نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی

10.22035/jicr.2020.2374.2841

چکیده

در سال‏های اخیر شکل تازه‏ای از مراسم مربوط به اربعین در قالب پیاده‏روی دسته‏جمعی به سمت کربلا برای رسیدن به بارگاه امام حسین در روز اربعین پدید آمده و از سال 1392 تا کنون این مراسم ابعاد میلیونی به خود گرفته است. از آنجا که حضور تعداد زیاد جمعیت حاضر در مناسک زیارت اربعین جایگاه این رویداد را به عنوان یکی از عناصر اصلی ابراز هویت شیعی برجسته نموده و مشارکت موثر ایرانیان در این رویداد، مجرایی بسیار مناسب برای شناخت کنش‏های دینی ایرانیان به‏دست داده است، بررسی طرق مختلفِ بازنماییِ این فعالیتِ جمعی به مثابه یک مناسک دینی می-تواند مسیری را برای فهم زیارت اربعین به مثابه یک پدیده اجتماعی و شناخت تنوع و تکثر جامعه ایرانِ امروز به‌دست دهد. نحوه بازنمایی این فعالیت جمعی و گفتمان‌هایی که حول آن شکل گرفته است و به این پدیده معنا می‌دهد در مقاله حاضر مورد توجه قرار گرفته و تنوع بازنمایی‏های آن با مراجعه به متون نوشتاری مکتوب و دیجیتال منتشر شده در رسانه‏های ارتباط جمعی در فاصله پنج ساله 1392 تا 1396 به کمک رویکرد نظری و روشی تحلیل گفتمان لاکلو و موف و طی فرایند بررسی و تحلیل 1800روزمطلب (حدود 18000 مورد) انتشاریافته در این بازه زمانی در میدان جامعه ایران، شناسایی شده است. در مقاله حاضر شش گفتمان شکل‌گرفته حول مناسک زیارت اربعین با تمرکز بر شناسایی دال مرکزی، دال‏های پیرامونی و تفکیک ژانرهای روایت متفاوت ارائه می‏شود که این رویداد را ـ البته نه با قدرت برابر ـ بازنمایی می‏کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات