پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 6 4 2014 03 20 Knowledge as a Cultural Product: From the Sociology of Scientific Knowledge to the Cultural Studies of Science دانش به‌عنوان محصول فرهنگی: از جامعه‌شناسی معرفت علمی (SSK) تا مطالعات فرهنگی علم (CSS) 1 29 205 10.7508/ijcr.2013.24.001 FA علی ربانی دانشیار جامعه‌شناسی دانشگاه اصفهان زهرا ماهر دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه اصفهان 0000-0001-7925-7543 Journal Article 2012 10 30 The main characteristic (feature) of the sociology of knowledge and science is its emphasis on the culture and cultural analysis within the scientific and technological research. This study concerns with the study of two research fields in which new sociologists of science and technology have presented their cultural analysis. These two fields include: sociology of scientific knowledge and cultural studies of science.Sociology of scientific knowledge is the first school of thought which makes the content of scientific knowledge inclined to and compliant with the cultural and sociological analysis. In SSK, the main presupposition is that “the scientific knowledge is totally arbitrary.” Accordingly, the design and evaluation of scientific theories and claims are the consequence of social interests and cultural inclinations (trends), in a way that the scientific theories become a tool for the justification, legitimating, encouragement and contentment.At the early 1990s, with the rise of crisis (chaos) within the explanations of sociology of scientific knowledge and a flood of criticism against it, the whole subjectivity of the field came to a standstill (reached an impasse) and the initiatives in scientific research were replaced by different theoretical orientations like cultural studies. In contrast to the sociology of scientific knowledge, the cultural studies of science concerns with the rejection of “explanation” and, instead, focuses on the “meaning” and “understanding”. In other words, it has come back to an old dispute between explanatory and hermeneutic approaches and those which pursue the regulative (legalistic) comprehensiveness along the more positivistic lines.This emerging field emphasizes the issue that the uncertainty, instability, ambiguity (vagueness) and difference must be given a more important role in sciences. Cultural studies of science gave rise to a change from the sociology of scientific knowledge to a new culturalism. ویژگی عمده جامعه‌شناسی معرفت و علم جدید تأکید بر فرهنگ و تحلیل فرهنگی در مطالعات علم و فناوری است. در این مقاله به بررسی دو حوزه مطالعاتی می‌پردازیم که جامعه‌شناسان جدید علم و فناوری در آن تحلیل‌های فرهنگی خود را ارائه داده‌اند. این دو حوزه عبارتند از: جامعه‌شناسی معرفت علمی و مطالعات فرهنگی علم.جامعهشناسی معرفت علمی، نخستین مکتبی است که محتوای درونی معرفت علمی را مستعد و منقاد تحلیل‌های فرهنگی و جامعه‌شناختی میکند. در مکتب SSK، پیش‌فرض اصلی این است که «معرفت علمی تماماً قراردادی است». بر این اساس، طرح و ارزیابی نظریهها و دعاوی علمی، معلول علایق اجتماعی و گرایشات فرهنگی است، به‌طوری‌که نظریههای علمی ابزاری‌اند برای توجیه، مشروعیت بخشیدن، ترغیب و اقناع.در اوایل دهه 90، با بحران به‌وجود آمده در تبیینات جامعه‌شناسی معرفت علمی و انتقادات مطرح شده نسبت به آن، موضوعیت کلی این حوزه به بن‌بستی جدی رسید و ابتکار در مطالعات علم به جهتگیریهای نظری متفاوتی از جمله مطالعات فرهنگی واگذار شد.مطالعات فرهنگی علم بر خلاف جامعه‌شناسی معرفت علمی، به رد «تبیین» می‌پردازد و به‌جای آن بر «معنا» و «درک» تأکید می‌کند. به‌عبارت دیگر، مطالعات فرهنگی به مشاجره قدیمیای بازگشته است که بین رویکردهای تفسیری و هرمنوتیک و رویکردهایی که جامعیت قانون‌نگر را در امتداد خطوط اثبات‌گراتر دنبال می‌کنند، درگرفته بود. این حوزه نوظهور بر این مسئله تأکید میکند که باید برای تعین‌ناپذیری، بی‌ثباتی، ابهام و تفاوت نقش مهم‌تری در علم قائل شد. مطالعات فرهنگی علم، تغییر از جامعهشناسی معرفت علمی به یک فرهنگگرایی نوین را بنیاد نهاد.

