پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-18472220090803Dual Globalizations and Intercultural Sensitivitiesدوجهانیشدنها و حساسیتهای بین فرهنگی
مطالعه موردی روابط بین فرهنگی اهل تسنن و تشیع در استان گلستان1298610.7508/ijcr.2009.06.001FAسعید رضاعاملیدانشیار گروه ارتباطات دانشگاه تهرانحمیدهمولاییدانشجوی دکتری مطالعات اندونزی، دانشگاه نیوساوت ولز استرالیاJournal ArticleThis article aimed to investigate the intercultural sensitivities between Sunnite Turkmen groups and Shiite groups in Golestan province of Iran through considering the most important factors influenced it. The intercultural development inventory (IDI), which designed according to Milton Bennet's the intercultural sensitivities theory, was utilised to examine the intercultural sensitivities between those Muslim groups. The intercultural sensitivities theory essentially states that the more communication among people leads them to have the less intercultural sensitivities. In other words, the development of communications among people causes to diminish their intercultural sensitivities. In this study, both virtual and actual measurement domains were used in order to measure the communications development of two groups. The development of virtual communications was measured according people's interactivity with different types of media, especially Satellite and Internet, whereas the actual one was measured based on three cities varying according to different religious distribution. Finally this article concluded that the development of virtual and actual communications led to decreasing intercultural sensitivities among people in this area.این مقاله به بررسی حساسیتهای بین فرهنگی اهل تشیع و ترکمنهای اهل تسنن در استان گلستان میپردازد. بهمنظور تبیین حساسیتهای بین فرهنگی دو گروه، از سنجههای حساسیتهای بین فرهنگی براساس مدل نظری ششمرحلهایِ حساسیتهای بین فرهنگی میلتون بنت، استفاده شده است. بر مبنای نظریه حساسیتهای بین فرهنگی، توسعه ارتباطات عامل مهمی در کاهش حساسیتهای بین فرهنگی است. در این تحقیق به رویکرد دوفضایی توجه شده و با هدف سنجش توسعه ارتباطات، از دو قلمرو سنجش مجازی و سنجش حضوری استفاده شده است. با توجه به گسترش وسایل ارتباط جمعی و رسانهها که مهمترین بستر جهانیشدن ارتباطات را فراهم آوردهاند، در ابتدا توسعه ارتباطات افراد از طریق رسانهها مورد توجه قرار گرفته است. بدین منظور به بررسی رابطه بین میزان استفاده افراد از رسانهها ـ بهویژه اینترنت و ماهواره ـ با حساسیتهای بین فرهنگی افراد پرداخته شده است. در مرحله دوم، توسعه ارتباطات افراد در محیط واقعی با توجه به محل سکونت آنها سنجیده شده و رابطه آن با میزان حساسیتهای بین فرهنگی مورد توجه قرار میگیرد. نتایج تحقیق نشان میدهد توسعه ارتباطات مجازی (ارتباط افراد از طریق رسانهها) و ارتباطات فیزیکی (تعامل افراد در محل سکونت) منجر به کاهش حساسیتهای بین فرهنگی میشود. از این منظر میتوان یکی از منابع و عوامل اصلی توسعه حساسیتهای بینِ دینی و بینِ قومی را ناشی از عدم تعامل اجتماعی دانست که برای کاهش آن، توسعه زمینه ارتباطات اجتماعی در میان اقوام و پیروان مذاهب توصیه میشود.http://www.jicr.ir/article_86_93db85ed909c13838ff95ccfa94cebd9.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-18472220090803Genealogy of Religious Experience in Studies of religiosityتبارشناسی «تجربه دینی» در مطالعات دینداری31478710.7508/ijcr.2009.06.002FAعلیرضاشجاعیزنداستادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه تربیت مدرسJournal ArticleAs a fascinating issue for the scholars in Religion Studies, religious experience has a long-lasting theological and social background in Christianity and Occidental history which has caused to the present increasing attention to the matter. However, as other concepts ad categories, its development in Iran has experienced a distorted process of just Academic and theoretical debates and not to experience it practically. Avoiding evaluating the term from Islamic theological point of view, while introducing some of its theological or historical and social backgrounds in the west, I attempt to make theologists and philosophers of religion, in addition to the religious psychologists and sociologists pay more attention to the necessity of caution and focus on the nature and status of religious Experience in Religion Studies, and its relation with religiosity.