پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184716420231222Farabi's philosophy in the middle of abstract and concrete: A model for philosophical thinking and cultural policymakingفلسفه فارابی در میانه انتزاعی و انضمامی؛ الگویی برای اندیشیدن فلسفی و سیاستگذاری فرهنگی72850710.22035/jicr.2024.3226.3519FAعلی اصغرمروتاستادیار فلسفه، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایرانرضاماحوزیاستاد فلسفه، گروه مطالعات فرهنگی، پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی، تهران، ایرانJournal Article20230408Farabi's philosophy, in the most accurate meaning, is a problem-oriented and worldly philosophy. This statement is against the claim that Farabi's philosophy is completely abstract and unrelated to the concrete issues of his life, or even if he believes in such a connection, the proposed philosophical model is considered to be fundamentally unrealizable in this world and that philosophy in many aspects i.e. anthropology, politics, ethics, etc., is considered to be the highest part of a person's soul. In contrast to this claim, which has many supporters, this article claims that not only Farabi's philosophy is basically born from the concrete political, religious, cultural and social contexts of his lifetime, but his solution to the problems of the time, unlike other one-sided solutions, is based on the distinct but related ideal-real duality. According to the latter aspect, Farabi tried to bring together the ancient tradition and the contemporary requirements and to help the intellectuals of the world solve the problems of the Islamic society of his time. In this article, while analyzing these fields including Farabi's response to the issues and crises of the time, it tries to propose this way as a model for philosophical thinking and cultural policy-making, which recognizes the two real and ideal situations at the same time.فلسفه فارابی بهدقیقترین معنای واژه، فلسفهای مسئلهمحور و اینجهانی است. این سخن در مقابل ادعایی قرار دارد که فلسفه فارابی را تماماً انتزاعی و بیارتباط با موضوعات انضمامی دوره حیات فارابی میداند یا حتی اگر به چنین ارتباطی قائل است، الگوی فلسفی پیشنهاد شده را اساساً غیرقابل تحقق در این جهان میداند و آن فلسفه را در شئون متعدد انسانشناسی و سیاست و اخلاق و غیره را ناظر به عالیترین پاره نفس آدمی، یعنی روح او متصور شده است. در مقابل این ادعا، که طرفداران بسیاری دارد، این نوشتار مدعی است نه تنها فلسفه فارابی اساساً مولود زمینههای انضمامی سیاسی و دینی و فرهنگی و اجتماعی زمانه حیات او است بلکه راهحل او برای مشکلات زمانه، برخلاف دیگر راهحلهای تکسویه، بر دوگانه متمایز اما مرتبط ایدئال- واقعی مبتنی است. بنابه وجه اخیر، فارابی تلاش کرده است بین سنت قدمایی و اقتضائات زمانه جمع آورد و عقلای جهان را در حل مسائل جامعه اسلامی زمانه خود به مدد گیرد. در این مقاله تلاش میشود ضمن واکاوی این زمینهها، و تحلیل پاسخ فارابی به مسائل و بحرانهای زمانه، این سنخ از اندیشیدن را بهعنوان الگویی برای اندیشیدن فلسفی و سیاستگذاری فرهنگی پیشنهاد دهد که همزمان دو وضعیت واقعی و ایدئال را به رسمیت میشناسد.http://www.jicr.ir/article_507_2d6cc4b2d139a53512fb8cbb3086ae2e.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184716420231222The explanation of Farabi's political aesthetics based on three elements of happiness, imagination and perfectionتبیین زیباشناسی سیاسی فارابی مبتنی بر سه عنصر سعادت، تخیل و کمال295050810.22035/jicr.2024.3268.3552FAعلیسلمانیدانشیار فلسفه هنر، گروه فلسفه هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران0000-0002-5133-0072بلالنیک پیدانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران0000-0002-5133-0072Journal Article20230307Farabi did not deal with art and beauty in a special and separate way, and he has no other writings in this field, except for a work entitled "Great Music", which has a scientific and mathematical