دانشگاه و فرهنگ روزمرۀ شهر؛ اهمیت زیبایی‌شناسی در خدمات داوطلبانۀ دانشکده‌های شهرسازی به مردم

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر دکترای شهرسازی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران

2 استاد شهرسازی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران

3 دانشیار برنامه‌ریزی آموزش عالی، مؤسسۀ پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، تهران، ایران

10.22035/jicr.2019.1898.2486

چکیده

در دهه‌های اخیر خدمات دانشگاهی بیشتر به دولت، تجارت، و فناوری گرایش یافته و از فرهنگ و جامعه دور شده است. در عین‌حال، در محیط اقتصادی ایران، خدمات تجاری نیز رضایت‌بخش نبوده است. در چنین شرایطی، خدمت‌رسانی داوطلبانه، هم‌زمان با آموزش و پژوهش، می‌تواند از تضعیف نقش و جایگاه اجتماعی‌ـ‌فرهنگی دانشگاه‌ها جلوگیری کند. این مقاله، بخشی از تلاش در راستای نهادینه کردن خدمات همراه با آموزش در مقطع تحصیلات تکمیلی رشته شهرسازی دو دانشکده در تهران است. این تلاش باوجود موفقیت در همراه کردن دانشجویان و یک سازمان وابسته به دستگاه‌های اجرایی، رضایت استادان همکار را به‌دست نیاورد. مقاله پس از یادآوری بنیاد عمل‌باور خدمات دانشگاهی نشان می‌دهد که اگرچه نظریه‌های متناسب با این مبنا در شهرسازی شکل گرفته است، ولی کاربرد‌ آن‌ها نیازمند تعامل متوازن فرهنگی با مردم است و ریشۀ عدم اقبال استادان را باید در فرهنگ سازمانی دانشگاه برای تعامل جست. برای بررسی موضوع، کارگاهی با حضور متخصصان شهرسازی، نشانه‌شناسی، و آموزش عالی، و نمایندگانی از مطبوعات و سمن‌ها برگزار شد و مصاحبه‌های تکمیلی‌ای با برخی استادان و مدرسان یک دانشکده انجام دادیم. مقالۀ حاضر با روایت‌پژوهی در این گفتارها، به‌‌کمک یک چارچوب نظری مربوط به تعامل اجتماعی دانشگاهیان، نتیجه می‌گیرد که فرهنگ آموزشی‌ـ‌پژوهشی رشته، دست‌کم در دانشکدۀ موردنظر، به وجه زیبایی‌شناختی تعامل مردم‌سالار کم‌‌توجه است و با وجود ترویج نظرات انتقادی، درعمل، به ساختار سازمانی محدود است و مهارت اندکی برای کنشگری دارد. مقاله، ضمن ارائۀ سرنخ‌های یک روایت سازمانی مردم‌سالارِ جایگزین، پیشنهاد می‌کند، در رشته‌های دیگر نیز به تعامل زیبایی‌شناختی توجه شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


پرداختچی، محمدحسن؛ بازرگان، عباس؛ آراسته، حمیدرضا؛ و مظفری، گشتاسب (1391). شکاف پاسخگویی بیرونی دانشگاه‌ها از دیدگاه جامعۀ علمی. فصلنامۀ پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی. 63: 112- 91.

سامانپور، فرشید؛ و برکپور، ناصر (آذر 1394). به سوی کارگاه مدنی: ارائه چارچوبی نظری برای اجرای بهینه خدمت‌آموزی در کارگاه‌های شهرسازی. نخستین همایش ملی آموزش شهرسازی. تهران: دانشگاه تهران.

سراوکی، ابراهیم (1352).  دانشگاه‌ها و مدارس عالی. تهران: انتشارات بوعلی.

شورای عالی انقلاب فرهنگی (1389). نقشه جامع علمی کشور. برگرفته از htto://msrt.ir؛ در تاریخ بهمن 1392.

شورای عالی انقلاب فرهنگی،  (5/5/1395) مصوبه «آیین‌نامه ارتقای مرتبه اعضای هیات علمی موسسه‌های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری دولتی و غیر دولتی».