تجربه دینی بهعنوان یکی از موضوعات مورد توجه دینپژوهان، پیشینه کلامی و زمینههای اجتماعی روشنی در غرب و مسیحیت دارد و روند فزونی گرفتنِ توجهات به آن نیز کاملاً قابل درک و ردیابی است. اما نضج و نمو آن در ایران همچون بسیاری مفاهیم و مقولات دیگر، از روند طبیعی برخوردار نبوده، بلکه از طریق تأملات صِرف آکادمیک و تبادلات روشنفکرانه بهوقوع پیوسته است. این مقاله بیآنکه قصد ارزشیابیِ کلامی این مفهوم با نظر به آموزههای اسلامی را داشته باشد، تلاش دارد با اشاره به برخی ریشههای الهیاتی و عقبههای تاریخی ـ اجتماعی آن در غرب، توجه متألهین و فلاسفه دین از یکسو و روانشناسان و جامعهشناسان دین را از سوی دیگر، به لزوم بذل احتیاط و دقت نظر هرچه بیشتر در تشخیص و تدقیق مفهومی و تعیین جایگاه و مرتبت حقیقی آن در دین و نسبتش با دینداری جلب کند.http://www.jicr.ir/article_87_c7e1249ffc03eb9ded908c236bd1996d.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-18472220090803IRIB’s Religious and Non-religious Programs and their Impacts on Religiosity Levelsنقش برنامههای دینی و غیردینی تلویزیون در افزایش یا کاهش دینداری49778810.7508/ijcr.2009.06.003FAاعظمراودراددانشیار گروه ارتباطات دانشگاه تهرانJournal Article20170321This paper attempts to study the correlation between IRIB’s Religious and Non-religious programs, and the levels of religiosity in Iran. Accordingly, I would firstly explain the key concepts as religious program, non-religious program, religious broadcasting, and Ideological broadcasting; then, analyzing some instant programs, from non-religious to religious, I would attempt to formulize their impacts on one’s definition of religion –either as a private or simultaneously private and public matter. It is shown that in the trilogy of purely religious, purely entertaining, and mediated religious programs, it is the third which satisfy a religious television’s ideal.هدف از این مقاله توضیح رابطه میان برنامههای دینی و غیردینی در تلویزیون جمهوری اسلامی ایران، با دینداری در سطح جامعه است. برای رسیدن به هدف مقاله، در ابتدا مفاهیم مورد نیاز شامل برنامه دینی، برنامه غیردینی، تلویزیون دینی و تلویزیون ایدئولوژیک توضیح داده میشود؛ سپس با مراجعه به چند نمونه از انواع برنامههایی که در طیفی از برنامههای غیردینی تا برنامههای دینی قرار میگیرند، چگونگی اثرگذاری آنها بر مخاطب در شکلدهی تعریفی از دین بهعنوان دین منحصر در حوزه خصوصی، یا دین فعال در هر دو حوزه عمومی و خصوصی مورد بررسی و توجه قرار میگیرد. در این مقاله نشان داده میشود از انواع برنامههای صرفاً دینی، صرفاً سرگرمکننده و دینیِ رسانهایشده، نوع سوم مطلوب تلویزیون دینی است.http://www.jicr.ir/article_88_2a38a4a9316c49e5a833517c45d31070.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-18472220090803Studying Religiosity in Iranبررسی وضعیت دینداری در ایران: (با تأکید بر دادههای پیمایشهای سه دهه گذشته)79958910.7508/ijcr.2009.06.004FAمهدیفرجیدانشجوی دکتری جامعه شناسی نظری - فرهنگی، دانشگاه تهرانعباسکاظمیاستادیار گروه ارتباطات دانشگاه تهران و عضو شورای گروه پژوهشی مطالعات فرهنگی جهاد دانشگاهیJournal ArticleThe present study attempts to illustrate transformations in religiosity in Iran in last three decades. Leaning on the survey data in last three decades in Iran, we attempt to explain the transformation of religiosity among Iranian adults, youth, men, and women respectively; in addition to the degree of transformation