مطالعات فرهنگی
1. معرفی روش‌تحقیق ترکیبی برای تحلیل فرهنگ تصویری شهر؛ مورد مطالعه، نقاشی دیواری میدان ونک تهران

محمدرشید صوفی؛ اعظم راودراد

دوره 12، شماره 4 ، زمستان 1398، ، صفحه 75-103

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2020.2190.2701

چکیده
  علیرغم وجود حجم زیاد مباحث نظری در خصوص فرهنگ تصویری، کمابیش با کمبود در روش های تحقیق و تحلیل متون تصویری به ویژه از نوع شهری آن مواجه هستیم. در مقاله حاضر روش‌تحقیق ترکیبی برای تحلیل، خوانش و ‌تفسیر متون فرهنگ تصویری شهری معرفی‌شده است. برای‌ دقیق‌ترشدن این معرفی، یکی از نقاشی‌های دیواری برجسته در شهر تهران، در قالب یک مطالعه ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
2. دانشگاه و فرهنگ روزمرۀ شهر؛ اهمیت زیبایی‌شناسی در خدمات داوطلبانۀ دانشکده‌های شهرسازی به مردم

فرشید سامانپور؛ ناصر برکپور؛ مقصود فراستخواه

دوره 12، شماره 3 ، پاییز 1398، ، صفحه 29-59

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.1898.2486

چکیده
  در دهه‌های اخیر خدمات دانشگاهی بیشتر به دولت، تجارت، و فناوری گرایش یافته و از فرهنگ و جامعه دور شده است. در عین‌حال، در محیط اقتصادی ایران، خدمات تجاری نیز رضایت‌بخش نبوده است. در چنین شرایطی، خدمت‌رسانی داوطلبانه، هم‌زمان با آموزش و پژوهش، می‌تواند از تضعیف نقش و جایگاه اجتماعی‌ـ‌فرهنگی دانشگاه‌ها جلوگیری کند. این مقاله، ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
3. ساخته شدن «خود» در زیست‌جهان دانش‌آموزی

محمدرضا کلاهی

دوره 12، شماره 3 ، پاییز 1398، ، صفحه 209-239

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.1956.2527

چکیده
  پرسش که اصلی این مقاله، چه‌گونگی فرایند ساخته شدن «خود» در دوره‌ی دانش‌آموزی است. در اغلب پژوهش‌ها که «ساخته شدن خود» را همان فرایند جامعه‌پذیری می‌دانند، نقش فعال خودِ دانش‌آموز در این فرایند نادیده مانده است. یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد برنامه‌ریزی‌های کارگزاران جامعه‌پذیری فقط بخشی از زیست‌جهان دانش‌آموزی ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
4. تجربه‌های زیستۀ مرزنشینانِ شهر نودشه از پدیدۀ مرز

سردار فتوحی؛ نعمت الله فاضلی

دوره 12، شماره 2 ، تابستان 1398، ، صفحه 133-152

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.394

چکیده
  در جوامع سنتی، مرزها بیشتر مبتنی‌بر ویژگی‌های زبانی، مذهبی، و فرهنگی بودند، ولی در عصر مدرن، مرز در چارچوب دولت معنادار است. درواقع، تا یک دهه پیش، رویکردهای جهانی‌شدن و دورۀ پسامرزی مطرح می‌شد، ولی امروزه به دلایل مختلف، ازجمله ناامنی، مرزها بیش‌از‌پیش مستحکم شده‌اند و نظارت و کنترل بیشتری بر آنان اعمال می‌شود. در این شرایطی، ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
5. نقش گردشگری آیینی در نگهداشت فرهنگ عزاداری حسینی؛ مطالعه موردی شهرک ماسوله

حمیده بیگی

دوره 12، شماره 2 ، تابستان 1398، ، صفحه 101-131

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.2032.2587

چکیده
  آیین‌ها و مراسم سوگواری مذهبی، از مهم‌ترین منابع رسیدن به هویت، ریشه‌های فکری، و سبک زندگی افرادی است که به‌طور جمعی در منطقۀ مشخصی برای اجرا و حفظ آن می‌کوشند. آیین عزاداری حسینی در شهرک ماسوله، اجرای آیینی سنتی است که پس از ورود اسلام به این منطقه، لباس نمادین خود را به قامت سوگواری‌های مسلمانان نشانده و شیوۀ‌ آیینی سنتی را برای ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
6. هژمونی گفتمان شعر مأیوس در دهه هشتاد؛ مطالعهٔ موردی اشعار علیرضا آذر

