تحلیل جامعه‌شناختی تمایل به جراحی‌های زیبایی جنسی در زنان: بررسی عوامل اجتماعی و فرهنگی

نجاران, ریحانه; فولادیان, مجید; نماینده جورابچی, تکتم

doi:10.22035/jicr.2025.3363.3626

تحلیل جامعه‌شناختی تمایل به جراحی‌های زیبایی جنسی در زنان: بررسی عوامل اجتماعی و فرهنگی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

ریحانه نجاران ¹

مجید فولادیان ²

تکتم نماینده جورابچی ³

¹ کارشناسی جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

² دانشیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

³ فوق دکتری علوم ارتباطات، دانشکده ادبیات، دانشگاه ملی مالزی (UKM)، مالزی

10.22035/jicr.2025.3363.3626

چکیده

در سال‌های اخیر، گرایش به جراحی‌های زیبایی تناسلی در میان زنان، به‌ویژه در بافت‌های شهری ایران، به پدیده‌ای اجتماعی بدل شده که نیازمند واکاوی عمیق و همه‌جانبه است. پیشینه پژوهش‌های انجام‌شده، اغلب به توصیف علل فردی یا پزشکی این جراحی‌ها محدود بوده‌اند، حال آنکه در این مطالعه، تلاش شده است تا با بهره‌گیری از نظریه‌های اجتماعی این پدیده در بستر ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و جنسیتی بررسی شود. هدف اصلی پژوهش حاضر، فهم تجارب، نگرش‌ها و انگیزه‌های زنان از انجام جراحی‌های زیبایی تناسلی می‌باشد. این تحقیق از روش‌شناسی کیفی و رویکرد نظریه داده‌بنیاد بهره برده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته با ۲۶ زن گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد عوامل مختلفی نظیر تجربه‌های خانواده ثانویه، مقایسهٔ اجتماعی (مقایسهٔ زن با شرکای قبلی همسر، بازیگران پورن یا ظاهر خود در دوران قبل از بارداری)، تأثیر گروه‌های مرجع نظیر همسر، پزشک و دوستان و رسانه‌ها در تصمیم‌گیری زنان برای انجام این جراحی‌ها نقش دارند. این عوامل به همراه مسئلهٔ بارداری و دغدغۀجذب جنس مخالف، منجر به ایجاد احساس خلأ در زیست جنسی روزانه می‌شوند. خانواده ثانویه و تجربه‌های مرتبط با روابط زناشویی، مهم‌ترین زمینه‌های ایجادکنندهٔ احساس خلأ در روابط جنسی هستند. همچنین نقش پزشکان به‌عنوان گروه‌های مرجع، به‌ویژه از طریق بازاریابی و استفاده از تبلیغات در فضای مجازی، تأثیر قابل‌توجهی در این تصمیم‌گیری‌ها دارد. این پژوهش به‌طور کلی نشان می‌دهد که جراحی‌های زیبایی جنسی در جامعه ایران، تحت‌تأثیر عوامل اجتماعی و فرهنگی گسترده‌ای قرار دارد که بر تصمیم زنان برای انجام این عمل‌ها تأثیر می‌گذارد.

کلیدواژه‌ها

احساس خلأ جنسی

جراحی زیبایی جنسی

رابطهٔ جنسی

نظریهٔ زمینه‌ای

موضوعات

مطالعات فرهنگی

ایناتلو، مینا ( 1395). جامعه‌شناسی سبک‌های مدیریت بدن جوانان تهرانی. تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.

ایوبی، حجت‌الله (1400). به طعم فرهنگ. تهران: انتشارات ثالث.

باران، استنلی. ج.؛ و دیویس، دنیس. ک. (2017). ‏‫نظریه‌های ارتباط جمعی‏‫: اصول، بحران‌ها و آینده (ترجمه: تکتم ‌نماینده‌جورابچی). مشهد: انتشارات مرندیز.

