پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 1 4 2009 07 13 ‍Problem and Problem-solving in Intercultural Communication: Epistemology of Language and Effective Communication مسئله و حلّّ مسئله در ارتباطات بین‌فرهنگی: معرفت‌شناسی زبان و ارتباط مؤثّر 21 40 19 10.7508/ijcr.2008.04.002 FA حمید عبداللهیان دانشیار گروه ارتباطات دانشگاه تهران Journal Article This paper proposes an examination of the epistemological position of intercultural communication as it is experiencing a lack of orthodoxy tradition. It is claimed here that a lack of such tradition, in turn, has reflected itself on problems such as a) ill-determined subject matter of intercultural communication, b) ill-conceived theoretical stance of intercultural communication, and; c) undecided methodological considerations. We contend here that in order to demarcate the subject areas of intercultural communication, and in order to deal with the above-mentioned concerns, this scientific field should at least be able to resolve the question of what is the nature of problematic in intercultural communication. The paper goes on to claim that once the problematic of intercultural communication is determined the problem-solving processes would force the field to determine its paradigms and methodological considerations. <br />To follow this line of logic, the paper uses a combined methodology and will indicate that it is a principle in intercultural communication that in order to solve problems one needs to rely on epistemological stance of the one’s researcher more than he/she will rely on traditional model of academic articulations. Therefore, we will focus on the role of language and symbols in formation of problems in intercultural communication, as well as their role in helping to resolve problems. <br />We will consider three stages in development and evolution of social sciences. In the third stages, which started in the 1980s individuals ’as well as groups’, expectations took precedence over structural and coercive expectations. <br />Taking these developments into consideration the paper claims that problematic of intercultural communication in the third stage can be understood and identified as a result of the effect of four issues: 1- failures of scientific-paradigmatic of modern science, 2- local experiences of individuals and groups, 3- the interaction between extra-national expectations and new media specially internet. این مقاله می‌خواهد به نقش زبان و تنوع زبانی و فرهنگی از بعد معرفت‌شناسی بپردازد. از این رو، با طرح این که ارتباطات بین‌فرهنگی در فرآیند تکوین علمی خود به دلیل غیر‌ارتدوکسی بودن، در چمبرۀ تعیین موضوع، نظریه و روش قرار‌دارند، نشان می‌دهد که در این مرحله از تکوین حداقل به تعیین یک امر نیاز دارند؛ ماهیّت مسئله در ارتباطات بین‌فرهنگی چیست؟ شکل‏گیری کلیّت ارتباطات بین‌فرهنگی یک پروژۀ زمانمند است که پرداختن به آن در یک مقاله میّسر نیست. بر این اساس، ادعای مقاله این است که با روشن شدن ماهیّت مسئله در ارتباطات بین‌فرهنگی و نشان دادن راه‌های جستجو، راه حلّ مسئله، قالب علمی، قالب‌های الگویی و ملاحظات روش‌شناسانۀ آن نیز قابل تعیین و تشخیص خواهند بود. بدین منظور، مقاله با استفاده از روش‌شناسی ترکیبی اسنادی، مرور تاریخی و مصاحبه‌های عمقی نشان‌می‌دهد که مسئله در ارتباطات بین‌فرهنگی و حلّ آن، مستلزم رعایت نکاتی روش‌شناسی است که پیش از آن‌که در آموزه‌های کلاسیک دانشگاهی موجود باشد، در موضع‏ معرفت شناختی و حلّاجی فردیِ محقق نهفته است. بنابراین، در این مقاله بر برتری زبان و نشانه‌ها بر شکل‏گیری و حلّ مسئله در ارتباطات بین‌فرهنگی برای تحقق ارتباط مؤثّر بین افراد در جوامع جدید تآکید می‌کنیم. مقاله سه دوره را در تاریخ تکوین علوم اجتماعی از هم متمایز می‌کند: 1- دورۀ اولیه از زمان کنت تا جنگ جهانی دوم، 2- دورۀ دوم که از جنگ جهانی دوم تا اواسط دهۀ 1980 میلادی (1360 شمسی) ادامه یافت و 3- دورۀ سوم که از اواسط دهۀ 1980 میلادی که تاکنون ادامه دارد. در دورۀ اول، شکل‌گیری ارتباطات بین‌فرهنگی ابتدا در حوزۀ سنت علوم اجتماعی و برای شناخت مکان سازوکارهای تفاوت و قوم‌مداری و یافتن راه‌های سلطۀ استعماری صورت‌گرفت. در دورۀ دوم، تأثیر تفکّر مدرن در نظریه‏پردازی در حوزه همسان‌سازی اقتصادی جوامع متبلور شد، اما در دورۀ سوم رشد اولویت های فردی و جمعی اهمیّت یافته است. به‌عبارت دیگر، اکنون مسئله این است که چگونه باید میان انتظارات فردی و نیازهای زندگی جمعی و فراملی سازگاری ایجاد کرد. در این مقاله بر دورۀ سوم تأکید می‌کنیم و نشان می‌دهیم که مسئله در ارتباطات بین‌فرهنگی از برآیند الف- سرخورگی‌های علمی- الگویی دورۀ مدرن، ب- ملاحظات تجربه محلّی، ج- نسبت با انتظارات فراملی و د- کنش متقابل با رسانه‏های جدید به ویژه اینترنت شکل می‏گیرد. تجارب این بحث نظری-روش‌شناختی را از کار در حوزۀ ایران به‌دست آوریم و در بسط بحث به‌کار می‌بریم. http://www.jicr.ir/article_19_1f0e3dad99908345f7439f8ffabdffc4.pdf