نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، علوم ارتباطات، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار، علوم ارتباطات و رسانه در جنوب شرق آسیا، دانشکدۀ مطالعات جهان، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

هدف این مقاله فهم خوانش کاربران رسانه‌های اجتماعی از گفتمان زن سنت‌گراست که به‌این‌منظور ویدئوی موسوم به «تشت شیر» مطالعه شد. این ویدئو بخشی از یک گفتگوی تلویزیونی با یک کارشناس است که به راهکار ابراز علاقه به همسر از طریق شستن پای او در تشت آب یا شیر می‌پردازد. سؤالات اصلی مقاله این است که این ویدئو چه گفتمانی از زن ارائه می‌کند؟ و کاربران اینستاگرام چه خوانشی از این ویدئو براساس نظریۀ کدگذاری/کدگشایی هال دارند؟ برای پاسخ به سؤال اول از تحلیل گفتمان انتقادی براساس مدل فرکلاف استفاده شده است که نشان می‌دهد تأکید آن بر گفتمان زن سنت‌گراست و برای پاسخ به سؤال دوم به تحلیل محتوای کیفی پست‌ها و کامنت‌های اینستاگرام پرداخته شده است. نتایج تحلیل محتوا نشان داد که از میان سه خوانش مسلط ‌‌‌­ـ‌ ­‌هژمونیک، مذاکره ای و متضاد در این رسانۀ اجتماعی، خوانش متضاد متنوع‌تر و دامنه‌دارتر از سایر خوانش‌‌هاست.

کلیدواژه‌ها

سلطانی، سیدعلی‌اصغر(1384). ق‍درت‌، گ‍ف‍ت‍م‍ان‌ و زب‍ان‌ س‍ازوک‍اره‍ای‌ ج‍ری‍ان‌ ق‍درت‌ در ج‍م‍ه‍وری‌ اس‍لام‍ی‌ ای‍ران‌. تهران: نشر نی.

فرکلاف، نورمن (1387). تحلیل انتقادی گفتمان در عمل: توصیف (مترجم: پیروز ایزدی). در تحلیل انتقادی گفتمان (صص 212-167)، دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها، تهران، ایران.

قوام، سیدعبدالعلی؛ و اسدی، مشکات (1393). بررسی تطبیقی جایگاه زن در گفتمان‌های مختلف تاریخ معاصر ایران. فصلنامه مطالعات میان‌فرهنگی، 9(23)، 39-9.

لیتل‌جان، استیون (1384). نظریه‌های ارتباطات (مترجم: سیدمرتضی نوربخش، و سیداکبر میرحسنی). تهران: انتشارات جنگل.

محمدپور، احمد (1392). روش تحقیق کیفی ضد روش 2. تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.

یورگنسن، ماریان؛ و فیلیپس، لوئیز (1389). نظریه و روش در تحلیل گفتمان (مترجم: هادی جلیلی). تهران: نشر نی.

Barbatsis, G. (2005). Reception theory. In K. Smith, S. Moriarty, G. Barbatsis, K. Kenney, Handbook of Visual Communication: Theory, Methods, and Media (pp. 271-293), Routledge, New York.

Hall, S. (2006). Encoding/Decoding. In M. G. Durham, & D. M. Kellner, Media and Cultural Studies Keyworks (pp. 163-172), Blackwell Publishing, Oxford.