عباسی، بدری؛ قلی‌پور، آرین؛ دلاور، علی؛ و جعفری، پریوش (1388). تحقیق کیفی پیرامون تاثیر رویکرد تجاری‌سازی بر ارزش‌های سنتی دانشگاه. سیاست علم و فناوری. 2(2): 73- 76. (doi: 10.22034/jstp.2010.2.2.535097)

فراستخواه، مقصود (1396) گاه و بیگاهی دانشگاه در ایران، تهران: آگاه.

فراستخواه، مقصود (1394). در جستجوی فضاهای سازمانی و فرهنگ مناسب برای اجتماعات یادگیری. در سومین کنفرانس ملی آموزش و توسعۀ سرمایه‌های انسانی، 2و3 اسفند1394، تهران، برج میلاد.

فراستخواه، مقصود(1393). نقش آموزش عالی ودانشگاه‌ها در پژوهش‌های اجتماعی وفرهنگی. در سومین همایش ملی پژوهش‌های اجتماعی و فرهنگی. تهران، انجمن جامعه‌شناسی.

معاونت حقوقی ریاست جمهوری (1396). قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (1400-1396). سازمان برنامه و بودجه کشور. برگرفته از http://mporg.ir در تاریخ 24 آبان 1396.

مظفری، گشتاسب (1390). طراحی و اعتباریابی الگوی پاسخگویی دانشگاه در مقابل ذینفعان (پایان‌نامه دکتری). دانشگاه شهید بهشتی، تهران.

 وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (27 شهریور 1396). کنترل روند پولی‌شدن دانشگاه‌ها راهبرد اصلی نظام آموزش عالی است.

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (23/4/1392). برنامه درسی مقطع کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری. برگرفته از http://hes.msrt.ir/uploads/T_Education/Educ_7038_0.pdf

Baum, H (2015). Planning with half a Mind: Why planners resist emotion. Planning Theory & Practice 16(4): 498–516. doi: 10.1080/14649357.2015.1071870

Boje, D. M. (2001). Narrative Methods for Organizational and Communicative Research, London: Sage.

Corbin, J., & Strauss, A. (1990). Grounded theory research: procedures, canons, and evaluative criteria. Qualitative Sociology 13(1), 3-21. doi.org/10.1007/BF00988593

Creswell, J. W. (1998). Qualitative Inquiry and Research Design. Thousand Oaks: Sage.

Dewey, J. (1937). Democracy and Educational Administration, reprinted in: Boydston J. A. (ed.) John Dewey: the Later Works, Vol. 11, Carbondale & Edwardsville: Southern Illinois University Press.

Dewey, J. (2008). Art as experience. in S.M. Chan, & A. Meskin (Eds.). Aesthetic; A Comparative Anthology. Oxford: Blackwell.

Duvenage, P. (2003). Habermas and Aesthetics; the Limits of Communicative Reason. Cambridge: Polity Press.

Fisher, R., Fabricant, M., & Simons, L. (2004). Understanding contemporary university-community connections. Journal of Community Practice. 12(3-4), 13-34. doi: 10.1300/J125v12n03_02.

Flyvbjerg, B. (2012). Why mass media matter to planning research. Planning Education and Research, 32(2), 169–181. doi: 10.1177/0739456X12441950.

Freire, P. (1968). Pedagogy of the Oppressed. New York: Continuum.

Friedmann, J. (1987). Planning in the public domain; from knowledge to action. Princeton: Princeton University Press.

Giddens, A. (1984). The Constitution of Society. Cambridge: Polity Press.

Gunder, M., & Hillier, J. (2009). Planning in Ten Words or Less. Farnham: Ashgate.

Haberams, J. (1967, rep. 1987). The university in a democracy-democratization of the university. In J. Habermas,, Toward a Rational Society. (J. Shapiro,  Trans.). Cambridge & Oxford: Polity Press.

Hatch, M. J. (2011). Organizations: A Very Short Introduction. Oxford & New York: Oxford University Press.

