پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 4 4 2012 12 23 Youth and Academic and Educational Alienation جوانان و بیگانگی تحصیلی و دانشگاهی 55 90 184 10.7508/ijcr.2011.16.003 FA محمد‌سعید ذکایی عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی محمد‌جواد اسماعیلی دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2012 12 23 The empirical studies undertaken on academic culture in Iran suggest an inefficient academic acculturation and students alienation from the structure and process of a desired academic culture. A sense of powerlessness, normlessness, anomie, social isolation and in general strangement from the self, educational processes, unverrsity camp, academic staff members and also from other students is increasingly growing in the minds and feelings of a considerable number of higher education students in humanities and social sciences. Drawing on a mixed methodology, the following paper aims to reconstruct the phenomenology of academic and educational alienation based on students personal lived experience and narrativity. Apart from accounting for internal and external social factors affecting this experience, we have proposed a typology of the types of alienation experienced by different groups of students and the strategies they have adopted to counter it. Results suggest that alienation is directly affected by culture politics and involves different social, psychological, and economic consequences in their lives. مطالعات تجربی انجام‌شده در حوزه فرهنگ دانشگاهی در ایران نشان از جامعه‌پذیری و فرهنگ‌پذیری دانشگاهی ناکارآمد و منفعل دانشجویان و جدایی و بیگانگی آنها از ساختار، فرایند و فرهنگ دانشگاهی مطلوب دارد. احساس و نگرش بی‌قدرتی، بی‌هنجاری، انزوای اجتماعی و در کل بیگانگی از خود، فرایند تحصیل، فضای دانشگاه، اساتید و دیگر دانشجویان به طور فزاینده در اندیشه و احساس طیف قابل توجهی از دانشجویان تحصیلات تکمیلی علوم انسانی و اجتماعی رواج یافته است. پژوهش حاضر با الهام از روش‌شناسی تلفیقی به دنبال آن است تا پدیدار‌شناسی تجربه بیگانگی تحصیلی و دانشگاهی را از منظر دانشجویان و بر اساس تجربه زیسته و روایت آنها باز‌سازی و تشریح کرده و ضمن نشان دادن ویژگی و عوامل اجتماعی درونی و بیرونی مؤثر بر این تجربه، سنخ‌شناسی از نوع و میزان آن به دست داده و در نهایت استراتژی‌ها و واکنش دانشجویان به این تجربه را آشکار سازد. طراحی تحقیق مبتنی‌بر مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافتة کیفی است که در سنت نظریه مبنایی با حدود 40 نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی علوم انسانی و اجتماعی شهر تهران انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد مؤلفه‌های اصلی تجربه بیگانگی تحصیلی و دانشگاهی ضمن ارتباط و تأثیرپذیری مستقیم از سیاست فرهنگ، آثار و پیامدهای اجتماعی، روانی و اقتصادی مهمی در زندگی دانشجویان دارد. فاصله‌گزینی یا بیگانگی دانشگاهی هدفمند، تطابق گزینشی با انتظارات و هنجار‌های شناختی دانشگاهی و ایجاد هماهنگی و تعادل بین نیاز‌ها و ارزش‌های شخصی با خود دانشگاهی و رسمی (خرده‌فرهنگ شاگرد اولی‌ها) گونه‌های عمدة تجربه بیگانگی و استراتژی‌های مواجهه با آن برای دانشجویان محسوب می‌شوند. http://www.jicr.ir/article_184_6cdd60ea0045eb7a6ec44c54d29ed402.pdf