پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184718220250622Supervising graduate students; Styles, opportunities, and challengesراهنمایی دانشجویان در تحصیلات تکمیلی؛ سبکها، فرصتها و موانع53354610.22035/jicr.2025.3321.3596FAمحمدسعیدذکاییسبکهای راهنمایی، رساله و پایاننامه، مناسبات استاد و دانشجو، روابط قدرت، فرهنگ دانشگاهی0000-0001-7134-0801Journal Article20240429Dissertations and theses are essential components in the process of knowledge production within universities and higher education institutions. Improving their quality and standards is key to ensuring the advancement of knowledge and strengthening its connection within social and cultural context. Based on thematic analysis of semi-structured interviews with twenty-two faculty members from Allameh Tabataba'i University, this article seeks to identify the supervisory styles employed by faculty and assesses their views on opportunities and challenges they face in fulfilling this role. According to three continuums - the level of engagement, supervisory method, and attention to students' behavioral and personality characteristics-the main supervision styles can be categorized into five: delegators, disciplined caregivers, emotional supporters, personal and collaborative mentors, each with subcategories. These styles are shaped less by formal organizational rules and frameworks and more by personal experiences, preferences, power dynamics within the university, subcultures around these dynamics, and situational factors, leading to various opportunities and limitations for faculty members.رسالهها و پایاننامهها بخش مهمی از فرایند تولید دانش در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی به شمار میآیند و ارتقای کیفیت و استانداردهای آنها تضمینکننده توسعه دانش و پیوند بیشتر آن با متن اجتماعی و فرهنگی است. با اتکا به تحلیل مضمون مصاحبههای نیمهساختیافته با بیست و دو عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، مقاله حاضر به دنبال شناسایی سبکهای سرپرستی به کار گرفته شده اعضای علمی و ارزیابی آنها از فرصتها و چالشهایی است که در مسیر ایفای این نقش با آن روبهرو میشوند. بر اساس سه پیوستار، سطح درگیری در نقش، شیوه نظارت و نیز توجه به خصوصیات رفتاری و شخصیتی دانشجویان، گونههای اصلی سبکهای سرپرستی را میتوان در پنج دسته واگذارکنندگان، مراقبین منضبط، حامیان عاطفی، مربیان فردی و مربیان مشارکتجو تفکیک کرد و در ذیل آنها گونههای فرعی را نیز شناسایی کرد. سبکهای بهکارگرفتهشده بیش از آنکه حاصل قواعد و چهارچوبهای مدون سازمانی باشند برآمده از تجارب، سلیقهها و مناسبات قدرت در دانشگاه و خردهفرهنگهای شکل گرفته حول آن و نیز شرایط اقتضایی هستند و به تناسب، فرصتها و محدودیتهایی را برای اساتید به همراه میآورند.http://www.jicr.ir/article_546_ed265bc903a5a097f61d3ec064d96d2e.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184718220250622An introduction to the historical coordinates of academic field of social sciences in Iranدرآمدی بر مختصات تاریخی میدان دانشگاهی علوم اجتماعی در ایران358554010.22035/jicr.2025.3320.3594FAمهدیامیدیعضو هیات علمی گروه جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی0000-0003-2120-3424Journal Article20240424Numerous studies have examined the state of social sciences in Iran. Some have explored the theoretical foundations of these sciences, focusing on factors such as the strengths or weaknesses of intellectual traditions, the challenges of tradition versus modernity, and the tension between "Western" and indigenous sciences. Others have concentrated on the social mechanisms of scientific production, analyzing institutional and organizational issues. While these two approaches are not inherently contradictory, an excessive emphasis on either has led to a gap between formal analysis of social sciences and their substantive examination. This article, employing the grounded theory method, focuses on the status of social sciences in academia, particularly in the field of sociology. The aim is to view academic social sciences as a "field" and bridge the aforementioned gap by linking the content of knowledge produced in Iran's academic social sciences with the mechanisms of its production. The primary issue addressed is mapping the characteristics of the academic field, with a focus on its rules, standards, positions, capitals, and mechanisms for value creation. To achieve this, the study also considers social sciences beyond the academic field to gain a comprehensive understanding of the field as a whole. The analysis emphasizes the distribution of rent among positions and the specific forms of differentiation within a field shaped by the dynamics of a limited access order.