Healey, P. (2009). The pragmatic tradition in planning thought. Planning Education and Research 28(3), 277-292.  doi: 10.1177/0739456X08325175

Herr, K., & Anderson, D. (2005). The Action Research Dissertation: A Guide for Students and Faculty. Thousand Oaks: Sage.

Landry, C. (2006). The Art of city making. London & Sterling, VA: Earthscan.

Langley, R. J. )1970(. The Writing of C.G. Jung. New York: Monarch Press.

Langsdorf, L (2002). Reconstructing the fourth dimension: A Deweyan critique of Habermas`s conception of communicative action. in: Aboulafia, M; Bookman, M; & Kemp, C. Habermas and Pragmatism. London & New York: Routledge.

Levin, M., & Greeenwood, D. (2008). The future of universities: action research and the transformation of higher education. In P. Reason, & H. Bradbury (eds.).  The SAGE Handbook of Action Research. London: Sage.

Levin, M., & Greenwood, D. (2011). Revitalizing universities by reinventing the social sciences: bildung and action research. In N.K. Denzin, & Y.S. Lincoln, The Sage handbook of Qualitative Research. Sage: Thousand Oaks, Ca.

Libliech, A., Tuval-Mashiach, R., & Zilber, T. (1998). Narrative Research, Reading, Analysis and Interpretation. Sage: Thousand Oaks.

Marullo, S., & Edwards, B. (2000). Editors' introduction: service-learning pedagogy as universities' response to troubled times, American Behavioral Scientist, 43(5), 746-755.  doi: 10.1177/00027640021955568

Menand, L. (1997). Pragmatism; a Reader. New York: Vintage Books.

Metzger, J. (2011). Strange spaces: A rationale for bringing art and artists into the planning process. Planning Theory, 10(3), 213–238. doi: 10.1177/1473095210389653

Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative Data Analysis (2nd. ed.). Sage: Thousand Oaks.

Milley, P. (2004). The social and educational implications of university cooperative education: A habermasian perspective (Unpublished doctoral dissertation). Victoria: University of Victoria.

Milley, P. (2006). Aesthetic experience as resistance to the ‘iron cage’ of dominative administrative rationality. In E.A. Samier, & R.J. Bates, Aesthetic Dimensions of Educational Administration and Leadership. London & New York: Routledge.

Miraftab, F. (2009). Insurgent planning: Situating radical planning in the global south. Planning Theory 8(1), 32–50.  doi: 10.1177/1473095208099297.

Polkinghorne, D. E. (1988). Narrative knowing and the human sciences. Albany: State University of New York Press.

Purcell, M. (2016). For democracy: Planning and publics without the state. Planning Theory, 15(4), 386–401.  doi: 10.1177/1473095215620827

Reason, P., & Bradbury, H. (2008). Introduction. In P. Reason & H. Bradbury (eds.). The Sage Handbook of Action Research, London: Sage.

Samier, E. A., Bates, R. J., & Stanley, A. (2006). Foundations and history of the social aesthetics. In Samier, A. E. & R.J. Bates, Aesthetic Dimensions of Educational Administration and Leadership. London and New York: Routledge.

Samier, E.A. (2006). Imagination, taste, the sublime, and genius in administration; A Kantian critique of organisational aesthetic. In A. Samier, Eugenie, & J. Richard Bates. Aesthetic Dimensions of Educational Administration and Leadership. London and New York: Routledge.

Sandercock, L (2003b). Cosmopolis II: Mongrel Cities in the 21st Century. London & New York: Continuum.

Stevenson, D. (2003). Cities and Urban Culture. Maidenhead and Philadelphia: Open University Press.

Strati, A. (1999). Organization and aesthetics. London: Sage.

Watson, D., Hollister, R. M., Stroud, S. E, & Babcock, E. (2011). The Engaged University. Oxon & New York: Routledge.

Watson, V. (2012). Planning and the “stubborn realities” of global south-east cities: some emerging ideas. Planning Theory, 12(1), 81–100. doi: 10.1177/1473095212446301

Young, G. (2008). The culturization of planning. Planning Theory, 7(1), 71-91.  doi: 10.1177/1473095207082035