سیدمجید حسینی؛ احسان فرزانه

دوره 11، شماره 4 ، زمستان 1397، ، صفحه 113-139

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2018.387

چکیده
  برمبنای نظریه و روش تحلیل گفتمان، بین معرفت و فرایندهای اجتماعی و تاریخی، پیوند ناگسستنی‌ وجود دارد. فرایندهای اجتماعی و تاریخی، شیوه‌های فهم انسان‌ها از جهان را خلق و دگرگون می‌کنند و ازسوی‌دیگر، از طریق شیوه‌های فهم جهان، هدایت می‌شوند. براین‌اساس، آثار ادبی و هنری، در خلأ تولید نمی‌شوند و با متن و بستر اجتماعی و تاریخی خود ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
7. پدرسالاری فرهنگی؛ سبکی از مدیریت فرهنگی در نظام تربیت معلم ایران

نعمت الله موسی پور؛ لیلا فلاحتی؛ مهدی مزینانی

دوره 11، شماره 4 ، زمستان 1397، ، صفحه 55-88

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2018.391

چکیده
  حوزه مدیریت در نظام آموزش عالی از نخستین حوزه‌هایی است که ارتباط‌گیری با دانشجویان و فرایند شکل‌دهی به ذهنیت آن‌ها را آغاز می‌کند. مطالعه این فرایند از دو جنبه ممکن و مهم است: آنچه مدیران، اراده می‌کنند؛ آنچه مخاطبان برداشت می‌کنند. اهمیت جنبه دوم، از منظر سیاست‌گذاری فرهنگی به‌عنوان لازمۀ اجرای سیاست‌ها، جایگاه ذی‌نفعان در ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
8. روند تغییرات گذران اوقات فراغت در میان دانشجویان غیربومی ‌دانشگاه فردوسی مشهد

مجید فولادیان؛ مرتضی دیاری؛ راضیه ظهوری

دوره 11، شماره 3 ، پاییز 1397، ، صفحه 1-28

http://dx.doi.org/10.22631/jicr.2018.1929.2508

چکیده
  هدف از انجام این پژوهش، بررسی چگونگی گذران اوقات فراغت در میان دانشجویان غیربومی دانشگاه فردوسی است.‌ دانشجویان غیربومی ‌به‌دلیل داشتن شرایط خاص، روند متفاوتی را در ترم‌های‌ مختلف در مورد گذران اوقات فراغت، تجربه می‌کنند. ‌ورود به فضای جدید و در اغلب موارد، تجربۀ جدید زندگی در یک کلان‌شهر، افراد را با انواع متفاوتی از شیوه‌های ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
9. بررسی نقش سرمایه اجتماعی در پایبندی به فرهنگ شهروندی در بین شهروندان شهر کرمانشاه

هابیل حیدرخانی

دوره 11، شماره 2 ، تابستان 1397، ، صفحه 51-78

http://dx.doi.org/10.22631/jicr.2018.1476.2185

چکیده
  فرهنگ شهروندی مجموعه‌ای از ارزش‌ها و هنجارها است که بیانگر ‌سبک زندگی و شکل‌دهندۀ تعاملات انسانی در بافت نوین زندگی جمعی، و روی‌هم‌رفته، قابلیت‌های اکتسابی، هستند و توجه به آن در جامعۀ جدید، اهمیت فراوانی دارد. با توجه به اهمیت موضوع فرهنگ شهروندی، پژوهش حاضر با استفاده از روش میدانی، تکنیک پیمایش، ابزار تحقیق پرسش‌نامه و استفاده ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
10. نگرش و قضاوت‌های اخلاقی ایرانیان در مورد مفهوم فرهنگی «زرنگی»