باقری‌زنجانی‌اصل‌منفرد، لیلا؛ فرشباف‌مانی‌صفت، فرناز؛ ابراهیمی، لقمان؛ و خادمی، علی. (1403). شناسایی عوامل امید به زندگی در زنان پس از طلاق: یک پژوهش کیفی. مدیریت ارتقای سلامت، 13(3)، 31-47.

بوردیو، پیر. (1400). سلطه‌ی مذکر (ترجمه: محسن ناصری‌راد). تهران: انتشارات آگه.

پیراهری، نیر؛ و بیداران، صنم. (1396). عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به جراحی زیبایی. فصلنامه زن و جامعه، 8(32)، 229-246.

جدیدیان، احمد علی؛ و به‌مرام، مریم. (1395). تاثیر آموزش رفتاری ـ شناختی بر طرح‌واره جنسی زنان متأهل شهر همدان. مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی (مرکز توسعه آموزش‌های نوین ایران)، 5(2)، 15-37.

حسینی، سیده هاجر؛ و افراسیابی، حسین (1402). بازارجویی در جراحی های زیبایی: تجربه زیستۀ زنان در کلینیک های زیبایی. فصلنامه علمی-پژوهشی رفاه اجتماعی، 23(91)، 323-281.

دارندورف، رالف (1383). انسان اجتماعی (ترجمه: غلامرضا خدیوی). تهران: نشر آگه.

رستگارخالد، امیر؛ و کاوه، مهدی (1392). زنان و پروژه زیبایی (مطالعه معانی ذهنی عمل جراحی زیبایی). زن در توسعه و سیاست، 11(4)، 453-478.

شعاع، صدیقه؛ و نیازی، محسن (1395). فرا تحلیلی بر ارتباط سرمایه فرهنگی و مدیریت بدن. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 9(1)، 81-61. doi: 10.22035/ijcr.2016.300

صبوحی‌گلکار، زینب؛ و افراسیابی، حسین (1403). روایت تصمیم به طلاق در بین مردان اقدام‌کننده به طلاق. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، 13(2)، 1-22.

صدیق‌اورعی، غلامرضا؛ فرزانه، احمد؛ باقری، مهدیه؛ و محمدی، سیده شیوا (1398). مبانی جامعه شناسی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

طالبی‌دلیر، معصومه (1402). فراتحلیل عوامل روانشناختی- اجتماعی موثر بر گرایش به جراحی زیبایی در ایران. فصلنامه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 18(63)، 49-82.

ظریف‌مرادیان، نسرین؛ و زنجانی‌زاده، هما (1395). مطالعه کیفی تصمیم‌گیری‌های زنان در رابطه با جراحی‌های زیبایی (با رویکرد نظریۀ مبنایی). بررسی مسائل اجتماعی ایران، 7(1), 179-202. doi: 10.22059/ijsp.2016.60200.

عنایت، حلیمه؛ عنبری روزبهانی، مهدخت (1396). بررسی علل روانی گرایش زنان به جراحی زیبایی (مطالعۀ موردی: زنان 50-15 سال شهر شیراز). نشریه دانشگاه علوم پزشکی البرز، 7(1)، 34-24.

فولادیان، مجید؛ برادران‌کاشانی، زهرا؛ و دیاری، مهدی (1399). تحلیل جامعه‌شناختی فرایندهای بروز رابطه فرازناشویی (مورد مطالعه: زنان و مردان متقاضی طلاق در شهر مشهد). مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 10(1)، 1-37.

گیدنز، آنتونی (1400). جامعه‌شناسی (ترجمه: حسن چاوشیان). تهران: نشر نی.

محسنی, منوچهر (1388). جامعه شناسی پزشکی. تهران: انتشارات طهوری.

میرهاشمی، زهرا سادات.(1402). پیامدشناسی اجرت المثل کار خانگی زن و نقش آن در سیاست‌گذاری و توسعه تحکیم خانواده و افزایش جمعیت. زن در توسعه و سیاست، 22(3)، 842 – 823.

