پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184713420201221Gender considerations of demographic attitudes in Iranملاحظات جنسیتی مرتبط با نگرشهای جمعیتشناختی در ایران12743410.22035/jicr.2021.434FAیعقوبفروتنگروه علوم اجتماعی،دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایرانمیناشجاعی قلعه نیگروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایرانJournal Article20200826This research paper primarily focuses on gender considerations of demographic attitudes in Iran. More specifically, it has three major research objectives. First, it examines whether males and females hold varying demographic attitudes. Second, it aims to explore the effects of gender perceptions on demographic attitudes. Third, it takes a comparative approach to investigate whether and how demographic attitudes are affected simultaneously and comparatively by sex and gender attitude. Five key components have been measured in the course of study: childbearing desires, attitudes towards the current official population policy or the so-called pronatalism, and attitudes towards emigration, divorce, and women’s age at first marriage. In addition, the term sex refers to both males and females, while their gender attitudes are measured on the basis of the respondents’ views on working women. This is a survey-based study with samples including 5200 males and females aged 15 years and more from the selected rural and urban areas of Iran. Outcomes of the research analysis support the key notion of the contemporary scholars of gender theory: a comprehensive knowledge on gender considerations of demographic attitude requires not only to going beyond the simple differences between males and females, but also to take into account the effects of gender attitudes of both sexes from comparative and simultaneous perspectives.در این مقاله، نگرش جمعیتشناختی بر پایه مؤلفههای پنجگانه شامل ترجیحات فرزندآوری، نگرش به سیاست افزایش جمعیت، سن ازدواج دختران، طلاق و مهاجرت مورد سنجش قرارگرفتهاند و بر اساس یک رویکرد فرهنگی اجتماعی، تفاوتهای جنسیتی مرتبط با این مؤلفههای پنجگانه بررسیشدهاند. بهطوردقیقتر، این تحقیق در نظر دارد تا در گام اول نشان دهد که آیا اساساً دو جنس مردان و زنان دارای نگرشهای جمعیتشناختی متفاوت یا مشابه هستند؟ در گام دوم نیز مشخص میشود که آیا رویکردهای جمعیتشناختی افراد اساساً تحت تأثیر نگرش جنسیتی آنهاست؟ و بالاخره، هدف عمده، در گام سوم این است تا بر پایهٔ یک بررسی تطبیقی نشان داده شود که میزان و شکل تأثیرگذاری همزمان دو متغیر جنس و نگرش جنسیتی افراد بر روی رویکردهای جمعیتشناختی آنان چگونه است؟ درمجموع، نتایج این تحقیق را میتوان در چارچوب و تأیید نظریهٔ اندیشمندان معاصر تئوری جنسیت تلقی کرد؛ بدینمعناکه، تحقیقات و مطالعاتی که صرفاً محدود به بررسی تفاوتها بین دو جنس مردان و زنان هستند، فقط بخشهای اندکی از واقعیات را نمایان میسازند و شناخت بهتر و بررسی دقیقتر ملاحظات جنسیتی مرتبط با رویکردهای جمعیتشناختی افراد نهتنها مستلزم این است که نگرش جنسیتی این مردان و زنان کانون توجه قرار گیرد، بلکه باید تأثیرگذاری همزمانمتغیرهای جنس مردان و زنان و نگرش جنسیتی آنان بهطورتطبیقی نیز مطالعه شود.http://www.jicr.ir/article_434_a49e9411d64ff53eccfdd09ad10a15b3.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184713420201221Religious ceremonies during Nasser al-Din Shah Qajar relying on Tekyeh Dowlatتشریفات مذهبی دوره ناصرالدینشاه قاجار؛ با تأکید بر ساختمان تکیهدولت294943110.22035/jicr.2021.431FAعلیرضااحمدیگروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایراننصراللهپورمحمدی املشیگروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایرانJournal Article20200725The reign of Nasser al-Din Shah Qaiar was nothing more than his efforts to establish modernity in all parts of the society. However, one of the obstacles for the king to