تاکنون آثار گوناگونی به بررسی وضعیت علوم اجتماعی در ایران پرداختهاند. برخی مبانی نظری این علوم را کاویدهاند و عواملی نظیر ضعف یا قوت سنتهای فکری، چالش سنت و مدرنیته، چالش علوم «غربی» و بومی و... را محور بررسی خود قرار دادهاند. و بعضی دیگر سازوکارهای اجتماعی تولیدِ علم را مبنا قرار دادهاند و مسائل نهادی و سازمانی را بررسی کردهاند. گرچه این دو رویکرد با هم متعارض نیستند اما تاکید بیشازحد بر هر یک از این شقوق موجب ایجاد شکاف میان تحلیل فرمالِ علوم اجتماعی و تحلیل محتوایی آن شدهاست. در این مقاله،که با روش نظریه مبنایی انجام شده است، تاکید بر وضعیت علوم اجتماعی در حوزه دانشگاهی، با تمرکز بیشتر بر رشته جامعه شناسی، است و در این مسیر میکوشیم با بررسی علوم اجتماعی دانشگاهی بهمثابه یک «میدان» بر شکاف مزبور فائق شویم و محتوای دانشِ تولیدشده در میدان دانشگاهی علوم اجتماعی ایران را با سازوکارهای تولید آن پیوند دهیم. مسألۀ اصلی ما ترسیم مختصات میدان دانشگاهی با تمرکز بر قواعد، استانداردها، جایگاهها، سرمایهها و سازوکارهای تولیدِ ارزش است. اگرچه بدین منظور مجبوریم علوم اجتماعی را در فراسوی میدان دانشگاهی نیز مورد بررسی قرار دهیم تا به درک درستی ازتمامیت میدان دست پیدا کنیم. مساله توزیع رانت در میان جایگاهها و اشکال ویژه تمایزیابی در میدانی که در دل مناسبات نظم دسترسی محدود شکل گرفته است، محور تحلیل ما از وضعیت مزبور بودهاند.http://www.jicr.ir/article_540_9b72e31dac81715466cd580a448cf823.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184718220250622University and culture; How do university and society connect?دانشگاه فرهنگ؛ چگونه دانشگاه و جامعه به هم پیوند میخورند؟8711754410.22035/jicr.2025.3407.3661FAنعمت اللهفاضلیاستاد انسانشناسی، پژوهشکده مطالعات اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایرانJournal Article20241110This article provides an analysis of the current position of the university institution in Iran, focusing on its connection with society. Over recent decades, the processes of bureaucratization and commercialization have imposed various structural and political pressures on the university, pushing it to serve commercial and political goals. In this article, I aim to highlight the diverse aspects and manifestations of these pressures and reveal their detrimental consequences for the educational, research, and cultural functions of universities. These challenges and pressures are not exclusive to the university institution in Iran; other societies face similar issues. Drawing on existing research, I explain this global aspect, but my emphasis is on the university institution in Iran. I argue that to address these challenges, it is not necessary to rely on the commercial and political functions of universities to strengthen their ties with society. Instead, if universities focus on their historical and traditional roles—cultivating educated and socially efficient individuals and serving the modern cultural values from which they originated—they can establish an organic connection with society. I distinguish between two models of universities: the "supportive university" and the "identity-oriented university." I argue that a supportive university cannot forge a strong and structural bond with society. What is needed is an identity-oriented university that remains true to its modern identity. To this end, I provide a historical review of the evolution of the university institution in Iran and demonstrate that the approach of rendering universities as mere service providers has not strengthened their connection with society—and cannot do so. Emphasizing the service-oriented approach to universities further undermines their freedom and independence, adversely affects the quality of education and research, and fails to bridge the gap between universities and society.