پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 19 2 2026 06 22 Rhetoric and tautology in speech, reluctance and refusal in execution: Analysis of the status of the culture sector in development program laws همان‌گویی و لفاظی در گفتار، اکراه و امتناع در اجرا؛ تحلیل وضعیت بخش فرهنگ در قوانین برنامه‌های توسعه 69 99 570 10.22035/jicr.2026.3503.3735 FA رضا معصومی راد استادیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، ایران 0000-0003-4035-229X Journal Article 2025 09 24 This article has evaluated the cultural provisions of development program laws in terms of legislative and planning criteria. For this purpose, first, thematic analysis of cultural policies and materials was used to measure their compliance, and then their evaluation and pathology were used by referring to experts. In this study, a model was designed and used to evaluate legislative texts and documents, and with its help, the cultural provisions of the five-year development plans, including the fourth, fifth, and sixth development plans, as well as the law on permanent provisions of development plans, were analyzed, and their weaknesses and shortcomings were examined in terms of legislative and planning criteria. For this purpose, 30 cultural planning and policymaking experts were consulted, and in two stages.The main results of this study were the formal compliance of 67 percent of cultural provisions of development programs with general superior policies and the lower than average compliance (54 percent) of cultural provisions with legislative criteria. Also, the percentage of realization of these provisions was evaluated as about 30 percent in total, which was 30 percent for the sixth program and about 37 percent for the fourth program. The reasons for this can be attributed to the tautology and repetition of cultural policies in development laws in an impractical and vague manner, lack of realism, and changes in the cultural discourse of the implementers after the approval of development laws, resulting in their failure to be realized in practice and implementation. مقالۀ حاضر، احکام فرهنگی قوانین برنامه‌های توسعه را به‌لحاظ معیارهای تقنینی و برنامه‌ریزی، ارزیابی کرده است. دراین‌راستا، ابتدا از روش تحلیل مضمون سیاست‌ها و مواد فرهنگی به‌منظور سنجش هماهنگی آن‌ها و سپس، ارزیابی و آسیب‌شناسی آن‌ها با مراجعه به کارشناسان، استفاده شد. در این پژوهش، الگویی برای ارزیابی متون و اسناد تقنینی طراحی، و به‌کمک آن، احکام فرهنگی برنامه‌های پنج‌سالۀ توسعه (شامل برنامه‌های چهارم، پنجم، و ششم توسعه و نیز قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه) تجزیه‌و‌تحلیل شد و ضعف‌ها و کاستی‌های آن‌ها به‌لحاظ معیارهای تقنینی و برنامه‌ریزی بررسی شد. به‌این‌منظور، به 30 نفر از کارشناسان برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری فرهنگی مراجعه و احکام فرهنگی برنامه‌های توسعه در دو مرحله توسط آنان ارزیابی آسیب‌شناسانۀ شد. از نتایج اصلی این مطالعه، انطباق صوری 67درصدی احکام فرهنگی برنامه‌های توسعه با سیاست‌های کلی فرادستی و انطباق کمتر از میانگین (54 درصد) این احکام با معیارهای قانون‌گذاری بوده است. درصد تحقق‌پذیری این احکام نیز درمجموع حدود 30 درصد ارزیابی شد که برای برنامۀ ششم، 30 درصد و برنامۀ چهارم حدود 37 بوده است که از دلایل آن می‌توان به همان‌گویی و تکرار سیاست‌های فرهنگی در قوانین توسعه به‌گونه‌ای غیرعملیاتی و مبهم، واقع‌گرایانه نبودن، تغییر گفتمان فرهنگی مجریان پس از تصویب قوانین توسعه، و درنتیجه، عدم تحقق آن‌ها در عمل و اجرا اشاره کرد. http://www.jicr.ir/article_570_a86c450b76fb8c371afead6410d55534.pdf