among different social classes over the time. Results show that one cannot argue about the transformation in religiosity as a whole, but should consider different social groups and different aspects of religiosity separately. It shows that individual religious behavior is steadily increasing, although with some degree of variation among different social groups; while some common rituals has decreased within which aspect women show different behavior from the others. Furthermore, Beliefs and religious experiments and intuitions was in high levels.مقاله حاضر تلاشی برای ترسیم روند تغییرات دینداری مردم ایران طی سه دهه گذشته است. برای دستیابی به این مهم بر دادههای پیمایشهایی که طی سه دهه گذشته در ایران انجام شده، تکیه کردهایم. براساس یافتههای پیمایشهای سنجش دینداری در ایران تغییرات و نوسانات در وضعیت دینداری مردم را که اغلب به تفکیکِ بزرگسالان، جوانان، مردان و زنان آمده است، به تصویر کشیدهایم و نشان دادهایم این تغییرات در ابعاد مختلف دینداری و در میان اقشار مختلف جامعه و در زمانهای مختلف متفاوت بوده است؛ بهگونهای که نمیتوان بهطور کلی از تغییرات وضعیت دینداری سخن گفت، بلکه باید به تفکیک گروههای مختلف اجتماعی و ابعاد متفاوت دینداری وضعیت دینداری را تشریح کرد. یافتهها نشان میدهد رفتارهای فردی دینی روندی باثبات یا نسبتاً صعودی داشتهاند و این افزایش در اقشار مختلف اجتماعی کمی متفاوت است. اما برخی مناسک جمعی روندی نزولی داشته و وضعیت زنان در این بُعد متفاوت با سایر ابعاد است. وضعیت اعتقادات و تجربههای دینی نیز اساساً در سطح بسیار بالایی قرار دارد.http://www.jicr.ir/article_89_7647966b7343c29048673252e490f736.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-18472220090803Theory of Co-culture and Co-cultural Groups:نظریه همفرهنگی و گروههای همفرهنگ: مطالعه مناسبات مسلمانان در آمریکا971239010.7508/ijcr.2009.06.005FAحسنبشیراستادیار گروه فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق (علیه السلام)0000-0003-0793-6832محمدرضاروحانیدانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و فرهنگ ارتباطات، دانشگاه امام صادق(علیه السلام)Journal ArticleIncreasing presence of Islam all over the world is an undeniable truth, and not only Muslims, but also other people endorse this truth. In the USA, like other countries, a Muslim minority has appeared which is in interaction, or even in confrontation, with the hegemonic majority. Among the intercultural communication’s theorists, Mark Orbe and Regina Spellers study this interaction or confrontation in their theory of co-culture. Thus, applying phenomenology and theory of “the silent group” and theory of “point of view”, one can study Muslim agents’ behavior as a co-cultural group confronting the hegemonic group which is hierarchically in the high level of identity. In such a condition, American Muslims have applied a special communication strategy, both in relation with each other and with the dominant structure. This may occurred either as complete conformity with the dominant condition, or as insulation, or as cambium interaction; all depending on the historical experiments and deep interactions.یکی از واقعیتهای دنیای امروز حضور اسلام در نقاط گوناگون جهان است؛ موضوعی که نهتنها مسلمانان بلکه پیروان سایر ادیان نیز روزبهروز بیشتر نسبت به آن آگاهی پیدا میکنند. بر این اساس اقلیت مسلمان در آمریکا نیز مانند سایر نقاط جهان شکل گرفته و در تعامل و یا حتی تقابل با اکثریت غالب قرار میگیرد. در میان نظریهپردازان ارتباطاتِ میانفرهنگی، مارک اورب و ریجینا اسپلر به بررسی چنین تعامل یا تقابلی در نظریه «همفرهنگی» میپردازند. لذا میتوان با رویکردی پدیدارشناسانه و مبتنیبر نظریه «گروه خاموش» و نظریه «نقطه نظر» رفتار کنشگران مسلمان را بهعنوان گروه همفرهنگ در برابر گروه سلطه که از لحاظ سلسلهمراتب هویتی در موقعیت بالاتری قرار دارند، مورد بررسی قرار داد. در چنین وضعیتی مسلمانان آمریکایی، استراتژیهای خاصی برای ایجاد ارتباط با یکدیگر و نیز با ساختار غالب ایجاد میکنند که این امر براساس تجربیات و مصاحبههای عمیق بهعملآمده از آنان، گاه بهشکل انزوا و قطع رابطه با گروه سلطه، گاه بهشکل تعامل پایاپای با آنان و گاه بهصورت انطباق کامل با ساختار غالب معنا مییابد.http://www.jicr.ir/article_90_8613985ec49eb8f757ae6439e879bb2a.