achieve this goal was the clergy and their power and influence among the masses. Nevertheless, to establish religious independence without relying on the clergy as well as to maintain religious legitimacy among the people, Nasser al-Din Shah tried to hold lavish religious ceremonies at his court. In this respect, however, he needed a new structure in religious affairs. The paper focuses on the importance of court religious ceremonies during Nasser al-Din Shah by relying on <em>Tekyeh Dowlat</em> (State Theatre). In other words, the government seat was considered to be a key in the religious independence of Naser al-Din Shah. He took the first step to a make a transition from the existing religious doctrines by constructing a seat of governance not on the Islamic architectural principles rather imitating the Western ones. As a matter of fact, it was for the first time in the Iranian history, political and European representatives were required to attend religious ceremonies. Also special seats for the royal family and court women were reserved in this building while the clergy were left out entirely. In fact, this was the only case in which religious ceremonies were held without any attachment to the clergy class and their roles in such affairs.دوران پادشاهی ناصرالدینشاه، چیزی جز کوششهای وی برای برپایی تجدد در همهٔ ارکان جامعه نیست. یکی از موانع شاه برای رسیدن به این امر، روحانیت و قدرت و نفوذ آنان در میان توده مردم بود. ناصرالدینشاه سعی کرد با برگزاری مراسم پرتجمل مذهبی در دربار، ضمن کسب استقلال دینی بدون وابستگی به علما، مشروعیت مذهبی خود را در بین توده مردم حفظ کند. برای رسیدن به این هدف، ایجاد ساختار نوینی در امور دینی لازم بود. در این مقاله، موضوع اهمیت تشریفات مذهبی دربار ناصرالدینشاه را با تکیهبر ساختمان تکیه دولت بررسی کردهایم. تکیه دولت یک سازهٔ کلیدی برای خودایستایی مذهبی ناصرالدینشاه بهشمار میآمد. او با ساختن بنای تکیه دولت نه به شیوهٔ معماری اسلامی، بلکه با الگوبرداری از معماری غرب، نخستین گام را در گذرگاه دگرگونی آیینهای مذهبی برداشت؛ بهگونهای که نمایندگان سیاسی و اروپایی برای نخستینبار در تاریخ ایران، ملزم به حضور در برنامههای دینی دربار شدند و جایگاه ویژه خاندان سلطنتی و زنان دربار درحالی در این بنا دیده شده بود که روحانیت در این ساختمان، جایگاه خاصی نداشت و این تنها آیین مذهبیای بود که مراسم بدون وابستگی و نقش اصلی روحانیت برگزار میشد.http://www.jicr.ir/article_431_66368270ffd51418ec58bd793f2d9b1b.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184713420201221Life in the fourth quarter; Study of lifestyle in deprived neighborhoods of the Kermanshah cityزندگی در چارک چهارم؛ مطالعه سبک زندگی محلات محروم شهر کرمانشاه518343310.22035/jicr.2021.2300.2785FAجلیلکریمیگروه جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران0000-0003-0669-4261ساجدهواعظ زادهگروه جامعهشناسی، پژوهشکده توسعهٔ کالبدی، سازمان جهاد دانشگاهی، کرمانشاه، ابرانJournal Article20200628Centralized, unbalanced, and unequal development in the last century has posed serious challenges to Iran's social setup, including ever-increasing deprivation in some metropolitan areas. The city of Kermanshah, apart from these processes, has experienced double deprivation, due to other factors such as an imposed war as well as its special geographical, social and cultural characteristics. This deprivation is the main theme of this study, with emphasis on everyday life among deprived and privileged areas of Kermanshah. We have surveyed and analyzed indices of the economic capital, cultural capital, leisure time activities, body management, and preferences (in literature, cinema, music, food, and economics domains), in 13 deprived and 2 privileged neighborhoods, with 800 samples. Findings indicate that deprived neighborhoods generally