این مقاله تحلیلی از موقعیت کنونی نهاد دانشگاه در ایران از نظر چگونگی پیوند آن با جامعه است. در دهههای اخیر فرایندهای بروکراتیکشدن و تجاریشدن فشارهای گوناگون ساختاری و سیاسی به نهاد دانشگاه آورده است تا این نهاد را در خدمت هدفهای تجاری و سیاسی قرار دهد. در این مقاله میکوشم تا جنبهها و جلوههای گوناگون این فشارها را نشان دهم و پیامدهای مخرب آن برای عملکردهای آموزشی، پژوهشی و فرهنگی را برملا کنم. این چالشها و فشارها صرفاً محدود به نهاد دانشگاه در ایران نیست و دیگر جوامع هم با آنها درگیرند. با استناد به پژوهشهای موجود این جنبه جهانی را توضیح میدهم؛ اما تأکیدم بر نهاد دانشگاه در ایران است. برای مواجهه با این چالشها استدلال میکنم که برای تقویت پیوند نهاد دانشگاه با جامعه نیازی نیست بر کارکردهای تجاری و سیاسی دانشگاه تکیه کنیم، بلکه اگر این نهاد به همان کارکردهای تاریخی و سنتیاش یعنی پرورش افراد تحصیلکرده و کارآمد اجتماعی بپردازد و در خدمت ارزشهای فرهنگی مدرن باشد که این نهاد از درون آنها برآمده است میتواند پیوندی ارگانیک با جامعه برقرار نماید. دو الگوی دانشگاه حمایتی و دانشگاه هویتی را از هم متمایز میسازم و استدلال میکنم که دانشگاه حمایتی نمیتواند پیوند محکمی و ساختاری با جامعه برقرار سازد و ما نیازمند دانشگاه هویتی هستیم که به هویت مدرن خود وفادار باشد. برای این منظور مروری تاریخی به تحولات نهاد دانشگاه در ایران میکنم و نشان میدهم با رویکرد خدماتی و حمایتی کردن دانشگاه، پیوند این نهاد با جامعه تقویت نشده است و نمیتواند تقویت شود. تشدید بر خدماتی کردن نهاد دانشگاه موجب تضعیف بیشتر آزادی و استقلال نهاد دانشگاه میشود و عملاً کیفیت آموزش و پژوهش دانشگاهی لطمه دیده و فاصله این نهاد هم از جامعه کم نمیشود.http://www.jicr.ir/article_544_97e8527feaf77a97fc38f34216141515.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184718220250622Iranian students' emotions in the university environmentاحساسات دانشجویان ایرانی در فضای دانشگاهی11914654510.22035/jicr.2025.3421.3668FAاحسانشاه قاسمیدانشیار ارتباطات اجتماعی، گروه ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20241206This study analyzes the emotions and perspectives of Iranian students regarding universities and their environments. The research data includes 5,108 unique posts from the social platform X, published between December 2023 and December 2024. Sentiment analysis was conducted using modern tools and K-means clustering, which identified seven main clusters: Cluster 0 addressed multiple aspects of university life, particularly emphasizing professors. Cluster 1 presented a more positive view of social life at the university, highlighting appreciation for student relationships and satisfaction with interactions with staff and the general university atmosphere. In contrast, Cluster 2 revealed negative emotions and criticisms toward peers. Cluster 3 focused on student interactions with university security staff, expressing concerns about strictness, perceived hypocrisy, and intrusive behavior. Cluster 4 specifically focused on male students, with posts ranging from negative judgments about their appearance and behavior to expressions of interest and admiration. Cluster 5 reflected the profound emotional impact of university life on students’ well-being, encompassing both joys and frustrations within this unique environment. Finally, Cluster 6 explored relationships between students and professors.این مطالعه به تحلیل احساسات و نگرشهای دانشجویان ایرانی درباره دانشگاهها و فضای آنها پرداخته است. دادههای تحقیق شامل ۵۱۰۸ پست منفرد از پلتفرم اجتماعی ایکس، منتشرشده در فاصله آذر ۱۴۰۲ تا آذر ۱۴۰۳ است. تحلیل احساسات با استفاده از ابزارهای مدرن و خوشهبندی K-means انجام شد که به شناسایی هفت خوشه اصلی منجر شد: 1) خوشه صفر به جنبههای چندگانه زندگی دانشگاهی پرداخته است و بهویژه بر استادان تأکید دارد؛ 2) خوشه یک دیدگاهی مثبتتر نسبت به زندگی اجتماعی در دانشگاه ارائه میدهد و پستها بهویژه از روابط میان دانشجویان قدردانی کرده و از اندرکنشهای مثبت با کارکنان و جو عمومی دانشگاه رضایت دارند؛ 3) خوشه دو برخلاف خوشههای دیگر احساسات منفی و انتقاداتی را به همکلاسیها نشان میدهد؛ 4) خوشه سه بر اندرکنشهای دانشجویان با پرسنل امنیتی و حراست دانشگاه متمرکز است و نگرانیها درباره سختگیریها، ریاکاریهای ادراکشده و رفتارهای مداخلهجویانه را بیان میکند؛ 5) خوشه چهار بهطورخاص بر دانشجویان مرد تمرکز دارد و پستها از قضاوتهای منفی درباره ظاهر و رفتار آنها تا ابراز علاقه و تحسین متغیر هستند؛ 6) خوشه پنج تأثیر عمیق زندگی دانشگاهی بر سلامت عاطفی دانشجویان را بازتاب میدهد و هم از شادیها و هم از ناامیدیها در مواجهه با این محیط منفرد صحبت میکند؛ 7) خوشه شش به روابط میان دانشجویان و استادان پرداخته است.http://www.jicr.ir/article_545_647bba344396e7c8170902bcf2e15551.