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-18472220090803Religious Identity and Youth;هویت دینی و جوانان؛ (نمونه آماری، جوانان شهر شیراز)1251419110.7508/ijcr.2009.06.006FAعبدالحسینکلانتریدانشجوی دکتری جامعه شناسی، دانشگاه علامه طباطباییجلیلعزیزیکارشناس ارشد پژوهش اجتماعی دانشگاه شهیدبهشتی تهران و مدرس مرکز آموزش عالی جهرمسعیدزاهد زاهدانیاستادیار جامعه شناسی دانشگاه شیرازJournal ArticleAccording to its nature and intent, religious identity is almost the most important part of human identity and plays a determinant role in the process of identity-building in the society. It could be said that enforcement of this identity would guide to the stability of other parts of human identity as a whole, while any disturbance in religious identity would cause crisis in it. This is especially correct in the communities within which religion plays a crucial role in the social structuring. The present study discusses the outputs of an empirical investigation and thus attempts to show the affecting factors on the matter. We have studied 400 junior students in Shiraz’s high school, including girls and boys. Results show that 88 percent of the students have high sense of religious identity, while just 4 percent feel crisis in this field.هویت دینی بهدلیل ماهیت و محتوایی که دارد تقریباً مهمترین بُعد هویت است که نقش بسیار تعیینکنندهای در هویتیابی افراد یک جامعه بازی میکند. میتوان ادعا داشت تقویت این بُعد از هویت موجب دوام و قوام سایر ابعاد آن شود و از سوی دیگر، چالش در این حوزه می تواند زمینهساز بحران در سایر ابعاد هویت شود. این ادعا در جوامعی که دین رکن اساسی اداره آن را مشخص میکند، کاملاً صادق است. مقاله حاضر که نتیجه پژوهشی تجربی در این زمینه است، به دنبال بررسی میزان احساس تعلق به هویت دینی و عوامل مؤثر بر آن است. جامعه آماری این تحقیق، دانش آموزان مقطع سال سوم متوسطه نواحی چهارگانه آموزش و پرورش شهر شیراز هستند که نمونهای 400 نفره شامل دختران و پسران مورد مطالعه را دربر میگیرند. نتایج نشان داده 88 درصد دانش آموزان دارای هویت دینی قوی هستند و تنها 4 درصد پاسخگویان، در این حوزه دارای مشکل یا بحران هستند.http://www.jicr.ir/article_91_54229abfcfa5649e7003b83dd4755294.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-18472220090803Socratic Confrontation with Athens: an Interpretationتفسیری از نزاع سقراط و آتن (با تکیه بر ماهیت دینداری سقراط در آپولوژی)1431609210.7508/ijcr.2009.06.007FAنرگستاجیکدانشجوی دکتری اندیشه سیاسی دانشگاه تربیت مدرس.حاتمقادریاستادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرسJournal ArticleImpiety was one of the two charges against Socrates. As a civil religion (within which politics and religion are mutually intertwined) was the then-dominated religion in Athens, impiety was regarded as a civil laws violation. Thus, charge of impiety, as a political subversion, might lead Socrates to death. However, in Apology there are some signs of Socrates’ religiousness as swearing and the claim to be at service of the Polis’ formal gods and goddess which lead to the question whether Socrates were an impious person, in addition to the question concerning the reasons why Socrates was sentenced to death, while he has showed his religiousness. In this study, we argued the nature of Socrates’ religiousness and offered an interpretation of Socrates’ silent confrontation with Athenians as is described in the court and his advocacy there. Therefore, introducing the state of religion in Athens, it would be shown that Socrates goes not deep in the inspirations, but intervening personal negative accounts, argues for a private religious experience, while does not offers any substitution for the formal religion.