علوم اجتماعی و ارتباطات
واکاوی چالش‌های اخلاقی به‌کارگیری رسانه‌های اجتماعی در ایران: رویکردی اکتشافی

مونا جامی پور؛ علی نقی امیری؛ سحر کمره ای

دوره 15، شماره 2 ، تیر 1401، ، صفحه 73-102

https://doi.org/10.22035/jicr.2022.2979.3319

چکیده
  در سال‌های اخیر، به‌ویژه با پدیدارشدن ویروس کرونا، رسانه‌های اجتماعی به بستری برای پشتیبانی از تعاملات کاربران و محتوای ایجادشده در شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده‌اند و کاربران می‌توانند از طریق آن‌ها وضعیت شخصی، اطلاعات، نظرات و پیشنهادات خود را به اشتراک بگذارند. با وجود مزایای انکارنشدنی این رسانه‌ها در ابعاد مختلف زندگی فردی ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
دوگانه‌انگاری اعتماد به منابع خبری: کاوشی زمینه‌مند از فرایند فروکاست شایعه‌سازی و شایعه‌پذیری در میان جوانان

سیدحسام قبله زاده؛ سیدعلیرضا افشانی؛ حسین اسلامی

دوره 15، شماره 2 ، تیر 1401، ، صفحه 127-156

https://doi.org/10.22035/jicr.2022.2961.3304

چکیده
  امروزه انسان‌ها با زیستن در عصر رسانه‌ای و اطلاعاتی در معرض انواع اخبار و اطلاعاتِ به ظاهر واقعی قرار گرفته‌اند که ماهیت شایعه‌‌گونۀ آن از چشم‌ها پنهان مانده ‌است. انسان‌ها اغلب در مواجهه با چنین اخباری بدون اعتباریابی، ‌به بازنشر آن‌‌ها در دنیای مجازی و واقعی می‌پردازند که می‌تواند آسیب‌های امنیتی، اقتصادی و اجتماعی قابل ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
قتل‌های ناموسی و دلالت‌های معنایی سوژۀ بهنجار در نهاد خانواده: روایت‌پژوهی‌ روزنامه‌ها از قتل رومینا اشرفی

ماهرخ حق پرس؛ سید حسین نبوی؛ محمد رضا کلاهی

دوره 15، شماره 1 ، فروردین 1401، ، صفحه 121-148

https://doi.org/10.22035/jicr.2022.2735.3127

چکیده
  هدف این مقاله شناسایی دلالت‌های معنایی سوژۀ‌‌ اخلاقی و بهنجار و سازوکارهای برساخت آن در نهاد خانواده است. رخدادهای تروماتیک نظیر قتل‌های ناموسی، برهه‌هایی هستند که با برهم‌زدن روابط درون خانواده از ظرفیت تحلیلی غنی برای شناسایی بایدها و نبایدهای درون خانواده برخوردارند. برای این منظور از رویکرد بازنمایی استوارت هال و برنامۀ‌ ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
سنجش فاصلۀ اجتماعی دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد با چهار ملیت افغانستانی، عراقی، هلندی و آمریکایی

مجید فولادیان؛ نیلوفر خاوری خراسانی

دوره 14، شماره 4 ، دی 1400، ، صفحه 163-191

https://doi.org/10.22035/jicr.2022.2664.3072

چکیده
  بیشتر جوامع امروزی آمیخته از مردمانی با فرهنگ‌ها، ملیت‌ها و قومیت‌های گوناگون هستند. امروزه، مهاجرت و ارتباط میان ملیت‌ها امری عادی و گاهی ضروری تلقی می‌شود؛ ازاین‌رو، پذیرش ملیت‌های مختلف از سوی یکدیگر و نبود فاصلۀ اجتماعی بین آن‌ها امری لازم برای جوامع متکثر خواهد بود. ایران سال‌ها پذیرای تعداد زیادی از مهاجران افغانستانی ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
بررسی پدیدارشناسانه زیست‌رسانه‌ای سالمندان در دوران کرونا؛ مورد مطالعه، نسل رسانه‌های آنالوگ دارای موبایل هوشمند