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184718220250622Academic culture and the change in religiosity of students; A qualitative studyفرهنگ دانشگاهی و تغییرات دینداری دانشجویان؛ یک مطالعه کیفی14718654710.22035/jicr.2025.3403.3658FAحامدمنوچهری کوشاپژوهشگر پسادکتری، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، دانشگاه شهید بهشتی0000-0001-8233-9590محمدجواداسماعیلیاستادیار، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، دانشگاه شهید بهشتی0009-0001-1000-4799Journal Article20241106Empirical research indicates that academic culture influences students' religiosity. However, to gain a deeper understanding of this phenomenon—essential for socio-cultural policy-making—it is necessary to precisely identify the mechanisms and processes through which this influence occurs. The present study endeavors to identify and analyze the primary mechanisms and processes through which universities influence students' religiosity by employing the grounded theory approach and conducting semi-structured interviews with 16 students who have experienced significant changes in their religiosity during their university years. From the analysis of the interviews, 12 core categories such as "diversity of viewpoints and lifestyles," "educational culture," and "attractiveness and repulsion of religious people", and many sub-categories and concepts in each of them, emerged and were formulated. A core theoretical proposition, "double edged nature of academic culture regarding the religiosity," was derived. Based on this core theoretical proposition, the impact of academic culture on students' religiosity is not a one-sided, continuous, and linear process, but rather a two-way and dynamic one. In other words, academic culture, depending on social conditions and situations, can lead to both an increase and decrease in students' religiosity. In this regard, the status of students' religiosity can be considered a social construct, meaning that changes in students' religiosity are more the result of social interactions in student clubs, dormitories, and student organizations rather than the result of students' logical and rational philosophical and theological arguments.پژوهشهای تجربی حاکی از تأثیر فرهنگ دانشگاهی بر دینداری دانشجویان است، امّا برای فهم عمیقتر این پدیده، که لازمۀ تصمیمگیریهای فرهنگی-اجتماعی است، ضروری است که شناختی دقیق از سازوکارها و فرایندهایی که این تأثیرگذاری از طریق آنها شکل میگیرد، حاصل شود. پژوهش حاضر تلاش میکند که با استفاده از روش «مبنایی»، از طریق مصاحبه «نیمهساختاریافته» با 16 نفر از دانشجویان که تغییرات عمدهای را در دینداری خود در طول تحصیل در دانشگاه احساس میکردند، سازوکارها و فرایندهای اصلی تأثیرگذاری فرهنگ دانشگاهی در تغییرات دینداری دانشجویان را مورد شناسایی و تحلیل قرار دهد. از تجزیه و تحلیل مصاحبهها 12 مقوله اصلی همچون «تکثر دیدگاهها و سبکهای زندگی متفاوت»، «فرهنگ آموزشی» و «جاذبه و دافعه دینداران» که هر یک شامل مفاهیم مختلفی هستند، به دست آمد و بر مبنای آنها گزاره نظری هستهایِ «فرهنگ دانشگاهی دوسویه» صورتبندی شد. این نتایج در قالب پارادایم کدگذاری اشتراوس-کوربین ساماندهی و بر مبنای آن مدلی برای فرایندها و سازوکارهای منجر به تغییرات دینداری تحت تأثیر فرهنگ دانشگاهی ارائه شد. بر اساس گزاره نظری محوری، تأثیر فرهنگ دانشگاهی بر دینداری دانشجویان نه امری یکسویه، پیوسته و خطی بلکه دوسویه و پویا است یعنی فرهنگ دانشگاهی بسته به شرایط و موقعیتهای اجتماعی میتواند به افزایش و کاهش دینداری دانشجویان منجر شود. در این راستا میتوان وضعیت دینداری دانشجویان را یک برساخته اجتماعی دانست، بدین معنا که تغییرات صورت گرفته در دینداری دانشجویان بیش از آنکه حاصل استدلالهای فلسفی و الهیاتیِ منطقی و عقلانی دانشجویان باشد، حاصل فرایند معاشرتهای اجتماعی در انجمنهای علمی، خوابگاههای دانشجویی و تشکلهای دانشجویی است.http://www.jicr.ir/article_547_c75b6f114c23a4d7ea11331e7c00e73c.