یکی از اتهامات منجر به محکومیت سقراط، بیدینی بود. از آنجا که آتن نیز مانند دیگر دولت شهرهای یونان عصر سقراط، مذهبی مدنی داشت یا بهعبارتی مذهب و سیاست درهمتنیده بودند، بیدینی بهمنزله عامل تهدید دولتشهر و جرمی مدنی محسوب میشد. بنابراین اتهامات مذهبی میتوانست همچون یک اقدام سیاسی خرابکارانه، سقراط را به مرگ محکوم کند. از طرفی در آپولوژی شواهدی دال بر دینداری سقراط وجود دارد که بهصورت سوگند به خدایان دولتشهر یا یادآوری خدمت به آنها، در اتهام بیدینی شبهه ایجاد میکند و این پرسش را دامن میزند که چرا سقراط بهرغم وجود شواهدی مبنیبر دینداریاش به اعدام محکوم میشود؟ این مقاله، ضمن نشان دادن ماهیت دینداری سقراط، تفسیری از نزاع خاموش سقراط و آتن که در صحنه دادگاه و اظهار دفاعیاتش آشکار میشود، بهدست میدهد. بر این اساس، ضمن اشاره مقدماتی به جایگاه دین در دولتشهر آتن، توضیح داده میشود که سقراط در پیام و ارتباط الهی غرق نمیشود بلکه با وارد کردن توجیهات شخصی مبتنی بر سلبیت، به تجربه شخصی ایمان دینی میپردازد و دین رسمی را بهچالش میگیرد؛ بدون آنکه دین جدیدی را جایگزین کند.http://www.jicr.ir/article_92_92cc227532d17e56e07902b254dfad10.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-18472220090803Islamic Revolution: a Civilization-building Revolution; Iranian University:انقلاب اسلامی، انقلاب تمدنساز؛ دانشگاه ایرانی، دانشگاه تمدنساز1611889310.7508/ijcr.2009.06.008FAمحمدباقرخرمشاددانشیار گروه حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطباییعلیآدمیدکتری روابط بینالمللJournal ArticleIslamic Revolution and the consequent Islamic state in Iran have revived Iranian-Islamic civilization’s discourse in a modern form which is rooted in both Iranian and Islamic ancient civilizations. Post-revolutionary Iran, as an obviously determinant country in this civilizational field, which has developed the civilization in the modern era, necessarily has to think and act civilizationally in order to resist western Humanist and Materialist affects. <br />Academy is the place within which knowledge, as clearly one of the most important foundations of civilization-building, is produced. Civilization-building is the horizon toward which Iranian Universities should orient themselves. Academy is the canon of science, knowledge, and culture, and therefore plays an affective role in the formation, development and flourishing of a civilization; and it could be said that University is the foundation on which civilization is built. In other words, University in the modern era is not only the site of education and research, but also as an epistemological basis, participates in the process of culture and civilization-building; the matter which this study attempts to elaborate. Thus, we attempt to explain and define the necessary tools and indicators in the process.با ظهور انقلاب مبتنی بر اسلام و شکلگیری حکومت دینیِ برآمده از مردم، گفتمان تمدنی ایرانی و اسلامی در قالب تمدن نوین برخاسته و آمیخته از این دو تمدن احیا شد و ایران انقلاب اسلامی، در عمل به احیاگر فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی تبدیل گردید. این مقاله بر این موضوع تأکید دارد که ایران انقلاب اسلامی، قطعاً یکی از نیروهای تعیینکننده و تأثیرگذار در این حوزه تمدنی بوده و در احیا و پیشبرد آن در عصر جدید نقش تعیینکنندهای داشته و برای مقاومت و سرپا ماندن در برابر غربِ انسانمحور و ماده باور چارهای جز تمدنی اندیشیدن و تمدنی عمل کردن ندارد. اگر این مهم دارای الزاماتی در حوزههای مختلف کشوری باشد، یکی از مهمترین و اصلیترین ارکان آن نظام فکری، معرفتی و تولید دانش است که محفل آن دانشگاه و جامعه دانشگاهی است. دانشگاه تمدنساز افق حرکت دانشگاه