سینما بهعنوان یک هنر-رسانه میتواند به تثبیت، زدودن یا بازتولید گفتمانهای اجتماعی مرتبط با سرطان منجر شود. از اینرو، تحلیل شیوههای بهتصویرکشیدن سرطان در فیلمها، بهمثابه پدیدهای ارتباطی، اهمیت دارد و میتواند در فهم چگونگی شکلگیری برداشت جمعی از کلیشهها، الگوهای بروز بیماری و شیوههای مدرن مواجهه با آن نقشآفرین باشد. این مقاله با هدف شناسایی و مقایسه گفتمانهای سرطان در سینمای ایران، با روش تحلیل گفتمان انتقادی چندوجهی، به تحلیل 8 فیلم با موضوع سرطان در دهههای 80 و 90 پرداخت. گفتمانهای مشترک این دو دهه «فرار از بیماری» و «نشانه درمان مساوی نشانه بیماری» است. گفتمانهای متمایز دهه 80 «تشخیص پزشکی»، «درمان معنوی» و «حمایت هستهای» است. گفتمانهای متمایز دهه 90 نیز شامل «تیرهشدن روابط» «تقدیرگرایی و تسلیم»، و «تنهایی» است. با توجه به یافتهها، در سینمای دهه 80 و 90 ایران، از سرطانها تصویرسازی منفی شده است که در آن از سرطان «کلیتسازی» و با قرار دادن بیماران در حصار مکانهای ویژه و بیکنشی، از آنها «دیگریسازی» شده است. بر اساس مدل فرایندهای موازی توسعهیافته میتوان مقوله بیماری «بدون هویت» و «غیرقابل درمان» را استخراج کرد. سینمای ایران تصویر ترسناکی از سرطان نمایش میدهد که در آن هیچ پاسخ توصیهشدهای از طریق «خودکارآمدی» و «اثربخشی پاسخ» بهعنوان رویکردهای جدید در گفتمانهای ارتباطات سلامت به بینندگان ارائه نمیشود. این موضوع منجر به حفظ فاصله مخاطبان با «ریسک سرطان» میشود. به صورت کلی، نظام سلامت ایران درمانمحور است و به نظر میرسد سینمای ایران نیز در به تصویر کشیدن سرطان، همین جهتگیری را دنبال میکند.
قنبری باغستان,عباس و تقی زاده,مهراوه . (1405). ارتباطات سلامت و سینمای ایران: تحلیل گفتمان انتقادی تصویر سرطان در دهه 80 و 90. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, 19(2), 5-36. doi: 10.22035/jicr.2026.3604.3817
MLA
قنبری باغستان,عباس , و تقی زاده,مهراوه . "ارتباطات سلامت و سینمای ایران: تحلیل گفتمان انتقادی تصویر سرطان در دهه 80 و 90", فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, 19, 2, 1405, 5-36. doi: 10.22035/jicr.2026.3604.3817
HARVARD
قنبری باغستان عباس, تقی زاده مهراوه. (1405). 'ارتباطات سلامت و سینمای ایران: تحلیل گفتمان انتقادی تصویر سرطان در دهه 80 و 90', فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, 19(2), pp. 5-36. doi: 10.22035/jicr.2026.3604.3817
CHICAGO
عباس قنبری باغستان و مهراوه تقی زاده, "ارتباطات سلامت و سینمای ایران: تحلیل گفتمان انتقادی تصویر سرطان در دهه 80 و 90," فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, 19 2 (1405): 5-36, doi: 10.22035/jicr.2026.3604.3817
VANCOUVER
قنبری باغستان عباس, تقی زاده مهراوه. ارتباطات سلامت و سینمای ایران: تحلیل گفتمان انتقادی تصویر سرطان در دهه 80 و 90. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, 1405; 19(2): 5-36. doi: 10.22035/jicr.2026.3604.3817