follow a relatively similar pattern in different economic, cultural, leisure, tastes and body management arenas, despite minor differences, the main feature of which is poverty and deprivation. In most indicators, there found to be a significant difference between deprived and privileged areas. Also, there had been a positive correlation between the economic situation and the variables of "cultural capital", "body management", "artistic and literary preferences" and "economic logic". Demographic variables such as age, education and job were also important in changing the amount of capitals.در یک قرن اخیر، توسعهٔ تمرکزگرا، نامتوازن و نابرابر سامان اجتماعی ایران را با چالشهای جدی، از جمله محرومیت فزاینده در برخی مناطق کلانشهرها، روبرو کرده است. شهر کرمانشاه، علاوه براین فرایند، به سبب عوامل دیگری همچون جنگ تحمیلی و ویژگیهای جغرافیایی، اجتماعی و فرهنگی، این محرومیت را بهصورت مضاعف تجربه کرده است. این محرومیت، زمینهٔ اصلی مطالعهٔ حاضر، با تأکید بر زندگی روزمره در بین مناطق محروم و برخوردار شهر کرمانشاه است. ما شاخصهای سرمایهٔ اقتصادی، سرمایهٔ فرهنگی، نحوهٔ گذران اوقات فراغت، مدیریت بدن و ترجیحات را در 13 محلهٔ محروم و 2 محلهٔ برخوردار، با 800 نمونه، «پیمایش» و تحلیل کردهایم. یافتهها حکایت از آن دارد که در مجموع، محلات محروم در ابعاد مختلف اقتصادی، فرهنگی، فراغتی، ذوقیات و مدیریت بدن، بهرغم تفاوتهای جزئی، بهطور نسبی از الگوی یکسانی پیروی میکنند که ویژگی اصلی آن فقر و محرومیت است؛ و در بیشتر شاخصها بین مناطق محروم و برخوردار تفاوت معنادار وجود دارد. همچنین، بین وضعیت اقتصادی و متغیرهای «سرمایهٔ فرهنگی»، «مدیریت بدن» و «ترجیحات هنری و ادبی» و «منطق اقتصادی» همبستگی مثبت وجود داشته است. متغیرهای جمعیتشناختی سن، تحصیلات و شغل نیز از جمله متغیرهای مهم در تغییر میزان سرمایهها بودهاند.http://www.jicr.ir/article_433_019d385eb67632a7e958e23f24bd07d7.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184713420210814Exploration of academic culture in Iranian higher education institutions based on Grounded Theoryواکاوی فرهنگ دانشگاهی در موسسات آموزش عالی ایران براساس نظریه دادهبنیاد8511743610.22035/jicr.2021.2494.2926FAفیروزهاصغریگروه مطالعات آیندهنگر، مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایرانJournal Article20210814Like any other community, the university has its own cultural set up. But unfortunately, the culture, which is currently dominating the Iranian higher education institutions, does not meet the expectations of a scientific community. The present study, based on views and experiences of academics as well as using an interpretive approach, tries to answer the main research question as why and how such a disorder prevails in academic culture. In this qualitative study, the Grounded Theory has been applied as research methods. The selection of participants, including faculty members from higher education institutions, was based on theoretical sampling. It continued until achieving a saturation point. Data collection was done through semi-structured interviews, including 17 individual and 4 group interviews. Data were categorized via three-stage coding (open, axial and selective) and classified into 1900 codes, 458 concepts, 101 subcategories and 32 main categories. Further, the data analysis was carried out based on the concept of context, analytical tool paradigm (conditions, action-interaction and consequences) and conditional-consequential analytical strategy matrix. Based on the acquired results "non-adherence to academic norms" was selected as a central phenomenon, and the final model was based on causal conditions and contextual factors at micro and macro levels, academic interaction including resistance, silence and abuse as well as the consequences including individual, organizational and national ones. The final outcome indicates the strengthening and reproduction of the central phenomenon in case of lack of university actions to help improve the situation.