محمد علی ایت الهی

دوره 10، شماره 4 ، زمستان 1396، ، صفحه 1-21

http://dx.doi.org/10.22631/jicr.2018.1132.1925

چکیده
  هدف این پژوهش، بررسی این مسئله است که نگرش و قضاوت‌های اخلاقی ایرانیان در مورد مفهوم فرهنگی «زرنگی» چیست. واژه فرهنگی زرنگی، دارای تضاد معنایی است و ازیک‌سو به‌معنای زیرکی و از سوی دیگر به‌معنای حیله و تزویر به‌کار می‌رود. این پژوهش با استفاده از اطلاعات جمع‌آوری‌شده از ۲۰۰ وبلاگ شخصی و با به‌کارگیری روش تحلیل محتوایی، ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
11. تامّلی بر مفهوم «موجُو» و نمودهای آن در فرهنگ و تفکر ژاپن؛گریز از ابدیّت در جهان‌بینی ژاپنی

علیرضا رضائی

دوره 10، شماره 3 ، پاییز 1396، ، صفحه 27-50

http://dx.doi.org/10.22631/jicr.2017.1467.2177

چکیده
  مفهوم «موجُو» از مفاهیم بنیادی فرهنگ و تفکر ژاپن است که در مقایسه با سایر مفاهیم و کلید‌واژه‌های ضروری برای درک فرهنگ ژاپن در ایران کاملاً ناشناخته مانده است. درک این مفهوم پیش‌شرط لازم برای درک موضوعاتی مانند چرایی اهمّیت «ساکورا» یا همان شکوفه‌های گیلاس در فرهنگ ژاپن، دلیل ارجحیّت چوب بر سنگ در معماری‌ ژاپنی، چگونگی ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
12. بازنمایی مناسبات نسلی از منظر ادبیات داستانی پیش و پس از انقلاب اسلامی

شقایق یوسفی مقدم؛ محمد سعید ذکایی

دوره 10، شماره 3 ، پاییز 1396، ، صفحه 51-78

http://dx.doi.org/10.22631/jicr.2017.1490.2196

چکیده
  پرسش اصلی مقالۀ حاضر این است که شش رمان معاصر فارسی در بازۀ زمانی پیش و پس از انقلاب اسلامی چه تصویری از الگوی روابط بین نسلی را در خانواۀ ایرانی ترسیم کرده است و در این زمان چه تغییری در روایت رمان­ها از مناسبات نسلی درون خانواده ایجاد شده است. بنابراین، ادبیات داستانی را به‌مثابة میانجی فهم­مان از تحولات جامعه در این زمینه در ...  بیشتر

جامعه شناسی
13. مکتب قرآن؛ مؤمنانی در نوستالژی «امت»؛ مطالعه موردیِ کردها در ایران

سارا شریعتی مزینانی؛ سامان ابراهیم زاده

دوره 10، شماره 3 ، پاییز 1396، ، صفحه 79-99

http://dx.doi.org/10.22631/jicr.2017.935.1785

چکیده
  مکتب قرآن، اولین و قدیمی­ترین جریان اسلام‌گرای اهل تسنن در ایران، در چهار دهه اخیر به‌لحاظ ساختاری و گفتمانی مراحل گوناگونی را گذرانده است. هدف این مقاله بررسی سازوکارهای اجتماعی مؤثر بر گرایش کردها به مکتب قرآن، در مرحله سوم تطور گفتمانی‌ـ‌ساختاری این جریان ــ از میانه دهه 1370 هجری تا کنون ــ با روش گراوندد تئوری است. بنابر مطالعات ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
14. چهار روز از حیات دانشگاه پس از انقلاب؛ 30 فروردین تا 2 اردیبهشت 1359

محمد رضایی؛ عباس کاظمی؛ حامد طاهری کیا

دوره 10، شماره 1 ، بهار 1396، ، صفحه 177-200

http://dx.doi.org/10.22631/ijcr.2017.327

چکیده
  در حیات دانشگاه پس از انقلاب اسلامی دوره کوتاه سی‌ام فروردین تا دوم اردیبهشت سال 1359 بزنگاهی مهم و تعیین‌کننده بود. گروه‌های سیاسی فعال در فضای دانشگاه‌ها، به دستور دولت تازه‌تأسیس اسلامی مجبور شدند اتاق‌ها و دفترهایشان را به دولت واگذار کرده و صحن دانشگاه‌ها را ترک کنند. در این چند روز، در شهرهای دانشگاهی درگیری‌های خونینی رخ ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
15. بررسی رابطه بین مؤلفه‌های فرهنگی و تعلق ملی در بین شهروندان شهر یزد