نوروزی‌شادهی، حدیثه؛ ملکی‌پیربازاری، معصومه؛ و صالحی، سیروس (1398). نقش فضای مجازی در گسترش جراحی‌های زیبایی در زنان. روان‌شناسی فرهنگی، 3(2)، 156-170.

Alahveriani, K., Rajaie, H., Shakeri, Z., & Lohrasbi, A. (2010). Studying the relationship between sexual disorder and marriage satisfaction in those suffering from depression. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 5, 1672-1675. doi: 10.1016/j.sbspro.2010.07.343

Alavi-Arjas, F., Nahidi, F., Simbar, M., Majd, H. A., & Rastegar, F. (2024). The role of sexual partner in women’s seeking for labiaplasty: a systematic review and meta-analysis. The Journal of Sexual Medicine, 21(10), 844-852. doi: 10.1093/jsxmed/qdae091

Al-Jumah, M. M., Al-Wailiy, S. K., & Al-Badr, A. (2021). Satisfaction survey of women after cosmetic genital procedures: a cross-sectional study from Saudi Arabia. Aesthetic Surgery Journal Open Forum, 3 (1), 1-9. doi: 10.1093/asjof/ojaa048

Almadori, A., Palmieri, S., Coho, C., Evans, C., Elneil, S., & Albert, J. (2024). Reconstructive surgery for women with female genital mutilation: A scoping review. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology, 131(12), 1604-1619. doi: 10.1111/1471-0528.17886

Alrashed, H., Alsultan, N. H., AlQahtani, M. H., Bahakeem, R. F., Alharbi, D., Alabdullatif, N., ... & Hassan, A. M. (2023). Women's Knowledge, Attitudes, and Practice About Female Genital Cosmetic Surgery: A Cross-Sectional Study in Saudi Arabia. Cureus, 15(11), 1-14. doi: 10.7759/cureus.49201

Ashkinazi, M., Wagner, S. A., Cunningham, K., & Mattson, R. E. (2024). Body image satisfaction and body-related partner commentary link to marital quality through sexual frequency and satisfaction: A path model. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 13(1), 31-49. doi: 10.1037/cfp0000216

Atari, M., Barbaro, N., Sela, Y., Shackelford, T. K., & Chegeni, R. (2017). Consideration of cosmetic surgery as part of women’s benefit-provisioning mate retention strategy. Frontiers In Psychology, 8(13), 89. doi: 10.3389/fpsyg.2017.01389

Azimi, S., Andonova, Y., & Schewe, C. (2022). Closer together or further apart? Values of hero generations Y and Z during crisis. Young Consumers, 23(2), 179-196. doi: 10.1108/YC-03-2021-1300

Barbara, G., Facchin, F., Meschia, M., & Vercellini, P. (2015). “The first cut is the deepest”: a psychological, sexological and gynecological perspective on female genital cosmetic surgery. Acta Obstetricia Et Gynecologica Scandinavica, 94(9), 915-920. doi: 10.1111/aogs.12660

Barnard, E., Gillam, L., Grover, S., & Guillemin, M. (2023). Understanding adolescent girls' and young women's health‐seeking for female genital cosmetic surgery: How can clinicians help their patients? Journal of Paediatrics and Child Health, 59(1), 95-99. doi: 10.1111/jpc.16248

Braun, V. (2010). Female genital cosmetic surgery: a critical review of current knowledge and contemporary debates. Journal of Women's Health, 19(7), 1393-1407. doi: 10.1089/jwh.2009.1728

Callaghan, G. M., Lopez, A., Wong, L., Northcross, J., & Anderson, K. R. (2011). Predicting consideration of cosmetic surgery in a college population: A continuum of body image disturbance and the importance of coping strategies. Body Image, 8(3), 267-274. doi: 10.1016/j.bodyim.2011.04.002

Chappell, A. G., Sasson, D. C., Soriano, A. J., Jordan, S. W., & Percec, I. (2021). Influence of self-perceived vulvar appearance on female sexual function. Aesthetic Surgery Journal, 41(7), 794-802. doi: 10.1093/asj/sjab012

Chibnall, K., McDonald, K., & Kirkman, M. (2020). Pathologising diversity: medical websites offering female genital cosmetic surgery in Australia. Culture, Health & Sexuality, 22(1), 64-80. doi: 10.1080/13691058.2019.1574029

Corbin, J., & Strauss, A. (2014). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. Sage publications.