های ایران اسلامی را برای دهههای آتی ترسیم میکند. دانشگاه بهعنوان یکی از کانونهای علم، دانش و فرهنگ که وظیفهاش تولید، تبیین و تعمیق علم، معرفت و فرهنگ است، از مهمترین مراکز تأثیرگذار در شکلگیری و رشد هر تمدنی است تا بدان حد که میتوان به جرأت ادعا کرد دانشگاهها بهعنوان ستونهای برپادارنده تمدنی هستند و بدون دانشگاه هیچ تمدنی ره به جایی نخواهد برد. در یک کلام در عصر جدید کارکرد دانشگاه تنها در آموزش، پژوهش، کارآفرینی و.... خلاصه نمیشود بلکه در نقش یک پایگاه معرفتی به فرهنگسازی و تمدنسازی نوین میپردازد. در این مقاله سعی بر آن است تا با تبیین و تعریف لوازم و شاخصهای لازم برای این مهم، نظریهپردازی لازم صورت پذیرد.http://www.jicr.ir/article_93_98dce83da57b0395e163467c9dae521b.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-18472220090803Archaeology of Human Sciences in Postcolonial Discourseدیرینهشناسی علوم انسانی در گفتار پسااستعماری1892129410.7508/ijcr.2009.06.009FAمسلمعباسیکارشناس ارشد علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس تهرانمسعودآریایی نیادکتری علوم سیاسی، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات علمی و پژوهشی استراتژیک خاورمیانهJournal ArticleIn 1985 Gayatri Spivak, criticizing western academic communities, proposed this question that “Can the subaltern speak? “ The answer to this question necessitates the consideration of humanities and any kinds of discourse which bring about subalterns. Postcolonial discourse as a critical, liberal, and anticolonial criticizes this discourse. Postcolonial thinker seeks a period during which an eastern person was defined against a western person. Identification modern subject is the topic that the postcolonial thinker like Michael Foucault questions about while dealing with archaeology. The appearance of a person as an eastern dates back to the time when the existence of the outside world resulted from the subject. An eastern can speak when s/he criticizes the subject based on which the humanities are constructed. Obtaining a definition of human being and the way s/she faces the world in order to understand it, is the primary step of introducing an alternative for authoritative humanities. Postcolonial thinker‘s method in understanding other and the outside world based on intersubjectivity. By establishing human studies instead of western humanities and local humanities and by critical view on spivak’s intellectual paradigm, this method of understanding provides spivak’s question with a positive answer contrary to his own negative answer.در سال 1985 گایاتری چاکراورتیاسپیواک، با انتقاد از مجامع علمی آکادمیک غرب این سؤال را مطرح کرد که «آیا شخص مغلوب میتواند سخن بگوید؟»، پاسخ به این سؤال نیازمند بررسی علوم انسانی و هر دستگاه معرفتی است که سبب ایجاد حاشیهها شده است. گفتار پسااستعماری بهعنوان نظریهای انتقادی، آزادیخواه و ضداستعماری این دستگاه معرفتی را مورد نقد و بررسی قرار میدهد. متفکر پسااستعماری با دیرینهشناسی علوم انسانی زمانی را جستجو میکند که چیزی تحت عنوان «شرقی» در برابر «غربی» تعریف شد. کیستیِ سوژه مدرن موضوعی است که متفکر پسااستعماری مانند میشل فوکو در دیرینهشناسی مورد سؤال قرار میدهد. ایجاد مفهوم شرقی به زمانی برمیگردد که وجود عالم خارج، از ذهن شناسا نتیجه گرفته میشد. شرقی هنگامی میتواند سخن بگوید که نقد خود را متوجه سوژه خودبنیادی کند که علوم انسانی بر اساس آن شکل گرفته است. دستیابی به تعریفی از انسان و چگونگی مواجهه او با جهان برای فهم آن، نخستین قدم برای معرفی بدیلی در برابر علوم انسانی سلطهگر است. روش متفکر پسااستعماری در فهم دیگری، و عالم خارج مبتنیبر بیناذهنیت است. این روش فهم، از طریق تبیین مطالعات انسانی در برابر علوم انسانی غربی و علوم انسانی بومی، و با دیدگاهی انتقادی نسبت به پارادایم فکری اسپیوک، به سؤال او ـ برخلاف پاسخ خودش ـ پاسخی مثبت میدهد.http://www.jicr.ir/article_94_f4b9ec30ad9f68f89b29639786cb62ef.pdf