پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184714120210321Women's power and resistance in the Iranian family: Women’s narrative of cultural resistance strategies in the familyقدرت و مقاومت زنان در خانواده ایرانی: روایت زنان از شیوههای مقاومت فرهنگی در خانواده13644010.22035/jicr.2021.2676.3081FAمحمدحسینشریفی ساعیگروه جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0002-6875-1981تقیآزاد ارمکیگروه جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal ArticleIn the Iranian family sociology, the dominant approach is based on this general idea that the family is the center of patriarchy. Based on this view, women at home are in subjugation and under male dominance. To support this idea, a lot of researches have been conducted in recent years. However, the present study does not seek to identify the patterns of female subjugation; rather it is in the process to identify the patterns of their resistance to male dominance within the home. As such, the study seeks to answer the question as how women use "culture" as a tool of resistance as well as to change the balance of power in the family. In this regard, 36 married women were interviewed. Findings showed that women use the strategies such as "struggle for meaning", "reverse decoding", "resistance to gender stereotypes", "resistance through tradition" and "appearance of obedience but hidden resistance within family" to resist the male dominance. Through these, they try to control male power in the home and balance it accordingly. Various resistance strategies indicate that women’s “resistance sources" in the family are numerous, which take place in different domains and in different ways.پارادایم غالب در جامعهشناسی خانواده در ایران، مبتنیبر این ایده کلی است که خانواده، کانون پدرسالاری است و زنان در خانه، در انقیاد جنسیتی بهسر میبرند و زیر سلطۀ مردانه گرفتار شدهاند. در تأیید این دیدگاه، حجم گستردهای از کارهای پژوهشی در سالهای اخیر انجام شده است. بااینهمه، پژوهش حاضر در پی شناسایی الگوهای انقیاد و انفعال زنانه نیست بلکه برعکس، بهدنبال مطالعۀ راهبردهای مقاومت زنان در مقابل قدرت مردانه در خانه است. این پژوهش در پی یافتن پاسخ این پرسش است که «زنان چگونه از فرهنگ بهعنوان ابزاری برای مقاومت و تغییر توازن قدرت در خانواده بهره میگیرند». دراینراستا، با 36 زن متأهل در شهر تهران مصاحبه شد. روش پژوهش، کیفی و شیوۀ نمونهگیری، هدفمند بود. یافتههای پژوهش نشان داد که زنان از راهبردهایی مانند «مبارزه بر سر معنا»، «رمزگشاییهای تقابلی»، «بازی دوگانه با کلیشهها»، «نمایش تمکین»، و «مقاومت از طریق سنت» به مقاومت فرهنگی در خانواده میپردازند تا از این طریق، بتوانند قدرت مردانه در خانه را مهار و توازن قدرت را برقرار کنند. راهبردهای گوناگون مقاومت، نشاندهندۀ این است که «منابع مقاومت» زنان در خانواده، متکثر است. مقاومت در خانواده، هیچ جایگاه و کانون مرکزی ندارد و در عرصههای مختلف بهگونهای نامتمرکز عمل میکند. نقاط مقاومت در خانواده، پراکنده و سیال است و در قالب شبکهای مویرگی از خردهمقاومتها عمل میکند. این موارد، گویای این است که اِعمال قدرت فراگیر و سلطۀ کامل مردانه در خانواده، دستکم در نسلهای جدید زنان، کمتر میتواند شاهدی برای خود پیدا کند.http://www.jicr.ir/article_440_a8abb4bb284b5b27aa7cb790dc20f80b.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184714120210321"You have to take risk": Women’s perceptions of fear in female-only travel and their coping strategies«باید ریسک کنی»؛ ادراک زنان از ترس و راهبردهای رویارویی با آن در سفرهای تکجنسیتی376843910.22035/jicr.2021.439FAندارضوی زادهگروه جامعه شناسی گردشگری، پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی مشهد، ایرانسمیهورشویگروه جامعه شناسی، پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی مشهد، ایرانJournal Article20190907With the beginning of gender studies over two decades ago, issues such as inequality, constraints, and women's perceptions of fear, risk, threat, and security have gradually been included by researchers in social and tourism fields. The