http://www.jicr.ir/article_205_eae27d77ca20db309e056e3d2dcd7d69.pdf

پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 6 4 2014 03 20 Cultural Change in Science: From Academic to Post-Academic Science تحول فرهنگی در علم: از علم دانشگاهی تا علم پسادانشگاهی 59 31 206 10.7508/ijcr.2013.24.002 FA محمدامین قانعی راد دانشیار مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور امیر ملکی دانشیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه پیام نور زهرا محمدی مربی و دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه پیام نور Journal Article 2013 11 09 This paper studies the cultural change in science from academic science to post-academic science by the use of documentary studying and analytical reasoning. The aim of this study is determining the direction of cultural change in science and comparing it with cultural change in society.The knowledge production which surrounds academy has little relationship with the values of society and epistemological norms regulate scientists' behavior from within the scientific system. But in post-academic science the relationship between science and society operates in the same line with market and government and science produce within the social context and scientists' behavior controlled by the norms out of the scientific system. So the culture of science has changed because science applied to meet the requirements of market and industry. The result is that contrary to cultural change in society that goes from materialism to post-materialism, cultural change in science moves from post-materialism to materialism. این مقاله تحول در علم را به لحاظ فرهنگی از علم دانشگاهی تا پسادانشگاهی با روش مطالعه اسنادی و استدلالتحلیلی مورد بررسی قرار میدهد. هدف از این بررسی تعیین سمت‌وسوی تحول فرهنگی علم و مقایسه آن با تحول فرهنگی جامعه میباشد.تولید علم محصور در دانشگاهها با ارزش‌های جامعه ارتباط کمی دارد و هنجارهایی از نوع معرفتشناختی از درون نظام علمی، رفتار عالمان را کنترل میکند؛ اما در علم پسادانشگاهی رابطه علم با جامعه تا جایی پیش می‌رود که همگام با بازار و حکومت عمل میکند و علم در بستر اجتماعی تولید شده و هنجارهایی از بیرون نظام علمی رفتار عالمان را کنترل میکند. از آنجا که علم در جهت رفع نیازهای بازار و صنعت کاربرد پیدا میکند، به تبع آن فرهنگ علم نیز تغییر میکند. نتیجه اینکه برخلاف تحول فرهنگی جامعه که از مادیگرایی به سمت فرامادیگرایی پیش میرود، فرهنگ علم به سمت مادیگرایی پیش خواهد رفت.