Eftekhar, T., Hajibabaei, M., Veisi, F., Ghanbari, Z., & Montazeri, A. (2021). Body image, sexual function, and sexual satisfaction among couples before and after gynecologic cosmetic surgery. Journal of Family & Reproductive Health, 15(4), 252. doi: 10.18502/jfrh.v15i4.7892

Fernando, A. N., Mehta, Y., Hamori, C., Oates, J., & Sharp, G. (2024). Patient perspectives on intimate relationship outcomes after labiaplasty: a preliminary qualitative analysis. Aesthetic Surgery Journal, 44(6), 641-646. doi: 10.7759/cureus.65626

Fischer, N., & Træen, B. (2022). A seemingly paradoxical relationship between masturbation frequency and sexual satisfaction. Archives of Sexual Behavior, 51(6), 3151-3167. doi: 10.1007/s10508-022-02305-8

Garcia, B., Scheib, S., Hallner, B., Thompson, N., Schiavo, J., & Peacock, L. (2020). Cosmetic gynecology—a systematic review and call for standardized outcome measures. International Urogynecology Journal, 31, 1979-1995. doi: 10.1007/s00192-020-04294-5

Goodman, M. P. (2009). Female cosmetic genital surgery. Obstetrics & Gynecology, 113(1), 154-159. doi: 10.1097/AOG.0b013e318190c0ea

Goodman, M. P., Placik, O. J., Matlock, D. L., Simopoulos, A. F., Dalton, T. A., Veale, D., & Hardwick-Smith, S. (2016). Evaluation of body image and sexual satisfaction in women undergoing female genital plastic/cosmetic surgery. Aesthetic Surgery Journal, 36(9), 1048-1057. doi: 10.1093/asj/sjw061

Gourlay, K. (2024). Talking with Friends About Sex, and Why We Don’t. Sexuality & Culture, 28(1), 293-313. doi: 10.1007/s12119-023-10116-9

Griffiths, A., Watermeyer, S., Sidhu, K., Amso, N. N., & Nix, B. (2006). Female genital tract morbidity and sexual function following vaginal delivery or lower segment caesarean section. Journal Of Obstetrics and Gynaecology, 26(7), 645-649. doi: 10.1080/01443610600903701

Hassannezhad, K., Asadzadeh, F., Iranpour, S., Rabiepoor, S., & Akhavan Akbari, P. (2024). The comparison of sexual function in types I and II of female genital mutilation. BMC Women's Health, 24(1), 31. doi: 10.1186/s12905-023-02860-9

Holliday, R., Jones, M., & Bell, D. (2019). The work of cosmetic surgery tourism II: Health workers and patients. In Beautyscapes (pp. 108-126). Manchester University Press. doi: 10.7765/9781526134264.00010

Hosseini, S. H., & Afrasiabi, H. (2024). Market-Seeking in Cosmetic Surgery: Women's Lived Experiences in Beauty Clinics. Social Welfare Quarterly 23(91), 279-321. doi: 10.32598/refahj.23.91.212.5

Hunter, J. G. (2016). Labia minora, labia majora, and clitoral hood alteration: experience-based recommendations. Aesthetic Surgery Journal, 36(1), 71-79 . doi: 10.1093/asj/sjv092

Hustad, I. B., Malmqvist, K., Ivanova, E., Rück, C., & Enander, J. (2022). Does size matter? Genital self-image, genital size, pornography use and openness toward cosmetic genital surgery in 3503 Swedish men and women. The Journal of Sexual Medicine, 19(9), 1378-1386. doi: 10.1016/j.jsxm.2022.06.006