aim of this study is to investigate women's fears while traveling and their strategies to deal with those fears. A qualitative approach was used and in-depth semi-structured interviews with 19 middle-class female participants based in Mashhad were conducted. In the process, three types of fear (structural, social and personal) and three types of coping strategies (structural, social and personal) were identified. In this classification, "structural" fears or coping strategies refer to their sources or methods involving social, physical and spatial structure of a tourist destination. "Social" fears and strategies refer to emotions and reactions appear through interactions. "Personal" fears and coping strategies are related to the realm of cognitive and personal choices, preferences, abilities, and initiatives. Findings show that although women experience fears due to their subjective perception, the objective conditions of tourism environment and social construction help them put up some kinds of active or passive resistance. They understand the fear as an empowering tool. These experiences differ in terms of quality and depth from western context,, and Iranian women have more conservative orientations, but Iranian women they follow a similar path.بیش از دو دهه است که پژوهشگران گردشگری به موضوع جنسیت توجه نشان دادهاند و بهتدریج مسئلۀ نابرابری، محدودیتها، و ادراک زنان از محدودیت، ترس، خطر، تهدید، و امنیت، وارد حوزۀ مطالعات اجتماعی و گردشگری شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ترسهای زنان در سفر و راهبردهای رویارویی آنان با این ترسها انجام شده است. رویکرد کیفی با اتکا به 19 مصاحبۀ عمیق نیمهساختیافته اتخاذ شد. مشارکتکنندگان، زنان متعلق به پایگاه اجتماعیـاقتصادی متوسط ساکن شهر مشهد بودند. یافتهها در چارچوب سه نوع ترس (ساختاری، اجتماعی، و شخصی) و سه نوع شیوۀ رویارویی با این ترسها مقولهبندی شد. در این طبقهبندی، منظور از ترسها یا راهبردهای «ساختاری»، منابع ترس یا راهبردهای مواجههای است که به ساختار اجتماعی، کالبدی، و طبیعی مقصد گردشگری مربوط میشود. کاربرد صفت «اجتماعی» برای ترسها و راهبردها، ناظر به اموری است که در فرایند کنش متقابل رخ میدهد. ترسها و راهبردهای «شخصی» نیز به اموری مربوط است که بیشتر در محدودۀ انتخابها، ترجیحات، قابلیتها، و ابتکارات شخصی و شناختی میگنجد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که اگرچه زنان بهسبب شرایط ذهنی خود، شرایط عینی محیطهای گردشگری، و برساخت اجتماعی ترس در زنان، ترسهایی را تجربه میکنند، اما در برابر آن، انواع مقاومت فعالانه یا انفعالی را درپیش میگیرند و از آن بهعنوان ابزاری برای توانمندسازی خود بهره میگیرند. اگرچه این تجربهها بهلحاظ کیفیت و عمق با تجربههای زنان کشورهای توسعهیافته متفاوت است، اما با وجود تمهیدات محافظهکارانهتر، مسیر مشابهی را میپیماید.http://www.jicr.ir/article_439_eed5af6add95a9a6f1252739b1ad8c24.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184714120210321Gender analysis of Persian staying-at-home messages during Covid-19 pandemicتحلیل جنسیتی پیامهای تصویری قرنطینه خانگی برای مقابله با کرونا699644210.22035/jicr.2021.442FAسمیه ساداتشفیعیگروه جامعهشناسی تاریخیـنظری، ادیان، پژوهشکده مطالعات اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایرانJournal Article20200808In the Iranian family sociology, the dominant approach is based on this general idea that the family is the center of patriarchy. Based on this view, women at home are in subjugation and under male dominance. To support this idea, a lot of researches have been conducted in recent years. However, the present study does not seek to identify the patterns of female subjugation; rather it is in the process to identify the patterns of their resistance to male dominance within the home. As such, the study seeks to answer the question as how women use "culture" as a tool of resistance as well as to change the balance of power in the family. In this regard, 36 married women were interviewed. Findings showed that women use the strategies such as "struggle for meaning", "reverse decoding", "resistance to gender stereotypes", "resistance through tradition" and "appearance of obedience but hidden resistance within family" to resist the male dominance. Through these, they try to control male power in the home and balance it accordingly. Various resistance strategies indicate that women’s “resistance sources" in the family are numerous, which take place in different domains and in different ways.