محیا برکت؛ زهراسادات چلنگر؛ نجیبه محبی

دوره 14، شماره 2 ، تیر 1400، ، صفحه 125-151

https://doi.org/10.22035/jicr.2021.2753.3141

چکیده
  تأثیر کرونا بر سبک زندگی، روابط انسانی، و تجربۀ رسانه‌ای افراد، زیاد بوده و سبب پیوند افراد با رسانه‌های جدید شده است. اعضای نسل رسانه‌های آنالوگ وارد فضای جدیدی شده‌اند و زیست‌جهان جدید خود را برساخته‌اند. در پژوهش پیش‌رو، شیوۀ رویارویی نسل چاپی و آنالوگی با جهان جدید رسانه‌ای پس از کرونا و تجربه زیستۀ نسل‌های رسانه‌ای آنالوگ ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
سرمایه فرهنگی و بازتولید شکاف هوشمند

نادر رازقی؛ محمود شارع‌پور؛ فاطمه آخوند زاده

دوره 14، شماره 1 ، فروردین 1400، ، صفحه 97-126

https://doi.org/10.22035/jicr.2021.2317.2798

چکیده
  شکل نوین شکاف، یعنی «شکاف دیجیتالی جدید» یا «شکاف هوشمند»، شکاف میان افرادی است که به اینترنت دسترسی دارند؛ این نوع شکاف و نابرابری، در سطح مهارت و توانایی بهره‌برداری افراد از کارکردهای پیچیدۀ فناوری اطلاعات نمایان می‌شود. افزایش شکاف دیجیتالی در سراسر جهان، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های عصر دیجیتال، با پیامدهای ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
رسانه‌های اجتماعی و چالش‌های هویت‌های قومی در ایران

فواد ظفر عبدالله زاده؛ محمدرضا رسولی؛ طهمورث شیری

دوره 13، شماره 4 ، دی 1399، ، صفحه 147-175

https://doi.org/10.22035/jicr.2021.2646.3062

چکیده
  ماهیت جهانی رسانه‌های اجتماعی، چالش‌‌های قومی را از حیطهٔ منطقه و ملّت به عرصهٔ جهانی کشانده است. مطالعه حاضر، این چالش‌‌ها را در چارچوب نظریه‌های جهانی‌شدن، تحلیل می‌کند. دو رویکرد عمده در رابطه با پدیدهٔ جهانی‌شدن وجود دارد: یک رویکرد معتقد به همگونی کامل جهان است؛ و رویکرد دیگر، به چنین شدّت و کیفیتی قائل نیست. هدف تحقیق، ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
شهروندی‌های جدید در کنار شهروندی رسمی در فضای مجازی؛ مطالعه کنش‌های مشارکتی در عرصه عمومی اینستاگرام

سعید رضا عاملی؛ سیده فرزانه سیاسی راد

دوره 13، شماره 3 ، مهر 1399، ، صفحه 1-32

https://doi.org/10.22035/jicr.2020.2400.2859

چکیده
  استفاده از شبکه‌‍‌های مجازی، جهانی‌‌شدن فرهنگ‌های رسانه‌ای و ظهور عرصۀ عمومی فرهنگی موجب توجه به نظریه‌های شهروندی فرهنگی در توصیف مشارکت‌های شهروندی کاربران فضای مجازی شده است. در این مقاله با استفاده از این فضای نظری و روش تحلیل محتوای مردم‌نگارانه تلاش شده است تا ماهیت مشارکت‌های شهروندی کاربران جوانِ شبکه مجازی اینستاگرام ...  بیشتر

جامعه شناسی
ارتباطات آئینی در فضای مجازی: بازنمایی پیاده‌روی اربعین حسینی در وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