Iglesia, C. B. (2012). Cosmetic gynecology and the elusive quest for the “perfect” vagina. Obstetrics & Gynecology, 119(6), 1083-1084. doi: 10.1097/AOG.0b013e31825833f5

ISAPS. (2020). Global Survey 2019: Full Report and Press Releases. Retrieved 2024/8/3 from https://www.isaps.org/es/discover/about-isaps/global-statistics/reports-and-press-releases/global-survey-2019-full-report-and-press-releases-english/

Jordal, M., Griffin, G., & Sigurjonsson, H. (2019). ‘I want what every other woman has’: reasons for wanting clitoral reconstructive surgery after female genital cutting–a qualitative study from Sweden. Culture, Health & Sexuality, 21(6), 701-716. doi: 10.1080/13691058.2018.1510980

Koops, T. U., Wilkinson, C., Perry, G., Wilkinson, S., & Silverio, S. A. (2021). Making the cut: mass media and the growing desire for genital cosmetic surgery by young women and girls. Shame 4.0: Investigating an Emotion in Digital Worlds and the Fourth Industrial Revolution, 193-212. doi: 10.1007/978-3-030-59527-2_11

Mowat, H., McDonald, K., Dobson, A. S., Fisher, J., & Kirkman, M. (2015). The contribution of online content to the promotion and normalisation of female genital cosmetic surgery: a systematic review of the literature. BMC Women's Health, 15, 1-10. doi: 10.1186/s12905-015-0271-5

Nerini, A., Matera, C., & Stefanile, C. (2014). Psychosocial predictors in consideration of cosmetic surgery among women. Aesthetic Plastic Surgery, 38, 461-466. doi: 10.1007/s00266-014-0294-6

Nezhad, F. T., Jalali, R., Karimi, F., & Menati, L. (2023). Exploration of Women’s Experiences of Sexual Function after Female Genital Cosmetic Surgery: A Phenomenological Descriptive Study. Current Women's Health Reviews, 19(1), 77-82. doi: 10.2174/1573404818666220304103646

Pascoal, P. M., Narciso, I. d. S. B., & Pereira, N. M. (2014). What is sexual satisfaction? Thematic analysis of lay people's definitions. Journal of Sex Research, 51(1), 22-30. doi: 10.1080/00224499.2013.815149

Pashaei, T., Ponnet, K., Moeeni, M., Khazaee-pool, M., & Majlessi, F. (2016). Daughters at risk of female genital mutilation: Examining the determinants of mothers’ intentions to allow their daughters to undergo female genital mutilation. PLoS One, 11(3), 1-12. doi: 10.1371/journal.pone.0151630

Pujols, Y., Meston, C. M., & Seal, B. N. (2010). The association between sexual satisfaction and body image in women. The Journal of Sexual Medicine, 7(2), 905-916. doi: 10.1111/j.1743-6109.2009.01604.x

Rahmani, A., Alahgholi, L., & Khuee, E. M. (2009). P511 How does sexual satisfaction relate to marital satisfaction among Iranians? International Journal of Gynecology and Obstetrics(107), S558-S559. doi: 10.1016/S0020-7292(09)62001-4

Sabbar, S., & Habib Zadeh Khiyaban, S. (2021). AI-Driven credit risk assessment in Iranian banking. Socio-Spatial Studies, 5(2), 1-13. doi:10.22034/soc.2022.230201

Safari, K., Piro, T. J., Saeed, A. A., & Hassan, W. (2022). Women’s experience and perspectives toward genital cosmetic surgery: A qualitative study. PREPRINT (Version 1) available at Research Square. doi: 10.21203/rs.3.rs-1437100/v1

Salehi, K., Habib Zadeh Khiyaban, S., & Sabbar, S. (2026). Artificial Intelligence and Crime Detection: A Critical Review. Cyberspace Studies. 10(1), 1-17. doi: 10.22059/jcss.2025.402206.1179