مقاله حاضر با تمرکز بر خانه و روابط موجود در آن، پیامهای فراخوان قرنطینۀ خانگی در مقابل همهگیری کرونا را بهلحاظ جنسیتی بررسی کرده است تا شناختی از مناسبات جنسیتی بهنمایشدرآمده و نیز روابط قدرت و ایدئولوژی پدرسالارانۀ نهفته در آن بهدست آورد. تحلیل محتوای ۱۲۰ پیام با موضوع «در خانه میمانیم» و «در خانه بمانیم» نشان میدهد که خانوادۀ بهنمایشدرآمده در مجموعه پیامها، خانوادۀ هستهایِ دارای دو فرزند دختر و پسر است. تعداد خانوادههای دارای فرزند تک پسر و نیز دارای دو فرزند پسر در جایگاههای بعدی قرار دارند. مردان در ۴۸درصد موارد، بلندتر از همسرانشان ترسیم شده و در 66/11 درصد موارد، تنها یا اصلیترین شخصیت انسانی پیام را تشکیل میدهند، سوژههایی تاریخی مانند عمو نوروز، حاجیفیروز را بازنمایی میکنند، کادر درمانی هستند یا درحال نواختن و شنیدن موسیقی، خواندن کتاب، تماشای تلویزیون، ورزش کردن، یا جنگیدن با ویروس، قدرتمند و موفق بهنظر میرسند. تنها در یک تصویر، شاهد حضور یک زن بهتنهایی و بهعنوان نیروی فعال اقتصادی هستیم و درمجموع، مردان هستند که بهلحاظ کمی و کیفی حضور فرادست خود را بهلحاظ جایگاه نقشی در ذهن مخاطب حک میکنند. روابط بهتصویر درآمده، در امتداد کلیشههای جنسیتی بوده و با غفلت از نقش اجتماعی زنان در حوزۀ عمومی و نیز اهمیت کارکردهای نقشی آنان در حوزۀ خصوصی، بهویژه در دورۀ همهگیری کرونا، نظم جنسیتی سنتی را ترویج میکنند.http://www.jicr.ir/article_442_c203d8a151612acf12457e4d67635a95.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184714120210321Cultural capital and reproduction of the intelligence gapسرمایه فرهنگی و بازتولید شکاف هوشمند9712643810.22035/jicr.2021.2317.2798FAنادررازقیگروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران0000-0002-9479-3317محمودشارعپورگروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایرانفاطمهآخوند زادهگروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایرانJournal Article20200706An ever-increasing digital divide around the globe has turned into one of the greatest challenges to several areas of the information society with direct and indirect consequences. This has also increased the demand for more research in this field. This study, which is based on Bourdieu's cultural capital reproduction theory, is an attempt to answer the question as: To what extent individuals' cultural capital affects the digital gap among them? The survey method was applied in this research where a questionnaire was used to collect the data. The population of the study consisted of 183,198 youths from the city of Bābol (Mazandaran, Iran) aged 18-29 years. The sample size was estimated to be 385 by Cochran formula. The data were then collected randomly in a multistage cluster sampling from 8 areas in the above city. The results showed that there is a digital divide among people with different cultural capitals. The results of multiple regression analysis showed that the objectified dimension of the cultural capital (β = 0.472), the embodied dimension (β = 0.41) and the institutionalized dimension (β = 0.20) had the greatest effect on the people's digital divide. The results also showed that the independent variable of the research, i.e. cultural capital, explained about 0.26 percent of the variance of the dependent variable, i.e. the digital divide.