perspectives. Therefore, his principal fame is due to his extraordinary opinions in the field of politics and political philosophy. He considers the goal of individual and collective human life to be reaching happiness. But he considers life in a perfect and virtuous society to be necessary for a person to achieve happiness. Man should be raised and educated in such a society to reach happiness, which is a political goal and of course otherworldly. The teacher and guide must be able to use his imagination to reach the useful mind. It is from this channel that artists play a key role in Farabi's utopia and are ranked next to the head of Medina. The two concepts of imagination and simulation, on the one hand, in the education of citizens, and on the other hand, in the creation of works of art, highlight the dignity and social-political position of artists. Farabi's definition of beauty is based on the concept of perfection. In fact, perfection is beauty, even though perfection is happiness. With such an attitude, it can be concluded that the whole of Farabi's political philosophy has an aesthetic aspect, and in this way, the elements of his political aesthetics can be compiled. In this article, by using the collection of library information and the descriptive-analytical method, elements such as happiness, imagination and similes have been examined and addressed the definition of beauty that Farabi has based on perfection.فارابی بهصورت خاص و مجزا به هنر و زیبایی نپرداخته است و به جز اثری تحت عنوان «موسیقی کبیر» که نگاهی علمی و ریاضیوار به موسیقی دارد، نگارش دیگری در این زمینه ندارد. عمده شهرت وی به دلیل نظرات خاصی است که در حوزه سیاست و فلسفه سیاسی مکتوب کرده است. او هدف از زندگی فردی و جمعی انسانها را رسیدن به سعادت میداند. اما لازمه رسیدن انسان به سعادت را زندگی در جامعه کامل و فاضل میداند. انسان باید در چنین جامعهای پرورش یابد و تعلیم ببیند تا به سعادت، که غایتی سیاسی و البته آنجهانی است، برسد. معلم و راهنما باید بتواند بهواسطه قوه تخیل به عقل مستفاد راه داشته باشد. از همین مجرا است که در آرمانشهر فارابی هنرمندان نقشی کلیدی بازی میکنند و در مرتبه بعد از رئیس مدینه قرار میگیرند. دو انگاره تخیل و محاکات از یک سو در تعلیم شهروندان و از دیگر سو، در خلق آثار هنری، شأن و جایگاه اجتماعیـ سیاسی هنرمندان را برجسته میکند. تعریف فارابی از زیبایی مبتنی بر مفهوم کمال است. درواقع کمال همان زیبایی است، هچنانکه کمال، سعادت است. با چنین نگرشی میتوان گفت کد که کلیت فلسفه سیاسی فارابی صبغه زیباشناسانه دارد و از این طریق میتوان لوازم و عناصر زیباشناسی سیاسی او را تدوین کرد. در این نوشتار با استفاده از گردآوری اطلاعات کتابخانهای و روش توصیفی- تحلیلی، عناصری چون سعادت، قوه متخیله و محاکات بررسیشده و به تعریفی پرداختهایم که فارابی مبتنی بر کمال از زیبایی ارائه داده است.http://www.jicr.ir/article_508_389bc7bb1e1c2a5e7e147703232a88f6.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184716420231222Studying the foundations and identifying the signs of "ethical governance" in Farabi's political philosophy and civil scienceمطالعۀ پایه ها و شناسایی نشانه های «حکمرانی اخلاقی» در علم مدنی و رویکرد اجتماعی_ فرهنگی فارابی517750910.22035/jicr.2024.3230.3521FAرسولحسین پور تنکابنیاستادیارو پژوهشگر پسادکتری، گروه تعلیم و تربیت اسلامی، پژوهشکده مطالعات اسلامی در علوم انسانی، مشهد، ایران0000-0003-3576-4409جهانگیرمسعودیفلسفه و حکمت اسلامی. دانشکده الهیات. دانشگاه فردوسی مشهد. فلسفه تعلیم و تربیت. گروه مبانی تعلیم و تربیت. دانشکده علوم تربیتی و روان شناسیJournal Article20230409"Governance" is a new model and method in the field of politics and management, which has attracted the attention of many thinkers in the last few years. This model has many types, one of which is ethical governance. This governance, which insists on "management and administration" based on values, is a group action planned by the rulers and