پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 3 4 2011 06 24 Iranian`s Cultural Identity: from Theoretical Perspective to Principles هویت فرهنگی ایرانیان از رویکرد‌های نظری تا مؤلفه‌های بنیادی 157 184 159 10.7508/ijcr.2010.12.007 FA حسام الدین آشنا استادیار گروه فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق (ع) محمدرضا روحانی دانشجوی دکتری جامعه شناسی گرایش نظری - فرهنگی دانشگاه تهران Journal Article 2011 06 24 Identity is one of the most complicated concepts in humanities and social sciences. It is a multi-aspected phenomenon which expresses different meanings from different viewpoints. Generally we can say that Identity is a result of dialect between conceptual system and socio-cultural structures. In this approach, Identity is addressed in relation with ; and so, emphasis on “self” and “others” unit of analysis. But when we focus on “cultural identity”, the relationship between identity and complicated concepts, e.g. culture and nationality, will turn into a mess which then, identity concept can be interpreted by different theoretical approaches. This meaning specially is important in Iran, because Iranian, Islamic and western identity sources affected Iranian people identity in different ages and finally born into contemporary Iranian cultural identity. We can name two different identity approaches here: descriptive approach which describe now and then, and prescriptive or policy approach which regards identity policies. In prescriptive approach, identity elements are general and abstract concepts, because identity change is regarded as an incremental movement .in regard with this basis in identity policy, we can analyze main Iranian cultural identity elements in five domains: religion, language, cultural geography, history and cultural memory, and social system. هویت یکی از پیچیده‌ترین مفاهیم در حوزه علوم انسانی و اجتماعی به شمار می‌رود؛ پدیده‌ای چندوجهی که از مناظر مختلف، مبانی و معانی گوناگونی را نمایان می‌سازد. در یک نگاه کلی می‌توان هویت را حاصل دیالکتیک نظام ذهنی و ساختار اجتماعی و فرهنگی قلمداد نمود؛ رویکردی که هویت را در کنار غیریت مورد توجه قرار داده و بدین سان واحد تحلیل خود و دیگری را در حوزه هویت برجسته می‌سازد؛ اما وقتی از هویت فرهنگی سخن می‌گوییم نسبت هویت با مفاهیم پیچیده‌ای چون فرهنگ و ملیت، کلافی درهم‌تنیده را پدیدار می‌سازد که مفهوم هویت را با رویکرد‌های نظری گوناگون مواجه می‌سازد. این معنا در مورد ایران از اهمیت والایی برخوردار است زیرا منابع هویتی ایرانی، اسلامی و غربی هرکدام در دوره‌ای و به نحوی در انباشت هویتی ایرانیان تأثیر گذاشته و هویت فرهنگی ایرانی معاصر را پدید آورده‌اند. در این راستا می‌توان دو رویکرد هویتی را در نظر گرفت: رویکرد توصیفی که ناظر به حال و گذشته است و رویکرد تجویزی یا سیاستی که ناظر به سیاست‌های هویتی است. در رویکرد تجویزی، مؤلفه‌های هویتی مفاهیمی عام، انتزاعی و کلی هستند چراکه اساساً تغییر و تحول هویتی حرکتی تدریجی و البته آرام در نظر گرفته می‌شود. با لحاظ نمودن این مبنا در سیاست هویتی، می‌توان مؤلفه‌های اصلی هویت فرهنگی ایرانیان را در پنج حوزه تحلیل کرد: دیانت، زبان، جغرافیای فرهنگی، تاریخ و حافظه فرهنگی و نظام اجتماعی. http://www.jicr.ir/article_159_140f6969d5213fd0ece03148e62e461e.pdf