پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 3 3 2010 10 06 Impact of Modernity on Spatial Structure of City in the late Gajar Dynasty تأثیر تجدد بر سازمان فضایی شهر تهران در اواخر دوره قاجار 129 149 151 10.7508/ijcr.2010.11.006 FA سیدابوالحسن ریاضی استادیار پژوهشکده مطالعات فرهنگی اجتماعی وزارت علوم Journal Article 2010 10 06 It seems that “space” is of the most demonstration of human thinking, reflecting in buildings and cities. Analyzing this kind of “space” will show us the lifestyle and the human view about the whole world. Modernity, as a significant development in human thought, followed by modernism and modernization, itself came to huge changes in all spheres of human life. It changed the appearance of the world, including the spatial structure of cities and buildings, so the city can respond to new needs and demands of the modern man, simultaneously caused new necessities and requirements. Studying this mutual changes, though has a relatively long history in the west, is in its beginning in a country like Iran. According to the theses of this paper, apriority of thought on the practice, I argue that the spatial structure of Tehran in the late Gajar Dynasty was formed according to that development. In spite of that developments in Tehran, new networks of urban communications, modern functions in spatial structures and then, new formation in of infrastructures of the city as the capital, took place. In addition to his exterior changes, this city in that time also was ready to new social reforms which ended in the constitutional movement. Analyzing many of the changes in Pahlavi dynasty, Esp. in Reza Shah Period, would be impossible, unless the Gajar Dynasty in perspective of spatial and social changes is understood. فضا تجلی اندیشة بشری است. از تحلیل آن میتوان به شیوه زندگی و نحوه نگاه انسان به جهان پی برد؛ ازاینرو سیر تکوین اندیشه جوامع انسانی در قالب تحلیل تباینات فضایی و تغییرات کالبدی قابل درک است. بیتردید مدرنیته به عنوان یکی از مهمترین دستاوردهای اندیشه بشری، مبدأ تغییرات بسیاری در تمامی عرصهها و شئون زندگی بشر بوده است. تکوین مدرنیته به مدرنیسم و مدرنیزاسیون طی سه قرن اخیر چهرة جهان را دگرگون ساخته است. در این میان فضاهای شهری بیش از پیش و به شکلی آشکار متأثر از این تغییر نگرش هم پاسخگوی نیازهای جدید گردیدهاند و هم خود نیازهای جدیدی برای انسان مدرن خلق کردهاند. تعامل میان تغییرات فکری و تأثیرات فضایی اندیشه بشری در بسیاری از شهرهای اروپایی مورد بررسی قرار گرفته است، اما بررسی این مهم در ایران و بهویژه تهران هدف اصلی مقاله محسوب میشود. بر اساس مطالعات انجامگرفته و با ابتناء به فرضیه محوری یعنی تقدم اندیشه بر ساختارهای فضایی، به صراحت میتوان ادعا نمود تحولات سازمان فضایی تهران از این قاعده مستثنی نیست. ورود اندیشه تجدد به ایران از اواخر دوره قاجار تأثیر زیادی بر سازمان فضایی تهران گذاشت. تهران پایتخت قاجاریه از رهگذر این اندیشه شاهد شبکة جدید روابط شهری، کارکردهای نوین در عرصه تعاملات و صورتبندی جدیدی از فضاهای کالبدی گردید. علاوه بر تغییر در این اشکال ظاهری، تهران اواخر قاجاریه آبستن تحولاتی در حوزه اجتماعی بود که در نهایت با انقلاب مشروطه به بار نشست. فهم بسیاری از تغییرات کالبدی و تحولات فضایی شتابانی که در دوره کوتاه پهلوی اول رخ نمود، بدون ریشهیابی و درک روشنی از دگرگونیهای اواخر دوره قاجار ناممکن به نظر میرسد. http://www.jicr.ir/article_151_a8f15eda80c50adb0e71943adc8015cf.pdf