http://www.jicr.ir/article_206_7eabe3a1649ffa2b3ff8c02ebfd5659f.pdf

پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 6 4 2014 03 20 Reading of Meaning in the Space of Sabalan Ardabil خوانش معنای سبلان در ساحت فضایی شهر اردبیل 61 81 207 10.7508/ijcr.2013.24.003 FA رضا همتی استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان 0000-0003-2603-6741 محمد زینالی اناری کارشناس‌ارشد پژوهش اجتماعی Journal Article 2013 07 05 Interpretive signs explain the purpose of the present paper is the study of the spatial domain is performed. One of the signs used in Ardabil urban context the term "sabalan" is. Wide range of shops, goods, or a combination of Graffiti and institutions such as the use of their names or decorate. This study is based on descriptive phenomenology and structures of the symbols were drawn through analysis of data obtained from interviews with a dozen people from Ardabil citizens have been studied. Phenomenological analysis based on an analytical model of the Ardabil Moustakas codes used in different types of signs to interpret. They are symbolic space that is created by their own statements, codes of expression, based on similar forms with the forms of expression, emotion, and sacred being described, they are harvested. These codes can be produced in a limited framework, with which they are faced by the people, in spite of their freedom to withdraw preferential, in this context is read. مقاله حاضر نتیجه‌ پژوهشی است که با هدف تبیین تفسیری نشانه در ساحت فضایی شهر صورت گرفته است. یکی از نشانه‌های مستعمل در بافت شهری اردبیل عبارت "سبلان" است. طیف وسیعی از مغازه‌ها، کالاها، دیوارنوشته‌ها و مؤسسات از این عنوان یا ترکیبی از آن در اسامی و یا تزئین خود استفاده می‌کنند. این پژوهش بر اساس روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شده است و ساختارهایی که از نشانه ترسیم شده بودند، از طریق تحلیل داده‌های حاصل از مصاحبه با دوازده نفر از شهروندان اردبیلی مورد بررسی قرار گرفته است. تحلیل پدیدارشناختی بر اساس الگوی تحلیلی موستاکاس نشان داد مردم اردبیل رمزگان به کار گرفته در نشانه را به گونه‌های متفاوتی تفسیر می‌کنند. آنها در فضای نمادین که به صورت‌های رمزگانی با بیان‌های خاص خودشان ایجاد شده است، بر اساس صورت‌هایی مشابه با همان بیان‌ها که با گونه‌های احساسی، وجودی و قدسی توصیف می‌کردند، برداشت می‌‌کنند. این رمزگان‌ها که در چارچوبی محدود تولید می‌شود، توسط مردمی که با آنها مواجه می‌شوند، به ‌رغم آزادی‌شان در برداشت ترجیحی‌، در همین چارچوب قرائت می‌شود.

http://www.jicr.ir/article_207_69adc1e107f7f7d035d7baf04342e1ca.pdf

پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 6 4 2014 03 20 A Study of the Relationship between Information Technology and Changes in Culture and Social Relationships تأملی بر نسبت میان فناوری‌های اطلاعاتی با تغییرات در فرهنگ و مناسبات اجتماعی 83 106 208 10.7508/ijcr.2013.24.004 FA حسین ابراهیم آبادی استادیار روان‌شناسی تربیتی پژوشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی Journal Article 2013 10 27 Information technology and its consequent virtual space are opening up a new sphere in psychological, sociological and cultural studies associated with the mutual effect of technology, culture and human beings in general, and the interaction of cyberspace and culture, identity and human relationships. Recent studies in this field should be examined at least to realize whether the psychological and social outcomes and the pathology of virtual spaces are the result of the overflow of problems and issues of society and the real space into virtual space, and to decide if the challenges and the social problems in question are due to the development and growth of electronic media and virtual space? While describing and explaining the effect of culture, society and their consequent traditions on virtual spaces, relationships and their content, and examining the effect of virtual space on culture, social actions, identity, attitudes and individual and collective behavior, the present article stresses that considering the short history and the little experience of the interaction between human and information technology and virtual space, it seems too soon to speak decisively about the outcomes of information technology and virtual spaces. Therefore, two principles are suggested to be established in cultural and social research on cyberspace. First, in the study of virtual space, priorities should be identified correctly and one should not merely focus on the problems resulting from information and communication technology instead of dealing with fundamental issues. Second, both in the theoretical and the methodological aspects of studies on virtual space, in different social and cultural spheres, one cannot rely merely on traditional theories and method, and new methods, in terms of theory, methodology and tools, should be applied. فناوری‌های اطلاعاتی و فضای مجازی برآمده ازآن، در حال شکل‌دادن سپهرجدیدی ازمطالعات روان‌شناختی،جامعه‌شناختی وفرهنگی مربوط به تأثیر متقابل فناوری، فرهنگ و انسان به‌طور عام و تعامل فضای سایبر با فرهنگ، هویت و مناسبات انسانی است. مطالعات سال‌های اخیر این حوزه، دست‌کم از این وجه قابل تأمل می‌نماید که آیا پیامدها و آسیب‌شناسی‌های روانی و اجتماعی فضای مجازی ناشی از سرریز شدن مشکلات و مسائل جامعه و فضای واقعی در فضای مجازی است یا این‌که چالش‌ها و آسیب‌های اجتماعی مورد‌نظر حاصل رشد و گسترش رسانه‌های الکترونیکی و فضای مجازی است؟ با این رویکرد، مقاله سعی دارد ضمن توصیف و تبیین تأثیر فرهنگ، جامعه و سنت‌های برآمده از آن بر فضای مجازی و مناسبات و محتوای درون آن، واز دیگر سو، تأثیر فضای مجازی بر فرهنگ، کنش‌های اجتماعی، هویت، نگرش‌ها و رفتارهای فردی و جمعی، بر این نکته تأکید کند که با توجه به سابقه و تجربه کم تعامل انسان با فناوری‌های اطلاعاتی و فضای مجازی، سخن گفتن قاطع درباره پیامدهای فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات و فضای مجازی عجولانه به نظر می‌رسد. از این‌رو پیشنهاد می‌شود دو اصل در تحقیقات فرهنگی و اجتماعی فضای سایبر مفروض گرفته شود؛ یکی این‌که، در مطالعات فضای مجازی نباید دچار کژراهة تشخیص اولویت‌ها شد و به‌جای پرداختن به موضوعات پایه صرفاً به آسیب‌ها و مشکلات ناشی از فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات روی آورد. دوم این‌که هم در ابعاد نظری و هم در ابعاد روشی در مطالعات فضای مجازی در حوزه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی نمی‌توان صرفاً به نظرگاه و روش‌های سنتی تکیه کرد و می‌بایست در نظر و روش و ابزارها، راه‌های جدیدی در پیش گرفت.