مهناز فرهمند؛ مرتضی دامن باغ

دوره 10، شماره 1 ، بهار 1396، ، صفحه 117-144

http://dx.doi.org/10.22631/ijcr.2017.330

چکیده
  احساس تعلق ملی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی، واژه‌ای کلیدی در فرهنگ ملی است. هرگونه تعریف از جامعه با پذیرش احساس تعلق و تعهد انجام می‌شود و جامعه تا اندازه‌ای به ‌این ‌علت وجود دارد که مردم، احساس مثبتی درباره آن دارند. احساس تعلق ملی، یکی از امور مهم هر جامعه‌ای قلمداد می‌شود و شناخت درست آن و آگاهی کامل مسئولان ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
16. هویت زنانه در گفتمان پهلوی دوم؛ مطالعه موردی مجله «زن روز» و سخنرانی‌های محمدرضاشاه درباره زنان

مسعود کوثری؛ امیرعلی تفرشی

دوره 10، شماره 1 ، بهار 1396، ، صفحه 145-175

http://dx.doi.org/10.22631/ijcr.2017.331

چکیده
  چگونه یک ایده شکل می‌گیرد و چگونه یک گفتمانِ به‌حاشیه‌رانده‌شده، برجسته می‌شود؟ این پرسشی ا‌ست که گفتمان‌شناسان در حوزه‌های مختلف، همواره در تلاش برای پاسخ‌گویی به آن هستند. این پاسخ‌گویی همواره نیاز به پُر کردن خلأهای بایگانی گفتمان‌شناسی دارد تا پژوهشگرانی که قصد تحلیل دارند، بتوانند با ارجاع هم‌زمانی یا درزمانی، سیر ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
17. شناسایی مؤلفه‌های مؤثر بر ارتقای هویت شهر و افزایش حس تعلق شهروندان در طراحی بناهای اداری فرهنگی (مطالعه موردی: شهر رشت)

مهسا صفرنژاد؛ امیررضا کریمی آذر؛ حمزه غلامعلی زاده

دوره 9، شماره 4 ، زمستان 1395، ، صفحه 1-32

http://dx.doi.org/10.22035/ijcr.2017.312

چکیده
  حفظ هویت در طراحی محیط ساخته شده و تجلی آن در بناهای امروزی از مهم­ترین اهداف طراحان است. اما فرآیند جهانی­شدن امکان هویت‌یابی بومی را کاهش داده، موجب بحران هویت و معنا در معماری معاصر شده و پیامدهایی چون عدم تعلق به مکان و کاستی­های روان­شناختی را در پی داشته است.در تحقیق حاضر از روش توصیفی و پیمایشی استفاده شد، که به یافتن ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
18. بار عاطفی رابطة گردشگران با جامعه میزبان مشهد

حامد بخشی؛ آمنه اخلاقی؛ سیدباقر حسینی؛ سید محمدنقی موسوی

دوره 9، شماره 4 ، زمستان 1395، ، صفحه 33-58

http://dx.doi.org/10.22035/ijcr.2017.313

چکیده
  پژوهش حاضر با هدف «توصیف بارِ عاطفیِ رابطة گردشگران با جامعة میزبان مشهد» و با استفاده از روش تحلیل ثانویه انجام شده است. داده‌های این پژوهش از پیمایش «بررسی نگرش زائران به مردم و خدمات‌رسانان در شهر مشهد» اخذ شده است. با استفاده از ادبیات موجود در روان‌شناسی و جامعه‌شناسی احساسات، به‌ویژه دسته‌بندی احساسات پلاچیک ...  بیشتر