Sasanfar, T., Maasoumi, R., Ataei, M., Haghani, S., & Nekoolaltak, M. (2024). Comparative Investigation of Genital Self-image and Sexual Function in Women with and Without a History of Female Genital Cosmetic Procedures: A Cross-sectional Study. International Journal of Community Based Nursing and Midwifery, 12(2), 121-134. doi: 10.30476/IJCBNM.2024.101051.2399

Sharp, G., Tiggemann, M., & Mattiske, J. (2016). Factors that influence the decision to undergo labiaplasty: media, relationships, and psychological well-being. Aesthetic Surgery Journal, 36(4), 469-478. doi: 10.1093/asj/sjv270

Sharp, G., Tiggemann, M., & Mattiske, J. (2017). A retrospective study of the psychological outcomes of labiaplasty. Aesthetic Surgery Journal, 37(3), 324-331. doi: 10.1093/asj/sjw190

Shaw, D., Allen, L., Chan, C., Kives, S., Popadiuk, C., Robertson, D., & Shapiro, J. (2022). Guideline No. 423: Female genital cosmetic surgery and procedures. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 4(2), 204-2014. doi: 10.1016/j.jogc.2021.11.001

Statistics, C. S. N. D. B. (2018). Cosmetic surgery national data bank statistics. Aesthet Surg J, 38(03), 1-24.

Sun, Q. (2018). Materialism, self-objectification, and capitalization of sexual attractiveness increase young Chinese women’s willingness to consider cosmetic surgery. Frontiers in Psychology, 9, 2002. doi: 10.3389/fpsyg.2018.02002

Turner, B. S. (2009). The sociology of the body. Social Theory, 513.

Van den Brink, F., Vollmann, M., Smeets, M. A., Hessen, D. J., & Woertman, L. (2018). Relationships between body image, sexual satisfaction, and relationship quality in romantic couples. Journal of Family Psychology, 32(4), 466-474 .

Vieira-Baptista, P., Almeida, G., Bogliatto, F., Bohl, T. G., Burger, M., Cohen-Sacher, B., Gibbon, K., Goldstein, A., Heller, D., & Likes, W. (2018). International society for the study of vulvovaginal disease recommendations regarding female cosmetic genital surgery. Journal of Lower Genital Tract Disease, 22(4), 415-434. doi: 10.1097/LGT.0000000000000412

Vijayan, R., Singh, P., Ahmed, F., & Mosahebi, A. (2019). Marketing, Propaganda, and the Plastic Surgeon. Aesthetic Surgery Journal, 39(9), NP396-NP397. doi: 10.1093/asj/sjz162

W. H. O. (2010). Measuring sexual health: Conceptual and practical considerations and related indicators.

Walker, C. E., Krumhuber, E. G., Dayan, S., & Furnham, A. (2021). Effects of social media use on desire for cosmetic surgery among young women. Current Psychology, 40, 3355-3364. doi: 10.1007/s12144-019-00282-1

Wu, Y., Alleva, J. M., & Mulkens, S. (2020). Factor analysis and psychometric properties of the Chinese translation of the acceptance of cosmetic surgery scale. Body Image, 33, 244-256. doi: 10.1016/j.bodyim.2020.03.009

Wu, Y., Mulkens, S., Atkinson, M. J., & Alleva, J. M. (2024). A Brief Online Cognitive Dissonance-Based Intervention to Reduce Consideration of Cosmetic Surgery and Improve Body Image Among Chinese Women. Psychology of Women Quarterly, 48(1), 80-92. doi: 10.1177/03616843231183946

Yüksekol, Ö. D., Yılmaz, A. N., & İrtegün, S. (2020). A Literature review on genital self image in women and affecting factors. International Journal of Health Services Research and Policy, 5(3), 344-355. doi: 10.33457/ijhsrp.810985

Zenoozian, S., Bayat, F., Soltani, A., Mirloo, M. M., & Kharaghani, R. (2024). The prevalence of sexual problems in the divorced population and the prevalence of separation in populations with sexual problems: a meta-analysis. International Journal of Impotence Research, 1-9. doi: 10.1038/s41443-024-00918-2