شکل نوین شکاف، یعنی «شکاف دیجیتالی جدید» یا «شکاف هوشمند»، شکاف میان افرادی است که به اینترنت دسترسی دارند؛ این نوع شکاف و نابرابری، در سطح مهارت و توانایی بهرهبرداری افراد از کارکردهای پیچیدۀ فناوری اطلاعات نمایان میشود. افزایش شکاف دیجیتالی در سراسر جهان، بهعنوان یکی از بزرگترین چالشهای عصر دیجیتال، با پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم در چندین حوزۀ جامعه اطلاعاتی نمایان شده و بررسی علمی آن ضرورت بیشتری یافته است؛ ازاینرو، این پژوهش برپایۀ نظریۀ بازتولید فرهنگی بوردیو، این پرسش را بررسی کرده است که سرمایۀ فرهنگی افراد به چه میزانی بر شکاف دیجیتالی میان آنان تأثیرگذار است؟» روش انجام این پژوهش، پیمایشی بوده و دادهها از طریق پرسشنامه گردآوری شدهاند. جامعۀ موردمطالعه، جوانان هجده تا بیستونه سالۀ شهرستان بابل (198/183 نفر) بوده و حجم نمونۀ آماری با استفاده از فرمول کوکران، 385 نفر برآورد شده است. دادههای پژوهش به شیوۀ نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای بهصورت تصادفی ساده از میان 8 محلۀ شهر بابل گردآوری شدهاند. نتایج پژوهش نشان داد که در میان افراد با سرمایههای فرهنگی گوناگون، شکاف دیجیتالی وجود دارد. نتایج بهدستآمده از آزمون رگرسیون چندگانه نیز نشان داد که بهترتیب، بعد عینیتیافتۀ سرمایۀ فرهنگی (47/0=β)، بعد تجسدیافتۀ سرمایۀ فرهنگی (41/0=β)، و بعد نهادی سرمایۀ فرهنگی (20/0=β) بیشترین تأثیر را بر شکاف دیجیتالی میان افراد داشتهاند. افزونبراین، یافتههای پژوهش نشان داد که متغیر مستقل پژوهش، یعنی سرمایۀ فرهنگی، بهمیزان 26/0 از واریانس متغیر وابستۀ شکاف دیجیتالی را تبیین میکند.http://www.jicr.ir/article_438_1651cf0d2f737d7adeab84d339dbabd3.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184714120210321Exposing a model of social networks function in promoting social capitalارائه الگوی کاربرد شبکههای اجتماعی در راستای ارتقای سرمایه اجتماعی12714543710.22035/jicr.2021.2642.3053FAمهدیاختر محققیگروه مدیریت رسانهای، واحد بینالمللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایرانعلیربیعیگروه ارتباطات و مدیریت رسانه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانعلی اکبرفرهنگیگروه مدیریت رسانه، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20201019Today, social capital has attracted the attention of many political, cultural, social, and economic intellectuals since its promotion leads to the elevation of various developmental indicators in societies. Like other social doctrines, as should be pointed, the promotion of social capital, too, requires proper infrastructure and conditions where interactions and communications are made among individuals. In other words, since social capital is mainly based on communications, it will become meaningless once communications are lacking among people. That’s the reason, social networks, these days, as an all-encompassing medium, play a key role in providing an appropriate condition for developing effective interpersonal communications. The current study, as such, intends to address the main question: How can social networks promote social capital? To respond to this, first, different aspects of social capital and social networks are examined in order to provide a model. The study employs an integrated method and using a theme analysis of data obtained from various interviews with experts, the most important aspects of social capital and social networks are identified, and finally, using structural modeling and the MICMAC analysis, a model is presented. Based on the results, it is concluded that through conversations as well as news and information obtained on social networks, the greatest impact can be made on social trust and social norms to promote social capital.