managers in order to implement a decent ethical system to integrate all business under a set and organization. Farabi is the first Iranian Muslim philosopher who, in addition to founding Islamic philosophy; has been the designer of many political and ethical discourse. In his political philosophy and civil science, he saw ethics and politics together, and the way to achieve the utopia of good fortune is only by converting to moral principles, which according to him, is possible through the cooperation and convergence of people and officials, and in the context of society. The subject of this article is the moral governance from the perspective of this peripatetic philosopher. The authors first defines governance and then ethical governance, then by adopting the method of content analysis and exploring Farabi's thoughts, they identify and introduce the foundations and signs of this governance/management model. Its purpose is to clarify the content of a percentage of Islamic philosophy in order to provide the content of one of the most important types of governance, for managers and officials of governmental and sub-governmental institutions, as well as citizens.«حکمرانی» الگو و شیوهای نوپدید در عرصۀ مدیریت است که در چند سال اخیر مورد توجه بسیاری از اندیشمندان قرار گرفته است. این الگو، گونههای فراوانی دارد که یکی از آنها حکمرانی اخلاقی است. این حکمرانی که بر «مدیریت و اداره» بر پایۀ ارزشها پافشاری دارد، اقدامی گروهی است که از سوی حاکمان و مدیران در راستای پیادهسازی یک فرهنگ شایستۀ اخلاقی طرحریزی گردیده تا تمامی سویههای کسبوکار را در یک مجموعه و سازمان زیر پوشش قرار دهد. فارابی نخستین فیلسوف مسلمان ایرانی است که افزون بر پایهگذاری فلسفۀ اسلامی؛ طرّاح بسیاری از مباحث سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، و اخلاقی هم بوده است. او در علم مدنی خود، اخلاق و سیاست را همراه هم دیده و راه دستیابی به آرمان-شهر نیکبختی را تنها با گرویدن به بایستههای اخلاقی؛ آن هم از مسیر همکاری و همگرایی مردم و مسئولان، و بودن در متن جامعه امکانپذیر دانسته است. موضوع این جُستار حکمرانی اخلاقی از دیدگاه این فیلسوف مشّایی است. نویسندگان نخست حکمرانی و پس از آن حکمرانی اخلاقی را تعریف کرده، سپس با اتخاذ روش تحلیل محتوا، با کاوش در اندیشههای فارابی، پایهها و نشانههای این الگوی حکومتی/ مدیریتی را شناسایی و معرفی کردهاند. هدف آن بوده تا درونداشت درصدی از فلسفۀ اسلامی در راستای تأمین درونمایۀ یکی از مهمترین گونههای حکمرانی، برای مدیران و مسئولان نهادهای دولتی، فرودولتی، و نیز شهروندان روشن گردد.http://www.jicr.ir/article_509_e2230b853516e7b05d79744fbd4c9c13.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184716420231222Multicultural society in Farabi's political philosophyجامعه چندفرهنگی در فلسفه سیاسی فارابی7910351110.22035/jicr.2024.3219.3516FAنجمهکیخااستادیار علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران0000-0002-2156-5778Journal Article20230417This article examines the thoughts of Abu Nasr Farabi in terms of attention to multicultural society and raises the question whether minorities and different ethnic and religious groups are recognized in Farabi's thought. If the answer is yes, how does this happen? In this study, in the two parts of ontological foundations and political-social foundations, topics such as the precedence of philosophy over religion, communal city, the great society, the use of allegory and imagination, the evolutionary formation of language and society, and the increasing complexity of language along with the evolution of society and the impact of Farabi's ontological debates on the acceptance of pluralism in society, have been discussed. In discussing the formation of society, Farabi talked about how different cultures were created and then how they faced each other. A communal city gives the same status to minorities and different groups as advanced