دانشگاه مانند هر اجتماع دیگری دارای فرهنگ است؛ اما فرهنگی که درحالحاضر بر دانشگاههای ایران حاکم است، با انتظارات از فرهنگ دانشگاه بهعنوان یک اجتماع علمی همخوانی ندارد. مقالهٔ حاضر براساس دیدگاه و تجربهٔ دانشگاهیان تلاش کرده است تا با رویکردی تفسیری به پرسش اصلی دربارهٔ چرایی و چگونگی اختلال در فرهنگ دانشگاهی ایران با استفاده از نظریه داده بنیاد پاسخ دهد. انتخاب مشارکتکنندگان شامل اعضای هیئتعلمی دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی وابسته به وزارت علوم و وزارت بهداشت، بر اساس نمونهگیری نظری و تا زمان دستیابی به اشباع نظری ادامه داشته است. گردآوری دادهها از طریق مصاحبهٔ نیمهساختاریافته شامل 17 مصاحبهٔ انفرادی و 4 مصاحبهٔ گروهی و مقولهبندی دادهها از طریق کدگذاری سهمرحلهای باز، محوری و انتخابی شامل 1900کد، 458مفهوم، 101زیرمقوله و 32مقوله اصلی به تفکیک انجام و تحلیل دادهها بر اساس مفهوم زمینه، ابزار تحلیلی پارادایم (شرایط، کنشـبرهم کنش و پیامد) و استراتژی تحلیلی ماتریس شرطیـپیامدی صورت گرفته است. براساس نتایج بهدست آمده «عدم التزام به هنجارهای آکادمیک» بهعنوان پدیدهٔ محوری انتخاب و مدل نهایی براساس شرایط علّی و عوامل زمینهای در دو سطح خرد و کلان، کنش و برهمکنش دانشگاهیان (مقاومت، سکوت و سوءاستفاده) و پیامدها (پیامدهای فردی، سازمانی و ملّی) حول پدیده محوری بسط داده شد. نتیجهگیری نهایی حاکی از تقویت و بازتولید پدیدهٔ محوری، در صورت عدم اقدام دانشگاه برای کمک به بهبود وضعیت از درون این نهاد علمی وعدم توجه به مسئولیت فردی دانشگاهیان است.http://www.jicr.ir/article_436_2421fcb1263b9530df88f7f002e78ea5.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184713420201221Social factors affecting women's tendency to body management in Qomعوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت بدن در شهر قم11914542910.22035/jicr.2020.2454.2896FAاسدالهبابایی فردگروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایرانطاهرهیوسفی فرگروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایرانزهراامجدیگروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایرانJournal Article20200508The present study aimed to investigate the effect of social factors on women’s Body Management in Qom. The theoretical framework was based on various theories by Giddens, Goffman, Nan Lane, Cooley, and Homans. This study was based on a survey design, and the data were collected by a researcher-made questionnaire. The statistical population included all women aged 16-60 years old in Qom. A total of 384 participants were selected using the Cochran’s Formula and quota sampling. SPSS software (Version 22) was used for data analysis. The findings indicated that body management had a significant and direct relationship with social pressure, social acceptance, and life satisfaction as well as achieving a higher social status and attracting the opposite sex. In addition, the results of regression analysis revealed that the aforementioned variables could explain 41% of the changes in ‘Body Management’. Furthermore, implications of the findings for social policy making were discussed. Finally, some suggestions were made for dealing with extreme tendency towards Body Management.