جامعه شناسی
19. بررسی عوامل گرایش به بدحجابی و راه‌کارهای مقابله با آن

وجیهه جوانی؛ مجتبی امیری

دوره 9، شماره 4 ، زمستان 1395، ، صفحه 115-132

http://dx.doi.org/10.22035/ijcr.2017.316

چکیده
  حجاب و پوشش یکی از بایدها و هنجارهای فرهنگ دینی و بومی ما و از سوی دیگر، یکی از مهم‌‌ترین جنبه‌‌های جنگ نرم دشمنان انقلاب اسلامی است. مسئلة بدحجابی بدون شک یکی از پیامدهای تهاجم فرهنگی است و نگرش سطحی و مقطعی به این مسئله، شناخت لازم و درک صحیح برای برنامه‌ریزی‌های فرهنگی کارا و اثربخش را ممکن نمی‌سازد. بنابراین هدف پژوهش حاضر، ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
20. فهم زمانی و تجربه حل مسأله؛ نمونه موردی «پلیس نامحسوس»

امیر خراسانی؛ محمدسعید ذکایی

دوره 9، شماره 4 ، زمستان 1395، ، صفحه 133-163

http://dx.doi.org/10.22035/ijcr.2017.317

چکیده
  در پژوهش پیش‌روبه نسبت فهم زمانی کنشگران و شیوة حل مسئله دریک وضعیت بغرنج می‌پردازیم. در این مسیر با بررسی تعدادی ازفیلم‌های برنامة «پلیس نامحسوس»، به شیوة حل مسئلةرانندگان توجه می‌کنیم. در این مطالعه با استفاده از رویکرد مردم‌روش‌شناسی و با تکنیک تحلیل گفتگو به نظم نهادی اندرکنش‌ها در موقعیت این فیلم‌ها پرداخته‌ایم و ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
21. نسبت مرگ و دین در نمایشنامه های فرهنگی مرگ و مردن در بین نمونه ای از ساکنین شهر تهران

سارا مزینانی شریعتی؛ رضا تسلیمی طهرانی

دوره 9، شماره 3 ، پاییز 1395، ، صفحه 91-117

http://dx.doi.org/10.22035/ijcr.2016.322

چکیده
  نوشتار حاضر در صدد دست‌یابی به دیدگاه­ها و تفکرات افراد معمولی ساکن شهر تهران در مورد مرگ و مردن و تشخیص نسبت مرگ و دین در بین آنهاست. در تحقیق حاضر پس از مرور مختصر دیدگاه­های نظری، با استفاده از روش نظریة مبنایی و تکنیک مصاحبه نیمه‌ساختاریافته دیدگاه­های مصاجبه شوندگان در 9 نمایشنامه فرهنگی متمایز مرگ و مردن (نمایشنامه‌های: ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
22. بازسازی شهری، تصویر تهران و تجربه بیگانگی

سمیه شالچی؛ مرضیه شجاعی؛ حمیدرضا فرهنگی

دوره 9، شماره 1 ، بهار 1395، ، صفحه 1-32

چکیده
  آن‌چه ما را متعلق به شهر می‌کند، تصویری است که از آن در ذهن داریم. «تهران» سال‌هاست در حال تخریب و بازسازی کالبد خویش است. کالبدی که هویت جدید، روابطی جدید و مناسبات نوینی را طلب می‌کند. اما تصویر ذهنی ساکنین از این کالبد در حال ساخته شدن و تغییر چیست؟ این تصویر چه الگوهای ارتباطی با شهر را برای ساکنین شکل می‌دهد؟ این مقاله با ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
23. عشّاق و شهر مطالعه‌ای درباره جوانان و فضاهای عمومی‌‌ در شهر رشت

فردین علیخواه؛ معصومه شادمنفعت

دوره 9، شماره 1 ، بهار 1395، ، صفحه 149-176

http://dx.doi.org/10.22035/ijcr.2016.303

چکیده
  در بین اندیشمندان شهری، به نحوة مواجهة گروه‌های اجتماعی مختلف با فضاهای عمومی‌ ‌شهری توجه زیادی وجود داشته است که در بین این گروه‌های اجتماعی جوانان از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند، چرا که آنان حضور ملموسی در فضاهای عمومی ‌‌شهر دارند و حیات اجتماعی شهر نیز از حضور آنان تأثیر می‌پذیرد. این مقاله به بررسی استفاده‌های جوانان از فضاهای ...  بیشتر