پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 19 2 2026 06 22 Health communication and Iranian cinema: A critical discourse analysis of cancer portrayals in the 2000s and 2010s ارتباطات سلامت و سینمای ایران: تحلیل گفتمان انتقادی تصویر سرطان در دهه 80 و 90 5 36 571 10.22035/jicr.2026.3604.3817 FA عباس قنبری باغستان دانشیار علوم ارتباطات اجتماعی، گروه علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-9530-1727 مهراوه تقی زاده کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0005-6854-3022 Journal Article 2025 12 06 Cinema, as an art–media form, can contribute to the consolidation, elimination, or reproduction of social discourses and stereotypes related to diseases, including cancer. Therefore, analyzing the ways cancer is portrayed in films—understood as a communicative phenomenon—is important and can illuminate how collective perceptions of stereotypes, patterns of illness experience, and modes of coping are shaped. This study aimed to identify and compare cancer-related discourses in cinema. Using multimodal critical discourse analysis and complete sampling, it analyzed eight Iranian films addressing cancer produced during the 2000s and 2010s. The findings show that the shared discourses across the two decades include “escape from illness,” and “treatment signs as illness signs”. Distinct discourses of the 2000s include “medical diagnosis,” “spiritual healing,” and “nuclear-family support,” while the distinct discourses of the 2010s include “deteriorating relationships,” “fatalism,” and “loneliness.”. Based on the findings, Iranian cinema in both decades demonstrates cancer in a negative and stereotypical manner, characterized by overgeneralization and the othering of patients through confining them to specific spaces and depicting them as passive subjects. Drawing on the EPPM Model, the categories of “disease without identity” and “incurability” can be extracted. Iranian cinema presents a fearful image of cancer in which no recommended responses grounded in self-efficacy or response efficacy are offered to viewers. This, in turn, leads audiences to maintain distance from cancer risk. Overall, Iran’s health system is treatment-oriented, and Iranian cinema likewise appears to adopt the same orientation in its portrayal of cancer. سینما به‌عنوان یک هنر-رسانه می‌تواند به تثبیت، زدودن یا بازتولید گفتمان‌های اجتماعی مرتبط با سرطان منجر شود. از این‌رو، تحلیل شیوه‌های به‌تصویرکشیدن سرطان در فیلم‌ها، به‌مثابه پدیده‌ای ارتباطی، اهمیت دارد و می‌تواند در فهم چگونگی شکل‌گیری برداشت جمعی از کلیشه‌ها، الگوهای بروز بیماری و شیوه‌های مدرن مواجهه با آن نقش‌آفرین باشد. این مقاله با هدف شناسایی و مقایسه گفتمان‌های سرطان در سینمای ایران، با روش تحلیل گفتمان انتقادی چندوجهی، به تحلیل 8 فیلم با موضوع سرطان در دهه‌های 80 و 90 پرداخت. گفتمان‌های مشترک این دو دهه «فرار از بیماری» و «نشانه درمان مساوی نشانه بیماری» است. گفتمان‌های متمایز دهه 80 «تشخیص پزشکی»، «درمان معنوی» و «حمایت هسته‌ای» است. گفتمان‌های متمایز دهه 90 نیز شامل «تیره‌شدن روابط» «تقدیرگرایی و تسلیم»، و «تنهایی» است. با توجه به یافته‌ها، در سینمای دهه 80 و 90 ایران، از سرطان‌ها تصویرسازی منفی شده است که در آن از سرطان «کلیت‌سازی» و با قرار دادن بیماران در حصار مکان‌های ویژه و بی‌کنشی، از آن‌ها «دیگری‌سازی» شده است. بر اساس مدل فرایندهای موازی توسعه‌یافته می‌توان مقوله بیماری «بدون هویت» و «غیرقابل درمان» را استخراج کرد. سینمای ایران تصویر ترسناکی از سرطان نمایش می‌دهد که در آن هیچ پاسخ توصیه‌شده‌ای از طریق «خودکارآمدی» و «اثربخشی پاسخ» به‌عنوان رویکردهای جدید در گفتمان‌های ارتباطات سلامت به بینندگان ارائه نمی‌شود. این موضوع منجر به حفظ فاصله مخاطبان با «ریسک سرطان» می‌شود. به صورت کلی، نظام سلامت ایران درمان‌محور است و به نظر می‌رسد سینمای ایران نیز در به تصویر کشیدن سرطان، همین جهت‌گیری را دنبال می‌کند. http://www.jicr.ir/article_571_c9892a989183de32e976c6f04e700201.pdf