پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 1 2 2008 07 26 The Social Origins of association_ patterns of Tehrani audiences with the Persian Speaking Satellite Channels خاستگاه اجتماعی الگوهای استفاده از تلویزیون‌های ماهواره‌ای فارسی زبان در میان مخاطبان تهرانی 23 55 55 10.7508/ijcr.2008.02.002 FA محمود شهابی استادیار جامعه شناسی و مطالعات فرهنگی دانشگاه علامه طباطبایی مجتبی جهانگردی کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی، دانشگاه علامه طباطبایی Journal Article The present paper answer two basic questions: what are the association patterns of the Persian-speaking satellite television channels amongst Tehrani audiences? What are the social origins of these patterns? To answer these questions, we have adopted the research tradition of "the uses and gratifications" in it's structural-cultural variant. In order to identify the uses patterns of such televisions, we initially interviewed 32 audiacnes. Content analysis of the interviews resulted in identifying 60 most-frequently-stated gratification items to be used as part of a large scale questionnaire survey of 400 viewers who were accessed via snowball sampling. Employing an exploratory factor analysis with Varimax rotation, we constructed and named ten gratification scales as follows: dissatisfaction with the national television programs, getting political information, cross-cultural comparison (instructional usage),escaping from everyday life difficulties, lifestyle guidance, facilitating social interaction, familiarity with global and Iranian (underground) popular culture, information on tourism and emigration issues, seeking social status, and finally seeking unedited information on sport events. A series of correlation tests on these ten factors as dependent variables and all the study's independent variables showed that the Blumler's conceptualization of the social character of media gratifications explains the usage patterns of Persian-speaking satellite televisions in Iran. Accordingly, different people turn to such televisions for different purposes and that the prevalent pattern of such usage is mainly of facilitatory, rather than compensatory character. مقاله حاضر به دو پرسش اساسی پاسخ می دهد: الگوهای استفاده از تلویزیون های ماهواره ای فارسی زبان در میان مخاطبان تهرانی کدامند؟ منشا یا خاستگاه اجتماعی این الگوها کدامند؟ برای پاسخ گویی به این سوالات از سنت پژوهشی « استفاده و رضامندی رسانه ای» ‍ با رویکردی ساختاری- فرهنگی استفاده شد. اعضای نمونه تحقیق (400 بیننده تلویزیون های ماهواره ای) بر اساس روش نمونه گیری گلوله برفی در شهر تهران انتخاب شدند. تحلیل عاملی انجام شده بر روی 60 نوع انگیزه یا دلیل برای استفاده از این تلویزیون ها به شناسایی 10 عامل منجر شد. آزمون همبستگی عامل های بدست آمده (به عنوان متغیر های وابسته) با متغیرهای مستقل نشان داد که مفهوم پردازی «بلاملر» یعنی مفهوم تاثیرات هنجاری ناشی از فرایند جامعه پذیری و مفهوم فرصت های زندگی توزیع شده به لحاظ اجتماعی که منجر به استفاده مکمل یا جبرانی از رسانه ها می شود به خوبی الگوهای استفاده از تلویزیون های ماهواره ای فارسی زبان در تهران را توضیح می دهد. بر این اساس افراد مختلف با نقش های مختلف به این تلویزیون ها روی می آورند و از آن ها برای مقاصد مختلفی استفاده می کنند. همچنین الگوی غالب استفاده از این تلویزیون ها به تسهیل یا تکمیل ارتباطات و پیوندهای اجتماعی مربوط می شود تا به جبران این ارتباطات و پیوندها. http://www.jicr.ir/article_55_b53b3a3d6ab90ce0268229151c9bde11.pdf