فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

شرایط و زمینه‌های شکل‌گیری حکمرانی خوب در رسانه‌های اجتماعی با تأکید بر مؤلفۀ پاسخ‌گویی؛ یک مطالعۀ داده‌بنیاد

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
حمیدرضا عمادی 1
سیدعلیرضا افشانی 2
حسین اسلامی 3
1 دانشجوی دکتری مدیریت رسانه، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یزد، یزد، ایران
2 استاد جامعه‌شناسی، گروه تعاون و رفاه اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 استادیار مدیریت رسانه، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یزد، یزد، ایران
10.22035/jicr.2022.3034.3366
چکیده
مقالۀ حاضر، شرایط و زمینه‌های شکل‌گیری حکمرانی خوب را در رسانه‌های اجتماعی با تأکید بر مؤلفۀ پاسخ‌گویی، واکاوی کرده است؛ با استفاده از رویکرد کیفی و روش نظریۀ زمینه‌ای، و از طریق نمونه‌گیری نظری و هدفمند، تعداد 20 نفر از فعالان حوزۀ رسانه و مدیران شبکه‌های اجتماعی انتخاب شده و با آن‌ها مصاحبه‌های عمیقی انجام شد. نمونه‌گیری در این پژوهش تا مرحلۀ اشباع داده‌ها ادامه یافت. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از کدگذاری باز، محوری، و گزینشی، تحلیل شده و در قالب خط داستان (شامل 15 تم اصلی و 1 تم نهایی)، الگوی پارادایمی و طرح‌وارۀ نظری ارائه شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهند که «قدرت رام‌شدۀ حاکمیت» در پی مجموعه عواملی مانند منگنه نرم پاسخ‌گویی، کنترل و نظارت معکوس، کنشگری شبکه‌ای مردم، و گروه‌های فشار شبکه‌ای به‌همراه تأثیرپذیری از مجموعۀ عوامل زمینه‌ای و مداخله‌گر ایجاد می‌شود و پس از به‌کارگیری راهبردهایی چون بهنجارسازی پاسخ‌گویی، عمل‌گرایی مطلوب، فعالیت شبکه‌ای ارکان حاکمیتی، پاسخ‌گویی نهادی حاکمیت، و حرکت به‌سوی ایجاد یک نظام پاسخ‌گویی برخط، اعتماد عمومی و همبستگی اجتماعی به‌عنوان نتیجۀ نهایی بروز می‌یابد. طرح‌وارۀ نظری و همچنین، الگوی پارادایمی پژوهش، این نتایج را به‌گونه‌ای دقیق‌تر تفسیر خواهند کرد. نتیجه نهایی اینکه، پاسخگویی در فضای رسانه، علاوه بر توسعه حکمرانی خوب باعث زایش اعتماد عمومی خواهد شد.
کلیدواژه‌ها
حکمرانی خوب
پاسخ‌گویی برخط
قدرت رام‌شدۀ حاکمیت
رسانۀ اجتماعی
موضوعات
استراوس، انسلم؛ و کربین، جولیت (1397). مبانی پژوهش کیفی، فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای (مترجم: ابراهیم افشار). تهران: نشر نی.
افشانی، سیدعلیرضا؛ روحانی، علی؛ و کیانی‌ده کیانی، حامد (1398). کاوش بی‌قدرتی شغلی پرستاران. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 3(8)، 18-1. doi: 10.22108/srspi.2020.120991.1487
ایمان، محمدتقی؛ و غفاری‌نسب، اسفندیار (1394). رویکردی نوین به برساخت اجتماعی فناوری‌های نوین. روش‌شناسی علوم انسانی، 21(85)، 164-145.