http://www.jicr.ir/article_208_091d584fced301b442654dd8c23b3fc9.pdf

پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 6 4 2014 03 20 A Reception Analysis on the Youth Audiences of TV Series in Marivan تحلیل دریافت مخاطبان جوان شهر مریوان از سریال‌های عامّه‌پسند ماهواره‌ای 107 136 209 10.7508/ijcr.2013.24.005 FA امید کریمی دانشجوی دکتری تخصصی علوم ارتباطات دانشگاه آزاد اسلامی- علوم و تحقیقات تهران و پژوهشگر مرکز تحقیقات صداوسیما سید محمد مهدی زاده دکترای علوم ارتباطات و استادیار دانشگاه علامه طباطبایی Journal Article 2013 01 04 The aim of this article is to describe the role of foreign media as the agitators of popular culture. For that with reception analysis it’s pay to describe decoding of youth audiences about this series. Globalization theory and Reception in Communication theory are formed the theoretical system of current article. The methodology in this research is qualitative one, and two techniques as in-depth interview and observation are used for data collection. The results show different people based on individual features, social and cultural backgrounds have inclination toward special characters and identify with them. This inclination so far the audience fallow the series because of his/her favorite character. Also there is a great compatibility between audience backgrounds and their receptions. A number of audience have criticized the series and point out the negative consequences on its society. However, seeing the series continue; really they prefer watching series enjoying to risks of it. هدف از این مقاله، بررسی نقش رسانه‌های فرامرزی به‌عنوان مروّجان فرهنگ عامّه‌پسند است. بدین منظور با رویکرد تحلیل دریافت، به توصیف رمزگشایی مخاطبان جوان شهر مریوان از این گونه سریال‌ها پرداخته شده است. نظریه‌های جهانی‌شدن و دریافت در ارتباطات منظومة نظری مقالة حاضر را تشکیل می‌دهد. روش این پژوهش کیفی است و از دو تکنیک مصاحبة عمیق و مشاهده برای گردآوری اطلاعات استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد افراد مختلف بر اساس ویژگی‌های فردی و هم‌چنین زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی خود، به شخصیت‌های خاصی علاقه نشان می‌دهند و با آ‌نها احساس هم‌ذات‌پنداری می‌کنند. این علاقه‌مندی تا جایی پیش می‌رود که مخاطب، سریال را به‌ خاطر شخصیت مورد علاقه‌اش پیگیری می‌کند. هم‌چنین انطباق زیادی بین پس‌زمینه‌های اجتماعی مخاطبان با دریافت آنها از سریال‌ها وجود دارد. تعدادی از مخاطبان ضمن انتقاد از سریال‌ها، به پیامدهای منفی آن در جامعة خود اشاره می‌کنند. اما با این وجود دیدن سریال‌ها را ادامه می‌دهند. درواقع آنها لذّت حاصل از تماشای سریال را به خطرات آن ترجیح می‌دهند.