قدسی بیات؛ مرضیه قاسمی

دوره 13، شماره 2 ، تیر 1399، ، صفحه 37-65

https://doi.org/10.22035/jicr.2020.1511.2224

چکیده
  رویدادهای ملی‌ـ‌مذهبی، توجه رسانه‌ها را جلب می‌کنند اما نگاه رسانه‌ها به رویدادها با یکدیگر متفاوت است. این رویدادها ملی باشند یا بین‌المللی، داخلی باشند یا خارجی، بازنمایی آن‌ها در چارچوب‌های گفتمانی و ایدئولوژیکی صورت می‌پذیرد و شکست یا موفقیت تلاش‌های حوزهٔ‌ دیپلماسی عمومی در قالب‌ها و الگوهای مشخص در سراسر جهان را تسهیل ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
خانواده، دوستان، غریبه‌ها؛ مطالعه کیفی شبکه‌سازی زنان در حوزه صنایع‌دستی مدرن

حسین راغفر؛ زینب شفیعی

دوره 13، شماره 1 ، فروردین 1399، ، صفحه 97-130

https://doi.org/10.22035/jicr.2020.2539.2967

چکیده
  اهمیت مفهوم شبکه برای فعالیت‌های کارآفرینی به‌طور فزاینده‌ای تبدیل به مد روز شده است. مطالعات اخیر جامعه‌شناسی اقتصادی جدید نیز پیرامون موضوع کارآفرینی زنان، به‌جای توجه به مشخصات عمومی و محدودیت‌ها، عمدتاً بر اهمیت شبکه‌ها تأکید دارند. مطالعه شبکه‌های زنان کارآفرین، انگیزه‌ها، ابعاد و زوایای گوناگون کنش کارآفرینانه آنها، ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
کاربست روش تحلیل گفت‌وشنود در ارتباطات میان‌فردی؛ تحلیل ارتباطی گفت‎وگوی کندوکاومحور دانش‌آموزان دوره ابتدایی

هادی خانیکی؛ فاطمه نوری راد

دوره 12، شماره 3 ، مهر 1398، ، صفحه 179-207

https://doi.org/10.22035/jicr.2019.1880.2465

چکیده
  گفت‌وگو به‌مثابه یک کنش مهم ارتباطی، ازجمله موضوعاتی است که در رشته علوم ارتباطات کمتر به آن توجه شده است و اغلب پژوهش‌های انجام‌شده، مربوط به حوزه ارتباطات جمعی بوده‌اند. دراین‌میان، انجام پژوهشی در حیطه ارتباطات انسانی و میان‌فردی، با نگاه موردی و خُردِ روش کیفی که در پی فهم و توصیف واقعیت ناب باشد، در حوزه پژوهش‌های علوم ارتباطات، ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
بنیان‏‌های طبیعی صلح و دوستی در آیین نوروز

داود غرایاق زندی؛ سویل ماکویی

دوره 12، شماره 2 ، تیر 1398، ، صفحه 1-22

https://doi.org/10.22035/jicr.2019.2055.2606

چکیده
  آیین نوروز یکی از آیین‌های سنتی ایرانیان است که بر‌اساس نظم و بنیان طبیعی استوار شده است. این بنیان طبیعی هم واجد ویژگی‌های طبیعی است و هم از مشخصهٔ اجتماعی برخوردار است. در‌عین‌حال بنیان‌های طبیعی نوروز زمینه‌ساز صلح و دوستی در رابطهٔ میان انسان و طبیعت و انسان با انسان است. این بنیان‌ها عبارت‌اند از: آغاز، پایان، تنوع و شادی‌بخشی، ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
مطالعه انگاره‌های ذهنی تشکل‌های دانشجویی دانشگاه تهران: انگاره‌های شخصی انجمن اسلامی و خویشتن بسیج دانشجویی