پورعزت، علی‌اصغر؛ و طاهری عطار، غزاله (1389). کاربست حکمرانی خوب برای ملت‌سازی در پرتو مطالعات میان‌رشته‌ای. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 3(1)، 193-173. doi: 10.7508/isih.2011.09.006
جعفری، سیدمحمدباقر؛ و عبدالله‌زاده، زهرا (1397). بررسی تأثیر به‌کارگیری مکانیک‌های بازی‌پردازی بر موفقیت طرح‌های جمع‌سپاری در حکمرانی الکترونیکی؛ مورد مطالعه، مشارکت شهروندان شهرکرد در زیباسازی شهر. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 12(1)، 154-131. doi: 10.22035/jicr.2019.382
جلالی محمد؛ اژئر، زهرا (1395). پاسخگویی دولت: جایگاه، ارکان و پیش‌شرط‌‌ها. پژوهش‌های حقوق تطبیقی، ۲۰(۱)، ۴۳-۲۱.
خانباشی، محمد؛ زاهدی، شمس‌السادات؛ و الوانی، سیدمهدی (1390)، پاسخگویی؛ بستری برای تقویت اعتماد عمومی. پژوهشنامه نظم و امنیت انتظامی، 4(14)، 54-30.
دماوندی کناری، علی؛ طباطبایی‌پناه، سیدعلی؛ و صفاوردی، سوسن (1399). تبیین امکانات و ابزارهای رسانه‌های جمعی بر شکل‌گیری حکمرانی خوب در جوامع در حال توسعه با تأکید بر تجربیات جهانی. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 13(1)، 61-43.
رضایی، نرگس؛ سعیدی، روح‌الامین  (1399). سواد رسانه‌ای و تأثیر آن بر حکمرانی نوین در عصر دولت پسامدرن.  نامه فرهنگ و ارتباطات، 5(1)، 312-289.  doi: 10.30497/lcc.2021.240098 
رنگریز، حسن (1398). بررسی گفتمان پاسخگویی دولت‏‌ها در بخش نظام اداری ایران با استفاده از تحلیل گفتمان انتقادی. فصلنامه سیاستگذاری عمومی، 6(1)، 203-222. doi: 10.22059/jppolicy.2020.77000
سیدمن، الف. (1396). کشاکش آرا در جامعه­شناسی (مترجم: هادی جلیلی). تهران: نی.
ضیمران، محمد (1396).میشل فوکو: دانش و قدرت. تهران: هرمس.
فلیک، اووه (1396). درآمدی بر تحقیق کیفی (مترجم: هادی جلیلی). تهران: نشر نی.
متانی، مهرداد؛ و حسن‌پور، مهشید (1393). بررسی رسانه‌های جمعی در ارتقای سطح پاسخگویی سازمان‌های دولتی. فصلنامه مدیریت (پژوهشگر)، 11(34)، 72-60.
مزیدی شرف‌آبادی، محمدرضا؛ تقی‌پور، فائزه؛ و افشانی، سیدعلیرضا (1397). مطالعه‌ای کیفی از استفاده جوانان از رسانه‌های اجتماعی، یک نظریه زمینه‌ای. مطالعات امنیت اجتماعی، 9(53)، 130-87.
مقیمی، جواد؛ صفاوردی، سوسن؛ نادرپور، بابک؛ و محبی‌نیا، جهانبخش (1400). جایگاه اصل پاسخگویی در تحقق حقوق شهروندی در نظام سیاسی. حقوق پزشکی، 15(4)، 195-183.
نوروزپور، حیدرعلی؛ پروین، خیراله؛ رستمی، ولی؛ و حسینی، ایرج (1400). بررسی نقش پاسخگویی بر توسعه پایدار با تأکید بر پاسخگویی پارلمانی جمهوری اسلامی ایران. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 13(4)، 304-291.
نیومن، لارنس. م (۱۳۹۰). روش­های پژوهش اجتماعی (مترجم: ابوالحسن فقیهی و عسل آغاز). تهران: ترمه.
واعظی، رضا؛ و آزمندیان، محمدصادق (1390). مدل پاسخگویی سه بعدی: نگاهی متفاوت به پاسخگویی، فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، 6(1)، 155-131.