http://www.jicr.ir/article_209_b1d10e7bafa4421218a51b1e1f1b0ba2.pdf

پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 6 4 2014 03 20 An Image of the Consumer Culture of Iranian Society Using Data from a National Survey on Leisure Time Activities تصویری از فرهنگ مصرفی جامعة ایران با استفاده از داده‌های یک پیمایش ملی پیرامون گذران اوقات فراغت 137 153 210 10.7508/ijcr.2013.24.006 FA سید ابوالحسن ریاضی استادیار جغرافیا پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی Journal Article 2013 09 23 Since today’s consumer culture is regarded as the main characteristic of modern culture, and the Iranian society’s culture, as a result of influential cultural exchanges, is considered a culture in transition to the modern state, providing an image of the consumer culture of the Iranian society can contribute to a careful analysis of its transition from the traditional society to a modern society. In the present article, the data from the national survey on cultural inclinations and social attitudes, which dealt with leisure time activities in Iran, has been analyzed using secondary analysis method. Since the patterns of leisure time activities are among the main components of consumer culture, attempt has been made to present a critical portrait of the consumer culture of Iranian society, through typologies and secondary classifications of the data from the aforesaid survey. The statistical universe of the research, whose data has been used in the present article, includes all the cities and villages in Iran. The sample was collected using multi-stage cluster method. Finally, the result of the analysis of the collected data indicated that the pattern of leisure time activities can be divided into six groups, each of which denotes a certain form of consumer culture in the Iranian society. با توجه به آنکه فرهنگ مصرفی امروزه خصوصیت اصلی جامعة مدرن قلمداد می‌شود و فرهنگ جامعة ایران نیز در نتیجة تبادلات فرهنگیِ اثرگذار، درحال گذار به وضعیت مدرن محسوب می‌شود، ارائة تصویری از فرهنگ مصرفی جامعة ایران می‌تواند به ارائة تحلیلی دقیق از نحوة گذار از جامعة سنتی به مدرن منجر گردد. در این مقاله داده‌های پیمایش ملیِ گرایش‌های فرهنگی و نگرش‌های اجتماعی در ایران، پیرامون بررسی گذران اوقات فراغت مورد تحلیل ثانویه قرار گرفته است. از آنجا که الگوهای گذران اوقات فراغت از مؤلفه‌های اصلی فرهنگ مصرفی است، تلاش شده با گونه‌ شناسی‌ها و طبقه ‌بندی‌های ثانویه بر روی داده‌های پیمایش فوق‌الذکر، نیم‌رخی تحلیلی از فرهنگ مصرفی جامعة ایران ارائه گردد. جامعة آماریِ تحقیقی که داده‌های آن مورد استفادة این مقاله قرار گرفته است تمامی شهرها و روستاهای کشور است. نمونه نیز به شیوة خوشه‌ای چند مرحله‌ای اخذ شده است. در نهایت با تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده از 9000 نمونه این نتیجه حاصل شده که الگوهای گذران اوقات فراغت به شش دسته قابل طبقه‌بندی است و هرکدام از این دسته‌ها گویای شکل خاصی از فرهنگ مصرفی در جامعة ایرانی است.