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184718220250622The discursive formation of the university in post-war Iranian cinemaصورتبندی گفتمانی دانشگاه در سینمای ایران پساجنگ18724054810.22035/jicr.2025.3351.3618FAهمایونمرادخانیاستادیار و عضو هیئت علمی گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران0000-0003-3235-0358مهدیسلطانی گردفرامرزیعضو هیئت علمی، گروه آسیبشناسی اجتماعی، جهاد دانشگاهی، واحد البرز، کرج، ایران0009-0006-2213-3260Journal Article20240723In post-war Iran, the university has been more than just an institution for knowledge production; it has served as a contested arena where discourses, shaped by the turbulence of power and politics, have redefined its identity. This study seeks to unravel the discursive formation of the university in Iranian cinema by exploring three key questions: How have issues pertaining to the university and academic knowledge been discursively represented in post-war films? What distinct orders have these discursive formations followed, and how can their emergence be understood in light of the social and political conditions of post-revolutionary Iran? Employing Foucault’s discourse analysis, eight films from four post-war political periods were purposefully selected: What Else Is New? and Pari (Reconstruction era); The Last Supper and In Purple (Reform era); Heartbroken and In the Cage (Principlist era); and We Won’t Get Used to It and The Sweet Taste of Imagination (Moderation era). The findings point to an implicit politics of truth in post-war Iranian cinema, one that eschews a rational or accurate depiction of the university and academic knowledge in favor of peripheral, often corrosive themes about the institution. Rarely portrayed as a hub of scientific inquiry during this period, the university is instead depicted in films as a space of intellectual confusion, a breeding ground for revolutionary subjects, or a source of social maladies and unconventional relationships. By undermining the university’s scientific role, these portrayals have nudged policymaking toward greater surveillance and control, while transforming societal attitudes from admiration to mistrust. Through a sharp, locally attuned lens, this study bridges gaps in prior research and sheds light on the broader implications of these discourses for the future of education.دانشگاه در ایران پساجنگ، نه فقط سازمان تولید دانش، بلکه میدان نبرد گفتمانهایی بوده که هویت آن را در تلاطم قدرت و سیاست بازسازی کردهاند. این پژوهش، باهدف رمزگشایی از صورتبندی گفتمانی دانشگاه در سینمای ایران، سه پرسش را دنبال میکند: در فیلمهای سینمایی پس از جنگ، مسائل مربوط به نهاد دانشگاه و دانش آکادمیک، چگونه بازنمایی گفتمانی شدند؟ صورتبندیهای گفتمانی ایجاد شده از چه نظمهای متفاوتی پیروی کردند و چگونه میتوان پیدایش آنها را برحسب شرایط اجتماعی و سیاسی حاکم بر جامعه ایران پس از انقلاب تبیین کرد؟ باتکیهبر تحلیل گفتمانی فوکویی، هشت فیلم از چهار دوره سیاسی پساجنگ با روش نمونهگیری هدفمند برگزیده شدند: «دیگه چه خبر» و «پری» (سازندگی)؛ «شام آخر» و «به رنگ ارغوان» (اصلاحات)؛ «دلشکسته» و «دربند» (اصولگرایی)؛ «آااادت نمیکنیم» و «طعم شیرین خیال» (اعتدال). یافتهها از وجود نوعی سیاست حقیقت نانوشته در سینمای پساجنگ حکایت دارند که هدفش، نه بازنمایی معقول و درست دانشگاه و دانش آکادمیک، بلکه پرداختن به موضوعات فرعی و چهبسا تخریبگر نهاد دانشگاه بوده است. طی این دوره، دانشگاه بهندرت بهعنوان مکانی برای تولید علم به تصویر درآمده است. فیلمها یا دانشگاه را بهصورت مکان سرگردانی روشنفکران یا تولید سوژههای انقلابی یا مولد آسیبهای اجتماعی و روابط نامتعارف بازنمایی کردهاند. این بازنماییها، با به چالش کشیدن کارکرد علمی دانشگاه، سیاستگذاری را بهسوی نظارت و گزینش سوق داده و نگاه جامعه را از شوق به سوءظن کشاندهاند. این مطالعه، با نگاهی بومی و تیزبین، خلأ پژوهشهای پیشین را پرکرده و دریچهای به پیامدهای این گفتمانها بر آینده آموزش میگشاید.http://www.jicr.ir/article_548_8d34201a5b85900908db6cae92723617.pdf