democracies do today. The great society in his thought is made up of all nations and is more complete than a single country. Philosophy, which is based on universal rational reasoning and methodology, determines the practical and theoretical opinions of religion and provides a common language for all the residents of a city, and thus, hadithism and religious appearances do not replace rational truths. All of these make Farabi's thought rich and efficient source for analyzing and investigating a multicultural society and show the acceptance and desirability of a multicultural society in his thought.این مقاله اندیشههای ابونصر فارابی را از حیث توجه به جامعه چندفرهنگی بررسی میکند و این پرسش را مطرح میدارد که آیا در اندیشه فارابی اقلیتها و گروههای مختلف قومی و مذهبی به رسمیت شناخته میشوند؟ اگر پاسخ مثبت است چگونه چنین اتفاقی میافتد؟ در دو بخش مبانی هستیشناختی و مبانی سیاسیـاجتماعی به مباحثی مانند تقدم فلسفه بر دین، مدینه جماعیه، جامعه عظمی، استفاده از تمثیل و خیال، شکلگیری تکاملی زبان و جامعه و پیچیدهتر شدن زبان همراه با تکامل جامعه و تأثیر بحثهای هستیشناسی فارابی بر پذیرش تکثر در جامعه پرداخته شده است. فارابی در بحث شکلگیری جامعه از چگونگی ایجاد فرهنگهای مختلف و سپس نحوه مواجهه آنها با یکدیگر سخن رانده است. مدینه جماعیه همان جایگاهی را برای اقلیتها و گروههای مختلف قائل است که دموکراسیهای پیشرفته امروزی قائلاند. جامعه عظمی در اندیشه او از همه ملتها تشکیل شده است و از یک کشور کاملتر است. فلسفه که مبتنی بر روششناسی و استدلال عقلی جهانشمول است، آراء عملی و نظری دین را معین میسازد و زبانی مشترک برای همه ساکنین مدینه فراهم میسازد و بدین ترتیب، حدیثگرایی و ظاهرگرایی دینی جایگزین حقایق عقلی نمیگردد. اینها همه اندیشه فارابی را منبعی غنی و کارامد برای تحلیل و بررسی یک جامعه چندفرهنگی قرار میدهد و پذیرش و مطلوبیت جامعه چندفرهنگی در اندیشه وی را نشان میدهد.http://www.jicr.ir/article_511_a760880003e7ddedfef56acb3b09697f.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184716420231222The question of the subjectivity of Farabi's philosophy and the future of our philosophical cultureپرسش از سوبژکتیویته فلسفه فارابی و آینده فرهنگ فلسفی ما10512751010.22035/jicr.2023.3225.3518FAمسعودامیددانشیار فلسفه، گروه فلسفه دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0000-0002-4890-4821Journal Article20230408If until now Farabi has been considered the founder of Islamic philosophy, then he can also be called the founder of a special subjectivity in philosophical thought of the Islamic world. Some philosophers of the world, as well as contemporary Iranian philosophical thought, in general, have acknowledged the possibility of dialogue between classical and modern philosophical thinking. But this dialogue has double importance for Iranian classical philosophers, because such a discourse is one of the conditions for the possibility of being present in the new philosophical horizon and conversing (and not necessarily agreeing) with it. So far, this type of discourse has been more or less based on philosophical arguments such as existence, nature, causality, motion, goal, knowledge, etc. The suggestion of this article is that it is possible and even necessary to continue this dialogue by raising another basic issue and opening another path. The basic problem proposed is the question of the subjectivity of Farabi's philosophy. Farabi's philosophy involves a certain epistemology which, more or less, includes a theory or a description about the subject. Now the question is: what is the implied subjectivity in Farabi's discussion of knowledge? This question is worthy of consideration because the foundation of modernity is subjectivity. This article tries to follow the same approach based on Farabi's texts, inspired by Cartesian methodology in extracting philosophical subjectivity. As a result, Farabi can be introduced as the founder of Islamic subjectivity.