http://www.jicr.ir/article_210_6f3ef77ac0e3619e98159e9b6febf557.pdf

پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران 2008-1847 6 4 2014 03 20 Styles of Life in Non-Excellent Cities: A philosophical Approach to a Problematic Cultural Situation شیوه‌های زندگی انسان‌های فاضل در مدینه‌های غیرفاضله؛ نگاهی فلسفی به یک وضعیت چالش‌برانگیز فرهنگی 155 175 211 10.7508/ijcr.2013.24.007 FA مرتضی بحرانی استادیار اندیشة سیاسی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی Journal Article 2013 12 01 To live in a non-excellent city, is a problematic situation for excellent men. But, which style of life would be the best style for excellent men who live in non-excellent cities? The Moslem Philosophers have different approaches to this question. Among them, al-Farabi, as the founder of Islamic philosophy, advised three choices: going out of the non-excellent cities to an excellent city, living as a stranger in a non-excellent city, or, preferring death instead of life. Avicenna, recommends virtues men to build their cities in the periphery of the non-excellent city, far away from the center. Against him, Avempace's theory focuses on the idea that virtues men’s happiness should be realized in non-excellent cities. Ibn Tufayl (Abu Baser) in his tale, Hayy Ibn Yaqdhan (Alive, Son of Awake) man is a lost being that tries to find him“self” by a particular kind of knowledge which leads him to excellent situation in society. Comparing these theories reveals that relation between “individual” and “society” is problematic and complicated. In fact, compliance with conventions, rules, or laws of non-excellent cities is in the center of these theories. اگر در مدینه‌های غیرفاضله، انسان‌های فاضل، منفرداً، بخواهند زندگی فاضلانه‌‌ای داشته باشند، چه سبکی از زندگی می‌تواند سنگ‌بنای زیست آنها باشد؟ فلاسفه اسلامی، با عطف توجه به یک چالش فرهنگی جهت زیست فاضلانه، در این خصوص نظریات مختلقی را داده‌اند. فارابی گزینه‌هایی چون: رفتن از مدینه غیرفاضله به مدینه فاضله؛ زیست غریبانه در مدینه غیرفاضله‌؛ و یا تسلیم مرگ شدن به جای زندگی در مدینه غیرفاضله را پیش می‌کشد. فارابی به جزئیات زیست در مدینه‌های غیرفاضله نمی‌پردازد. پس از او، ابن سینا، به نحو اجمال، تأسیس شهر فاضله را توسط خود فیلسوف در بیرون از شهر ممکن می‌داند. در مقابل، ابن باجه آن سعادت و حیات را در همان جامعه غیرفاضله پی می‌گیرد. ابن‌طفیل، با بیرون بردن انسان فاضل از مدینه غیرفاضله، سعادت او را در انزوا، و با اکتساب نوع خاصی از معرفت پی می‌گیرد. این‌دو برای انسان فاضل یک برنامه عملی پیشنهاد می‌دهند. مهم آن است که این افراد فاضل در هر وضعیت، شیوه‌ای از زندگی را اتخاذ می‌کنند که راهنمای آنها به سوی سعادت است. در واقع، در اینجا بحث از یک وضعیت چالش‌‌برانگیز فرهنگی و نحوه انطباق فرد با آن وضعیت، یا شیوه‌های برون‌رفت از آن وضعیت است؛ فردی که بیرون از قواعد جاری فرهنگ شهر، و در حالیکه امکان تغییر آن وضعیت برایش نیست، خواهان تحقق سعادت خود در این جهان است.

http://www.jicr.ir/article_211_eb163727917cbba1eea208541a643e74.pdf