امروزه موضوع سرمایۀ اجتماعی موردتوجه بسیاری از اندیشمندان در حوزههای گوناگون سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، و اقتصادی است، زیرا ارتقای آن موجب رشد و تعالی شاخصهای گوناگون توسعه در جوامع میشود. البته باید تأکید کنیم که ارتقای سرمایه اجتماعی، نیازمند بستر مناسبی از تعاملات و ارتباطات بین افراد است، زیرا شالودۀ اصلی آن برپایۀ ارتباطات شکل میگیرد و بدون ارتباطات، تصور مفاهیمی همچون سرمایۀ اجتماعی بیمعنا است. امروزه، شبکههای اجتماعی، بهعنوان رسانههایی فراگیر، نقش بسزایی در ایجاد بستر مناسب برای برقراری ارتباطات میانفردی دارند. پرسش اصلی این پژوهش، این است که «چگونه میتوان از شبکههای اجتماعی برای ارتقای سرمایۀ اجتماعی بهره جست؟» برای پاسخ به این پرسش، ابتدا ابعاد و مؤلفههای سرمایه اجتماعی و شبکههای اجتماعی را بررسی کردهایم، تا براساس آن بتوانیم الگویی برای این موضوع ارائه دهیم. پژوهش حاضر به روش آمیخته و با تحلیل مصاحبههای انجامشده با خبرگان، مهمترین ابعاد و مؤلفههای سرمایه اجتماعی و شبکههای اجتماعی را بهدست آورده و سپس با الگوسازی ساختاری به روش میکمک، الگوی بهکارگیری شبکههای اجتماعی در راستای ارتقای سرمایۀ اجتماعی را ارائه داده است. برپایۀ نتایج این پژوهش میتوان نتیجه گرفت، دو مؤلفه گفتوگو و کسب اخبار و اطلاعات از طریق شبکههای اجتماعی، میتوانند تأثیر فراوانی بر ارتقای سرمایه اجتماعی و تقویت اعتماد اجتماعی و هنجارهای اجتماعی داشته باشند.http://www.jicr.ir/article_437_fccb60fb512d13df5083790d64c4d5dd.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184714120210321Proposing a media literacy model for teenage girls addicted to Instagramارائه الگوی سواد رسانهای برای دختران نوجوان کاربر اینستاگرام14716744310.22035/jicr.2021.443FAمهتابمهربانگروه مدیریت رسانه، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایراناحسانشاه قاسمیگروه علوم ارتباطات اجتماعی، ارتباطات اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20201229The world is experiencing a change at a rapid space with ever-increasing innovation and development in information and communications technologies. In fact, the modern world is controlled by the media, and many human relationships are driven by new technologies, especially social media which is growing and spreading at lightning speed. This type of media, including Instagram has incurring more negative impact on children and adolescents. Therefore, it is important to pay more attention to media literacy, which is considered in this research. It should be noted that media literacy does not occur spontaneously but is possible through an appropriate educational system. As such, there is a need to present a coherent and purposeful model in the media space surrounded by all kinds of celebrities and all kinds of content on the Instagram. This research method is qualitative-exploratory in nature. With the help of experts, the researchers intend to provide a media literacy model for teenage girls addicted to the Instagram. The Delphi method was used while the study population was selected from experts and professors in the field of communication and media literacy. Finally, the desired model of media literacy was organized around five areas of cognitive, technological, educational, research and policy making.نوآوریها و دگرگونیهای فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، جهان را تغییر داده است؛ در چنین شرایطی رسانهها، دنیای جدید را کنترل میکنند و بسیاری از مناسبات انسان، بهوسیله فناوریهای رسانهای نوین هدایت میشود. افزونبراین، استفاده از شبکههای اجتماعی، بهسرعت درحال رشد است و به حوزههای گوناگون زندگی بشر کشیده شده است. در میان انواع کاربران اینستاگرام، کودکان و نوجوانان، بیشتر از همه از رسانهها تأثیر میپذیرند؛ بنابراین، توجه به مسئلۀ سواد رسانهای اهمیت مییابد و این نقطۀ تمرکز پژوهش حاضر است. سواد رسانهای، نیازمند آموزش است و بههمینسبب، توجه به ارائه یک الگوی رسانهای منسجم و هدفمند در فضای رسانهای احاطهشده با انواع سلبریتیها و انواع محتواهای گنجاندهشده در شبکۀ اجتماعی اینستاگرام، اهمیت دارد. پژوهشگران در این پژوهش اکتشافی تلاش کردهاند، بهکمک نظر خبرگان، یک الگوی سواد رسانهای برای دختران نوجوان کاربر اینستاگرام عرضه کنند. در این پژوهش از روش دلفی استفاده شده و جامعۀ موردمطالعه از خبرگان و استادان حوزۀ ارتباطات و سواد رسانهای انتخاب شدهاند؛ بهاینترتیب که پس از انتخاب هشت نفر و گرفتن موافقت آنها برای عضویت در کارگروه دلفی، مراحل بعدی دلفی نیز برپایۀ همکاری این متخصصان پیش برده شده است. سرانجام، الگوی مطلوب سواد رسانهای در قالب پنج محور شناختی، فناورانه، آموزشی، پژوهشی، و سیاستگذاری، سازماندهی شد.http://www.jicr.ir/article_443_13f3cf8c531952d72e5847c4183e6910.pdf