هدف مقالهٔ حاضر بررسی تأثیر عوامل اجتماعی مؤثر بر مدیریت بدن زنان در شهر قم است. در این پژوهش از نظریات گیدنز، گافمن، نان لین، کولی و هومنز بهعنوان چارچوب نظری استفاده شده است. این پژوهش از نوع پیمایشی بوده و دادههای مورد نیاز از طریق پرسشنامهٔ محققساخته گردآوری شده است. جامعهٔ آماری پژوهش شامل کلیهٔ زنان 16 تا 60 سال و بالاتر شهر قم بوده که از این تعداد 384 نفر با استفاده از فرمول کوکران و شیوهٔ نمونهگیری سهمیهای انتخاب شدهاند. نرمافزار مورد استفاده جهت تجزیهوتحلیل دادهها SPSS 22بوده است. یافتهها حاکی از آن است که بین متغیرهای فشار اجتماعی، تأیید اجتماعی، دستیابی به موقعیت اجتماعی بالاتر، جذب جنس مخالف و رضایت از زندگی با مدیریت بدن رابطهٔ معنادار و مستقیم وجود دارد. همچنین، متغیرهای حاضر در مدل رگرسیونی، توانستهاند 41درصد از تغییرات متغیر مدیریت بدن را تبیین نمایند. در بخش پایانی، دلالتهای یافتهها و نتایج در زمینهٔ سیاستگذاریهای اجتماعی موردبحث قرار گرفته و پیشنهادهایی برای رویارویی با گرایش افراطی به مدیریت بدن مطرح شده است.http://www.jicr.ir/article_429_75fc093c0ee742f6dddaa13fff98f104.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184713420201221Social media and challenges to ethnic identities in Iranرسانههای اجتماعی و چالشهای هویتهای قومی در ایران14717543010.22035/jicr.2021.2646.3062FAفوادظفر عبدالله زادهگروه علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحدعلوم و تحقیقات، تهران، ایرانمحمدرضارسولیگروه علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایرانطهمورثشیریگروه جامعهشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایرانJournal Article20200828The global nature of social media has brought ethnic challenges from regional and national stages to the world arena. The current study analyzes these challenges under the framework of Globalization theories. There are two general approaches to globalization: the first believes in complete global homogeneity, while the other does not believe in such an optimistic viewpoint. The purpose here is to clarify which of these two approaches have been used by social media as a means of global communication in relation to Iranian ethnic identities. For that matter, the researchers have conducted in-depth interviews with 11 experts in social communications, anthropology, and sociology and data were analyzed using MAXQDA 10 software. The results demonstrated that the performance of social media has created a dual situation, that is, on the one side they have preserved the Iranian ethnic identity and on the other, they have led them to be influenced by global culture. In other words, social media have reinforced the cultural coexistence of ethnic groups nationally and globally. With regard to separatist ethnic groups, social media do not play a significant role, as this issue is influenced by other social and political factors. Ultimately, the Iranian ethnic motivation to resist global nationality and culture is limited, although social media give them such ability.ماهیت جهانی رسانههای اجتماعی، چالشهای قومی را از حیطهٔ منطقه و ملّت به عرصهٔ جهانی کشانده است. مطالعه حاضر، این چالشها را در چارچوب نظریههای جهانیشدن، تحلیل میکند. دو رویکرد عمده در رابطه با پدیدهٔ جهانیشدن وجود دارد: یک رویکرد معتقد به همگونی کامل جهان است؛ و رویکرد دیگر، به چنین شدّت و کیفیتی قائل نیست. هدف تحقیق، روشن ساختن این امر است که رسانههای اجتماعی بهعنوان ابزارهای ارتباطی جهانی در رابطه با هویتهای قومی ایرانی، در انطباق با کدام یک از این دو رویکرد عمل کردهاند. برای نیل به هدف مذکور با 11 استاد علوم ارتباطاتاجتماعی، مردمشناسی و جامعهشناسی مصاحبهٔ عمیق صورت گرفته و دادهها با استفاده از نرمافزار مکسکیودا ۱۰ تجزیهوتحلیل شدهاند. نتایج گویای آن است که عملکرد رسانههای اجتماعی وضعیتی دوگانه ایجاد کرده است: از یکسو به حفظ هویت اقوام ایرانی انجامیده؛ و از سوی دیگر، سببساز تأثیرپذیری آنها از فرهنگ جهانی شده است. به سخن دیگر، رسانههای اجتماعی، همزیستی فرهنگی اقوام با دیگری جهانی و ملیّت را تقویت میکنند. در مورد اقوام جداییطلب، رسانههای اجتماعی در ایجاد چالشهای قومی نقش چندانی ایفا نمیکنند و این موضوع متأثر از سایر عوامل اجتماعی و سیاسی است. در نهایت، انگیزهٔ اقوام ایرانی برای مقاومت در برابر ملیّت و فرهنگ جهانی محدود است؛ هر چند رسانههای اجتماعی، این قابلیت را به آنها میدهد.http://www.jicr.ir/article_430_f74909ace68e51891440e4da0b65a70c.pdf