هاشمیان، سیدمحمدحسین؛ رحمتی، حمیدی‌زاده؛ و مرادی، پرستو (1398). استخراج الگویی جامع برای ارزیابی عملکرد پاسخگویی دولت با روش فراترکیب. فصلنامه سیاستگذاری عمومی، 5(4)، 260-241. doi: 10.22059/jppolicy.2020.75199
Aldons, M. (2001). Responsible, representative and accountable government. Australian Journal of Public Administration, 60(1), 34-42.  doi:10.1111/1467-8500.00196
Asongu, S. A., & Odhiambo, N. M. (2019). Governance and social media in African countries: An empirical investigation. Telecommunications Policy, 43(5), 411-425. https://doi.org/10.2139/ssrn.3271787
Aucoin, P., & Heintzman, R. (2000). The dialectics of accountability for performance in public management reform. International Review of Administrative Sciences, 66(1), 45-55.  doi: 10.1177/0020852300661005 
Bryant, A., & Charmaz, K. (2007). Handbook of grounded theory. London: Sage.
Chon, M. G., & Fondren, E. (2019). Seeing a crisis through colored glasses: How partisan media leads to attribution of crisis responsibility and government trust. Journal of Public Affairs, 19(4), 1-9.  doi: 10.1002/pa.1950
Faber, B., Budding, T., & Gradus, R. (2020). Assessing social media use in Dutch municipalities: Political, institutional, and socio-economic determinants. Government Information Quarterly, 37(3), 101484. doi: 10.1016/j.giq.2020.101484
Hartmann, J., & Uhlenbruck, K. (2015). National institutional antecedents to corporate environmental performance. Journal of World Business, 50(4), 729-741.  doi: 10.1016/j.jwb.2015.02.001 
Homburg, V., & Moody, R. (2021). Government There’sa pothole in my street!: Canadian citizens’ adoption choices of social media use in citizen‐government relations. Canadian Public Administration, 64(4), 631-656. doi: 10.1111/capa.12436 
Howitt, D. & Cramer, D. (2011). Grounded Theory. In D. Howitt & D. Cramer (Eds), Introduction to Research Methods in Psychology (pp. 343-357). Essex: Pearson Education.
Ingrams, A., & Schachter, H. L. (2019). E‐participation opportunities and the ambiguous role of corruption: A model of municipal responsiveness to sociopolitical factors. Public Administration Review, 79(4), 601-611. doi: 10.1111/puar.13049 
Kanyane, M., Mutema, E. P., & Zikhali, T. (2020). Social accountability in local government: lessons from Vuwani (South Africa) and Gweru (Zimbabwe). Journal of Public Affairs, e2581.  doi: 10.1002/pa.2581 
Kasadha, J. (2020). Does social media matter in developing democracies? Examining its impact on citizen political participation and expression in Uganda. Journal of Public Affairs, 20(1), 1-10.  doi: 10.1002/pa.1981 
Kaufmann, W., & Lafarre, A. (2021). Does good governance mean better corporate social performance? A comparative study of OECD countries. International Public Management Journal, 24(6), 762-791.  doi: 10.1080/10967494.2020.1814916 
Olsen, J. P. (2013). The institutional basis of democratic accountability. West European Politics, 36(3), 447-473. doi: 10.1080/01402382.2012.753704
Schatz, F. (2013). Fighting corruption with social accountability: A comparative analysis of social accountability mechanisms’ potential to reduce corruption in public administration. Public Administration and Development, 33(3), 161–74. doi: 10.1002/pad.1648
Shipilov, A. V., Greve, H. R., & Rowley, T. J. (2019). Is all publicity good publicity? The impact of direct and indirect media pressure on the adoption of governance practices. Strategic Management Journal, 40(9), 1368-1393. doi: 10.1002/smj.3030 
waheduzzaman, W., & Khandaker, S. (2022). E‐participation for combating corruption, increasing voice and accountability, and developing government effectiveness: A cross‐country data analysis. Australian Journal of Public Administration, 1-21. doi: 10.1111/1467-8500.12544
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 13 خرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 01 آبان 1401
  • تاریخ پذیرش 21 آبان 1401