سعید رضا عاملی؛ منصوره حجاری

دوره 11، شماره 3 ، مهر 1397، ، صفحه 103-130

https://doi.org/10.22631/jicr.2018.1953.2524

چکیده
  انگاره‌های ذهنی موجود میان گروه‌های اجتماعی، تأثیر مستقیمی بر شکل‌گیری تعاملات میان آن‌ها دارد. مردم اغلب دیگران را به‌عنوان اعضای یک گروه اجتماعی درک می‌کنند و براساس انگاره‌هایی که در ذهنشان از دیگری وجود دارد، تعاملات خود را شکل می‌دهند. مطالعه و شناسایی انگاره‌‌ها می‌تواند در برقراری یا عدم برقراری ارتباط درست، تأثیرگذار ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
عوامل مؤثر بر انطباق بین‌فرهنگی دانشجویان خارجی در ایران؛ مطالعه موردی دانشجویان خارجی دانشگاه تهران

حمیده مولایی

دوره 11، شماره 3 ، مهر 1397، ، صفحه 131-159

https://doi.org/10.22631/jicr.2018.1992.2556

چکیده
  امروزه بین‌المللی‌شدن دانشگاه‌ها و جذب هرچه بیشتر دانشجویان خارجی، به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها و سیاست‌های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تبدیل شده است. مقاله حاضر در پی بررسی مهم‌ترین عوامل مؤثر بر انطباق فرهنگی‌ـ‌‌اجتماعی دانشجویان بین‌المللی در ایران است. مطالعه موردی این پژوهش، دانشجویان بین‌المللی دانشگاه تهران هستند. ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
الگوهای فرهنگی همسازی شیعه و سنی در جنوب ایران: مطالعه حساسیت میان‌فرهنگی اهل تسنن و تشیع در جنوب استان فارس (لارستان) و غرب استان هرمزگان (بستک)

معصومه تقی زادگان؛ محمدرضا مریدی؛ بهزاد مریدی

دوره 11، شماره 3 ، مهر 1397، ، صفحه 161-185

https://doi.org/10.22631/jicr.2018.638.

چکیده
  گفتمان‌های موجود در مورد همگرایی شیعه و سنی، شامل سه گفتمان «تقریب مذاهب»، «وحدت اسلامی»، و «انسجام اجتماعی» هستند، اما‌ فارغ از گفتمان‌ها، مقاله حاضر الگوهای فرهنگی همسازی میان شیعه و سنی در منطقۀ لارستان (جنوب استان فارس) و بستک (غرب استان هرمزگان) را با رویکرد اجتماعی مطالعه می‌کند. هدف این مقاله، بررسی ابعاد ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
مروری بر مطالعات قومی در ایران: نقد، بررسی و ارائه الگو

یاور عیوضی؛ سیف اله سیف اللهی؛ باقر ساروخانی

دوره 11، شماره 2 ، تیر 1397، ، صفحه 1-36

https://doi.org/10.22631/jicr.2018.1569.2250

چکیده
  طی چند دهه گذشته، مطالعات قومی در ایران بنا به دلایلی فزونی یافته است. با وجود این، به‌نظر می‌رسد که مسائل قومی در ایران به موضوعی حل‌نشدنی تبدیل شده است. منابع اطلاعاتی دور از واقعیت‌های میدانی، به‌عنوان یکی از دلایل ناکارآمدی سیاست‌‌های نظام مدیریت قومی، مطرح می‌شود. مقالۀ حاضر در پرتو الهامات نظری مید، بلومر، جنکینز، توماس، ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
بررسی گرایش‌های ذهنی دانشجویان درباره تمدن غرب؛ مطالعه کیفی دانشجویان دانشگاه‌های دولتی تهران

