پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 مقالات آماده انتشار 2026 07 19 Analysis of the philosophy of 'money and ownership' in Persian proverbs with emphasis on the views of Georg Simmel تحلیل فلسفهٔ «پول و مالکیّت» در ضرب‌المثل‌های فارسی با تأکید بر آرای گئورگ زِیمل 575 10.22035/jicr.2026.3541.3764 FA َشهرام یگانه دانشجوی دکتری دانشکده ادبیات و زبان فارسی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران محمد خسروی شکیب استاد دانشکده ادبیات و زبان فارسی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران 0000-0003-0140-7155 Journal Article 2025 12 22 This article undertakes a philosophical examination of the conceptualization of money and property within Persian proverbial discourse, employing the theoretical framework advanced by Georg Simmel in his seminal work, The Philosophy of Money. Adopting a descriptive-qualitative methodology, the study probes the manifold ways in which popular culture—and proverbs in particular—articulate the dialectical character of money as both an emancipatory instrument and a source of social constraint within modernity. The analysis demonstrates that the majority of Persian proverbs resonate with core Simmelian themes, including the reduction of qualitative values to quantitative metrics, the inherent paradox of monetary freedom coupled with systemic limitation, the processes of reification and alienation, the ascendancy of instrumental rationality, and the gradual transformation of money from a mere medium of exchange into an ultimate end in itself. While certain proverbs exhibit a critical or resistive stance toward the hegemony of monetary logic, others appear to endorse and naturalize it, thereby exposing a persistent cultural tension between inherited ethical frameworks and the imperatives of an emergent economic order. The study further attends to the formal and rhetorical features of proverbs—their concision, rhythmic structure, and logical persuasion—which render them potent vehicles for the sedimentation of collective beliefs and the modulation of individual and social agency. In so doing, this research addresses a notable lacuna in the interdisciplinary scholarship that intersects Simmel's cultural philosophy with Persian folk literature, and it argues that proverbs function as crucial cultural thresholds through which deeper ontological conflicts and ethical ambivalences within Iran's transitional society are both reflected and negotiated. پول مهم‌ترین رکن اقتصاد نوین است و ارزش‌های مدرن با آن سنجیده می‌شوند. نمود پول در فرهنگ عامه، به‌ویژه در ضرب‌المثل‌ها، اهمیت بسیاری دارد؛ زیرا تقاطع فرهنگ اخلاقی کهن با اخلاق برآمده از عنصر پول را آشکار می‌سازد. ذات پول قراردادی است که از حدود خود فراتر رفته و جهان نوینی ایجاد می‌کند؛ جهانی که جامعه پولی به‌تدریج تعارضات آن را در خود حل می‌کند. این مقاله با روش توصیفی و تحلیل کیفی، اندیشه گئورگ زیمل درباره ماهیت و خواص پول را در فرهنگ عامه بررسی کرده و تعارض ارزش اعتباری و پولی با ارزش‌های کهن را تحلیل می‌کند. فرض اصلی آن است که ضرب‌المثل‌های اقتصادی و پول‌محور، با بازنمایی ابعاد روان‌شناختی، تاریخی، اخلاقی، جامعه‌شناختی و فلسفی، میانجی‌ای برای فهم شکل ناب مبادله‌پذیری و کنش متقابل هستند. پول عاملی ساختاری برای فهم کلیت زندگی، آزادی، شیءوارگی، جابه‌جایی کیفیت و کمیت و نسبت عین و ذهن است. یافته‌ها نشان می‌دهد بیشتر ضرب‌المثل‌های فارسی در ژرف‌ساخت معنایی خود با دیالکتیک پول در فلسفه زیمل قابل تحلیل‌اند، هرچند برخی نمونه‌ها در این چارچوب نمی‌گنجند. همچنین ویژگی‌های زبانی، فرم هنری، ریتم و ایجاز ضرب‌المثل‌ها، همراه با ساخت منطقی گزاره‌ها، در ایجاد اقناع و رسوب آن‌ها در ناخودآگاه جمعی و شکل‌گیری کنش‌های فردی و جمعی نقش مهمی دارند. http://www.jicr.ir/article_575_ffeabd223de0d4eacb9a3e6e53e5448d.pdf