اگر تا کنون فارابی را مؤسس فلسفه اسلامی دانستهاند، زین پس میتوان وی را بهعنوان مؤسس سوبژکتیویتهای خاص در تفکر فلسفی جهان اسلام نیز دانست. نزد برخی از فیلسوفان جهان و نیز در تفکر فلسفی معاصر ایران، بهطورکلی، به امکان گفتوگو میان تفکر فلسفی کلاسیک و فلسفههای جدید اذعان شده است. اما این گفتوگو برای فلسفیاندیشان کلاسیک ایران از اهمیت مضاعفی برخوردار است چرا که چنین گفتوگویی جزو شرایط امکان حضور در افق فلسفی جدید و همزبانی (و نه لزوماً همرأیی) با آن است. تا کنون تمرین این گفتوگو، کموبیش، بر محور مقولاتی فلسفی از قبیل وجود، ماهیت، علیت، حرکت، غایت، معرفت و... صورت گرفته است. پیشنهاد این مقاله آن است که میتوان و حتی بایسته است که اینبار با طرح یک مسئله اساسی دیگر و گشودن مسیری دیگر به ادامه این گفتوگو پرداخت. مسئله اساسیِ پیشنهادی، پرسش از سوبژکتیویته فلسفه فارابی است. فلسفه فارابی متضمن معرفتشناسی خاصی است و هر معرفتشناسی، کموبیش، مشتمل بر نظریه یا توصیفی در باب سوژه است. حال پرسش این است که سوبژکتیویته منطوی در بحث معرفت نزد فارابی چیست؟ این پرسش از آنرو قابل اعتنا و طرح است که بنیاد مدرنیته را سوبژکتیویته تشکیل میدهد. این نوشتار تلاش میکند با الهام از روششناسی دکارتی در استخراج سوبژکتیویته فلسفی، به استناد متون فارابی همین رویکرد را در آثار فارابی دنبال کند. در نتیجه این وجه، میتوان فارابی را بهعنوان بنیانگذار سوبژکتیویته اسلامی معرفی کرد.http://www.jicr.ir/article_510_087408522c31eeb1f982bc0eaf81d35f.pdfپژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران2008-184716420231222Human happiness and good fortune from Farabi's perspective and their philosophical and cultural contextsسعادت و نیکبختی انسان از نگاه فارابی و زمینههای فلسفی و فرهنگی آن12914051210.22035/jicr.2024.3231.3522FAجعفرشانظریدانشیار گروه فلسفه و کلام، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانJournal Article20230408Seeking happiness, fortune, and perfectionism are in the essence of human existence, and without a doubt, all humans are in search of success, salvation, and happiness throughout their lives. Therefore, the issue of happiness and good fortune has always been the concern of thinkers and sages throughout the history in the field of psychology and anthropology. Al-Farabi, the second teacher, defined the happiness of man as "the good that requires pleasure, which is beyond him and the last thing that can be done by human beings" and Ibn Sina used "the best thing a living person has ever sought to achieve" and other similar expressions. Of course, other thinkers have also identified the happiness and good fortune of the human being, from a selected point of view. In this article, we first explain and analyze the views and rational and narrative approaches, then analyze Farabi's opinion on the issue of happiness and his inclination to other opinions, and finally we focus on the best speech in explaining human success and happiness.سعادتطلبی، نیکبختی و کمالخواهی در گوهر وجود آدمیان سرشته شده و بیتردید تمامی انسانها در طول زندگی خود در جستجوی کامیابی، رستگاری و خوشبختی خوداند. ازاینرو مسئله سعادت و نیکبختی از دیرگاه در حوزه علم النفس و انسانشناسی همواره دغدغه اندیشمندان و حکیمان در طول تاریخ تفکر و اندیشه بوده است و گویا گمشده انسان سعادت اوست. فارابی معلم ثانی سعادت انسان را به «الخیر المطلوب لذاته الذی لیس ورائه شیء آخر یمکن أن یناله الإنسان» و ابنسینا به «هی افضل ما سعی الحیّ لتحصیله» و به دیگرعبارات مشابه تعریف نموده و البته دیگر اندیشمندان نیز هر یک، از منظر و مبنای منتخب، سعادت و نیکبختی انسان را مورد شناسایی قرار دادهاند. در این نوشتار نخست به تبیین و تحلیل دیدگاه ها و رویکردهای عقلی و نقلی پرداخته، سپس نظر فارابی در مسئله سعادت را تحلیل و تمایز دیدگاه او را با دیگر آراء اشاره نموده و سرانجام به داوری برترین سخن در تبیین کامیابی و نیکبختی انسان خواهیم پرداخت.http://www.jicr.ir/article_512_10a7cdd970fe135cf4f7bb55c0e3b59f.pdf