رضا کاوند؛ غلامرضا خواجه‌سروی؛ رضا صمیم

دوره 11، شماره 2 ، تیر 1397، ، صفحه 79-103

https://doi.org/10.22631/jicr.2018.1770.2391

چکیده
  پژوهش‌های گوناگونی درباره شناخت نحوۀ رویارویی منتقدان و جریان‌های روشنفکری با غرب انجام شده است، اما در این مطالعه تلاش بر این است تا با استفاده از رویکرد تفسیری، گرایش‌های ذهنی دانشجویان درباره تمدن غرب را بررسی کنیم. پرسش اساسی که این مقاله در پی پاسخ‌گویی به آن است، این است که دانشجویان مورد مطالعه چگونه تمدن غرب را درک و فهم ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
تصویرشناسی فرهنگی ایرانیان در آیینۀ سفرنامه پولاک

تورج زینی‌وند؛ پروین امیری

دوره 10، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 23-39

https://doi.org/10.22631/jicr.2018.1272.2032

چکیده
  تصویرشناسی، تلاشی است برای شناخت دقیق و بهتر قضاوت دیگران دربارۀ خود و نیز کنار زدن لایه‌هایی از متن و فهم واقعیت‌ها یا تحریف‌ها، دیگر‌سازی‌ها، و دریافت‌های خاصی که درک اثر ادبی را به‌عنوان جلوه‌گاه اندیشه‌‌ها و برداشت‌های ذهنی نویسنده برای مخاطب ممکن می‌سازد. هدف این مقاله، تبیین تاریخی‌ـ‌فرهنگی تصویر‌هایی است که ادوارد ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
نقش تفاوت‌های فرهنگی و هویتی در خودابرازی کاربران ایرانی شبکه‌های اجتماعی؛ مورد مطالعه،‌دانشجویان دانشگاه‌های تهران، امیرکبیر و صنعتی شریف

حمیده مولایی؛ زهرا مجدی زاده

دوره 10، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 67-87

https://doi.org/10.22631/jicr.2018.1445.2159

چکیده
  شبکه‌های اجتماعی، با قابلیت‌های خاص خود ازجمله مخاطب‌محوری، مشارکتی و تعاملی بودن، امکان گمنامی، و نظارت ناکافی، امکانات بالقوه‌ای را برای خودابرازی کاربران فراهم کرده‌اند. باوجود‌این، تفاوت‌های فرهنگی، در چگونگی خودابرازی کاربران در شبکه‌های اجتماعی تأثیرگذار است. این مقاله نقش تفاوت‌های فرهنگی را در خودابرازی دانشجویان ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
الگوهای به‌کارگیری راهبردهای سواد حریم خصوصی آنلاین؛ مطالعۀ‌ موردی کاربران دختر اینستاگرام

عبدالله بیچرانلو؛ سیده فرزانه سیاسی راد

دوره 10، شماره 3 ، مهر 1396، ، صفحه 125-151

https://doi.org/10.22631/jicr.2017.1534.2230

چکیده
  امروزه شبکه­های اجتماعی در زندگی کاربران حضوری پُررنگ دارند، اما بهره­مندی کاربران از مزایای آن‌ها، مانند اغلب تعاملات میان‌‌فردی در زندگی واقعی مستلزم حل تناقض میان خودافشاگری و حفظ حریم خصوصی کاربر است. این بهره‌مندی با فرایندهای بهینه‌سازی حریم خصوصی و با تأکید بر توانایی­های کاربر در سطح فردی محقق می­شود. هدف اصلی ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
شناسایی و تحلیل فرصتها و تهدیدهای شبکه‌های اجتماعی در فضای مجازی؛ مورد مطالعه، دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی

