نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جامعه‌شناسی، بخش جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، فارس

2 دانشجوی دکترا جامعه‌شناسی، بخش جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، فارس، ایران

چکیده

رسانه­ها نه‌تنها به‌واسطه محتوایشان، بلکه با توجه به ماهیت و ساختارشان می‌توانند عادات فکری، رفتاری و عاطفی مخاطبان را تغییر دهند. با ظهور رسانه‌های اجتماعی و گسترش تعاملات انسان‌ها در فضاهای مجازی، عواطف انسانی همچون عشق نیز در این فضای نوظهور، حیاتی جدید یافته‌اند؛ موضوعی که نظریه‌پردازان به‌نامی همچون باومن و گیدنز به آن پرداخته­اند. مقاله حاضر با هدف مطالعهٔ رابطهٔ رسانه‌های جمعی و اجتماعی با مفهوم عشق (سیّال) و پیامد آن در نگرش به ازدواج در بین دانشجویان دانشگاه شیراز انجام شده است. تعداد 386 نفر از دانشجویان با تکنیک نمونه‌گیری احتمالی طبقه­ای انتخاب شده و به سؤالات پرسشنامه محقق ساخته جواب داده‌اند که پایایی و روایی آن با تکنیک آلفای کرونباخ و اعتبار صوری تأیید شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که بین شبکه‌های اجتماعی مجازی، رسانه‌های جمعی داخلی و خارجی رابطه معناداری با عشق سیّال وجود دارد. همچنین متغیرهای شبکه‌های اجتماعی مجازی، رسانه‌های جمعی داخلی و خارجی و عشق سیّال رابطه معناداری با نگرش به ازدواج دارند. در تحلیل مدل معادلات ساختاری که با استفاده از آموس انجام شد سه متغیر یعنی میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی، میزان تماشای رسانه‌های جمعی داخلی، میزان تماشای رسانه‌های خارجی به‌ترتیب بیشترین تأثیر را بر عشق سیّال داشتند. همچنین سه متغیر میزان تماشای رسانه‌های جمعی داخلی، میزان تماشای رسانه‌های جمعی خارجی و عشق سیّال به ترتیب با ضرایب 199/0، 113/0- و 414/0- تأثیر معناداری بر نگرش به ازدواج داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها

آلبرایت، جرمی جی (1394). تحلیل عامل تأییدی (مترجم: فرهاد خرمائی، احمد ولیخانی). شیراز: انتشارات مرجع علم.

ابارشی، احمد؛ و حسینی، سیدیعقوب (1391). مدل‌سازی معادلات ساختاری. تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.

اینگلهارت، رونالد (1385). تحول فرهنگی در جوامع پیشرفته صنعتی (مترجم: مریم وتر). تهران: انتشارات کویر.

باومن، زیگموند (1384). عشق سیّال: در باب ناپایداری روابط انسانی (مترجم:عرفان ثابتی). تهران: نشر ققنوس.

بهرویان، بهروز؛ و حسنوند، احسان (1395). بازسازی معنایی روابط جنسی پیش از ازدواج: ارائه‌ یک نظریه زمینه‌ای. مجله علوم اجتماعی، 13(2)، 212-187.

رجبلو، علی؛ و اصغری، سارا (1389). جهانی‌شدن و بازاندیشی الگوهای دوستی دختران و پسران: مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه تهران. فصلنامه مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، 8(2)، 92-73.

ریتزر، جورج (1393). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر (مترجم: محسن ثلاثی). تهران: انتشارات علمی.

سهراب‌زاده، مهران؛ و پرنیان، لیلا (1395). سنخ‌بندی گرایش به ازدواج در بین دختران مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه شیراز. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 9(1)، 114-83.

صفایی، مهشید (1390). جوانان و عشق: تأثیر زمینه اجتماعی در مفهوم پردازی رابطه عاشقانه. مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، 9(2)، 104-81.

کنعانی، محمدامین؛ و محمدزاده، حمیده (1395). تماس‌های شبکه‌ای و تجربهٔ عشق سیّال: مطالعه کیفی دانشجویان دختر دانشگاه گیلان. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 9(1)، 147-115.

گیدنز، آنتونی (1387). تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید (مترجم: ناصر موفقیان). تهران: نشر نی.

گیدنز، آنتونی (1395). پیامدهای مدرنیت (مترجم: محسن ثلاثی). تهران: نشر مرکز.

منتظرقائم، مهدی؛ و شاه‌قاسمی، احسان (1387). اینترنت و تغییر اجتماعی در ایران: نگاهی فراتحلیلی با تأکید بر جوانان. جامعه‌شناسی ایران، 9(3)، 142-120.

موحد، مجید؛ عنایت، حلیمه؛ و عباسی شوازی، محمدتقی (1385). بررسی رابطه عوامل اجتماعی و فرهنگی با نگرش دانشجویان نسبت به معاشرت و دوستی دختر و پسر پیش از ازدواج. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 24(2)، 165-147.

نیازی، محسن؛ و پرنیان، لیلا (1393). سنخ‌بندی دوستی‌های بین دو جنس. فصلنامه زن در توسعه و سیاست، 12(4)، 576-559.

والاس، پاتریشیا (1382). روان‌شناسی اینترنت.(مترجم:‌ ف‍ض‍ل‌ال‍ل‍ه‌ قنادی، بهنام اوحدی، حمیرا صفوی همامی). اصفهان: انتشارات نقش خورشید. 

Bauman, Z. (2000). Liquid modernity. Cambridge, UK: Polity Press. 

Bauman, Z. (2005). Liquid life. Cambridge, UK: Polity Press.  

Beck, U., & Beck, G. (1995). The normal chaos of love. Cambridge, MA: Polity

Carter, J., Duncan, S., Stoilova, M., & Phillips, M. (2015). Sex, love and security: Accounts of distance and commitment in living apart together relationships. Sociology, 50(3), 576–593. 

Giddens, A. (1992). The transformation of intimacy: Sexuality, love, and eroticism in modern societies. Stanford, Calif: Stanford University Press. 

Gross, N., & Simmons, S. (2002). Intimacy as a Double-Edged Phenomenon? An Empirical Test of Giddens. Social Forces, 81(2), 531–555. 

Hobbs, M., Owen, S., & Gerber, L. (2017). Liquid love? Dating apps, sex, relationships and the digital transformation of intimacy. Journal of Sociology, 53(2), 271-284.‌ 

Rusu, M. S. (2018). Theorising love in sociological thought: Classical contributions to a sociology of love. Journal of Classical Sociology, 18(1), 3-20.‌ 

Shahghasemi, E., Masoumi, H., Akhavan, M., & Tafazzoli, B. (2015). Liquid Love in Iran: A Mixed Method Approach. Mediterranean Journal of Social Sciences, 6(1 S1), 138. 

Su, H. (2016). Constant connection as the media condition of love: where bonds become bondage. Media, Culture & Society, 38(2), 232-247.