روح الله تولایی؛ زهرا صباغی؛ نوید نظافتی

دوره 10، شماره 3 ، مهر 1396، ، صفحه 153-175

https://doi.org/10.22631/jicr.2017.1065.1871

چکیده
  امروزه با توجه به رشد فزاینده فنّاوری اطلاعات و ارتباطات در جوامع به‌ویژه در میان قشر فرهیخته دانشگاهی استفاده از این فنّاوری‌ها بخشی از کار روزمره افراد شده است. شبکه‌های اجتماعی نیز یکی از موضوعات مهم و گسترده در فضای مجازی است که بسیاری از افراد در زمینه‌های گوناگون از آن استفاده می‌کنند. بهره‌برداری دانشجویان از این شبکه‌ها ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
واکاوی نظری ابعاد اجتماعی‌ـ‌فرهنگی فناوری در بیانات رهبر انقلاب اسلامی؛ با تأکید بر ICTS

ایمان عرفان منش؛ سهیلا صادقی فسایی

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1396، ، صفحه 1-27

https://doi.org/10.22631/ijcr.2017.326

چکیده
  مفهوم‌پردازی و اندیشه‌ورزی درباره جامعه ایران به‌منزلۀ نوعی جامعه اطلاعاتی یکی از مسائل جدید پس از انقلاب اسلامی ایران محسوب می‌شود؛ ازاین‌رو در بیانات رهبر انقلاب اسلامی، ابعاد و ملاحظات اجتماعی‌ـ‌فرهنگی درباره فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی، برجسته و قابل‌استخراج است. این مقاله با استفاده از رویکرد نظری «شکل‌گیری، عملکرد، ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
برون‌ایستادگان رادیو‌ـ‌تلویزیون دولتی در ایران

هادی خانیکی؛ سبحان یحیائی

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1396، ، صفحه 59-85

https://doi.org/10.22631/ijcr.2017.328

چکیده
  این مقاله، با طرح کردن مفهوم تازه «برون‌ایستادگی» در مطالعات مخاطب‌شناسی رسانه‌ای، در پی این بوده است که برون‌ایستادگان رادیو‌ـ‌تلویزیون دولتی ایران را ــ‌ کسانی‌که آگاهانه و عامدانه استفاده از این رسانه را کنار گذاشته‌اند و از رویارویی با آن پرهیز می‌کنند ــ‌ مطالعه کند. نویسندگان بر این نظر هستند که تجربه برون‌ایستادگی، ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
تحلیل انیمیشن‏‌های هالیوودی با رویکرد تربیتی

حسن بشیر؛ جواد جواهری

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1396، ، صفحه 87-116

https://doi.org/10.22631/ijcr.2017.329

چکیده
  امروزه یکی از تأثیرگذارترین و پرطرفدارترین تولیدات رسانه‏ای در دنیا، از نظر اثرگذاری بر تربیت کودکان و نوجوانان، تولیدات سینمایی انیمیشن، به‌ویژه انیمیشن‏های هالیوودی است. از زمانی‌که انیمیشن‏های سینمایی سه‏بعدی به‌وجود آمده‌اند، این نوع تولیدات در محتوا نیز دستخوش تحولات زیادی شده و مفاهیم و محتوای آن‏ها به‌ویژه ...  بیشتر

علوم اجتماعی و ارتباطات
تجربۀ مصرف شبکه‌های اجتماعی (مورد مطالعه: شبکۀ اجتماعی «بی‌تاک»)

جمال محمدی؛ کمال خالق پناه؛ الهه غلامی

دوره 9، شماره 4 ، اسفند 1395، ، صفحه 59-88

https://doi.org/10.22035/ijcr.2017.314

چکیده
  بی‌تاک یک شبکۀ اجتماعیِ دسترس­پذیر از طریق تلفن همراه است که طیف وسیعی از کاربران را به خود جلب کرده است. محوریت­یافتن شبکه­های اجتماعی در زندگی روزمره، به‌ویژه در میان نسل نوجوان و جوان، سبب نوعی دگردیسی پایه­ای در فرایندهای هویت­یابی، معناسازی و به‌طور خاص در فرم و محتوای ارتباط شده است. این جستار، تحقیقی است دربارۀ کاربران ...  بیشتر