فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

بررسی عوامل مؤثر بر تأخیر سن ازدواج جوانان شهر کاشان با نقش میانجی تمایل به مجرد زیستی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد جمعیت‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
10.22035/jicr.2026.3596.3814
چکیده
افزایش میانگین سن ازدواج از جمله تغییراتی است که طی چند سال اخیر به یکی از مسائل مهم جمعیتی و اجتماعی تبدیل شده است. مقاله پیش‌رو با هدف تحلیل جامعه‌شناختی و جمعیت‌شناختی عوامل مؤثر بر تأخیر در سن ازدواج جوانان در شهر کاشان انجام گرفته است. تحقیق حاضر به صورت پیمایش مقطعی است که در پاییز 1403 انجام شده است. جامعه آماری تحقیق شامل دختران 44-24 ساله و پسران 49-28 ساله هرگز ازدواج‌نکرده شهر کاشان است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 373 نفر برآورد گردید. نتایج تحلیل چندمتغیره نشان داد که متغیرهای تمایل به مجرد زیستی، ارتباطات خارج از ازدواج، تعاملات و ارتباطات در شبکه‌های اجتماعی، هزینه‌های ازدواج، اعتماد به جنس مخالف، فردگرایی، وضعیت اشتغال، سن و سال‌های تحصیل، به ترتیب، قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های تأخیر سن ازدواج بوده و حدود 43 درصد تغییرات متغیر وابسته (تأخیر سن ازدواج) را تبیین می‌کنند. در نهایت از طریق تحلیل مسیر و اثر مستقیم و غیرمستقیم متغیرها مشخص گردید که ارتباطات خارج از ازدواج، فردگرایی، تعاملات و ارتباطات در شبکه‌های اجتماعی، تمایل به مجرد زیستی، هزینه‌های ازدواج، اعتماد به جنس مخالف، وضعیت اشتغال، سن و سال‌های تحصیل به ترتیب، قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های تأخیر سن ازدواج هستند. بر اساس یافته‌ها، آموزش تحلیلی و علمی پیامدهای روابط خارج از چارچوب ازدواج در کتاب‌های دوره دبیرستان، در کنار رفع موانع و ترغیب ایشان به ازدواج به عنوان الگوی سالم رابطه می‌تواند از این معضل کاسته و با تشکیل زندگی پایدار در مقوله باروری اثرگذار باشد. در ضمن تمرکز بر آموزش سواد رسانه‌ای و توانمندسازی اقتصادی جوانان توصیه می‌گردد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

بگی، میلاد (1402). دلایل و تعیین‌کننده‌های تأخیر ازدواج در ایران. جامعه‌شناسی کاربردی، 34 (1)، 50-31. https://doi.org/10.22108/jas.2022.134561.2312
تاج‌بخشُ، غلامرضا و حانیه محمدی (۱۳۹۹). واکاوی دلایل گرایش جوانان به زندگی مجردی و رویگردانی از ازدواج. نشریه جمعیت، 27 (11 و 112): ۱۳۳-۱۱۳.
ترابی، فاطمه و زهرا شمس قهفرخی (1400). عوامل مؤثر بر تأخیر ازدواج در ایران و جهان. نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 16 (32)، 175-141. https://doi.org/10.22034/jpai.2022.547779.1219
حسینی، حاتم؛ صادقی، رسول؛ و رضایی، اردشیر (1398). عوامل مؤثّر بر تأخیر ازدواج دختران در شهرستان‌های ایران. توسعه محلی، 11 (1)،172-147. https://doi.org/10.22059/JRD.2019.74459
رشادی، منوچهر؛ قیصریان، اسحاق (1401). مطالـعۀ پـدیـدۀ تأخـیر سن ازدواج در بین جوانان اسـتان ایـلام. مطالعات توسعه اجتماعی -فرهنگی، 11(2)، 118-91.
رشوند سرخکوله (1404). تأثیر عوامل فردی و فرهنگی- اجتماعی بر تأخیر ازدواج پسران مجرد شهر تهران، مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 26-1. https://doi.org/10.22034/ssys.2025.3590.3636
رشوند سرخکوله (1404)، تجربه معاشرت با جنس مخالف و تمایل به ازدواج: مطالعه‌ پسران مجرد شهر تهران. نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 27-1. https://doi.org/10.22034/jpai.2025.2063475.1415
رشوند سرخکوله، مرجان؛ وجدانی، فاطمه؛ و لاریجانی، مهسا (1402). نگرش به نحوه انتخاب همسر در میان دختران دانشجو و عوامل مرتبط با آن، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 18(36)، 50-9. http://doi.org/10.22034/jpai.2024.2019787.1322
سقزی، ایوب، یزدانی اسفیدواجانی، حمیده (۱۳۹۹). پیش‌بینی رغبت به ازدواج براساس نگرش به ارتباط پیش از ازدواج: کنترل نقش جنسیت و تجربه رابطه با جنس مخالف، رویش روان‌شناسی، ۹ (۷): ۱۴۶-۱۳۹.
قنبری‌برزیان، علی؛ سلمانوندی، شاپور؛ و نرگس السادات فاطمی (۱۳۹۷). تأملی بر تأثیر روابط جنسی پیش از ازدواج بر گرایش به ازدواج (مطالعه بر دانشجویان دانشگاه اصفهان). پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 7 (3)، 33–54.
مرکز آمار ایران (1395). نتایج تفصیلی سرشماری کشور[منبع الکترونیکی] http://amar.sci.org.ir
مروت، برزو؛ دهقان، حسین؛ و امید حسنعلی (۱۳۹۹). عوامل مؤثر بر تمایل به ادامه زندگی مجردی در بین جوانان شهر قم. نشریه مطالعات جمعیتی، ۶ (۱)، ۸۹-۶۷.
مولاپناه، زهره؛ رحمانی خلیلی، احسان؛ و وثوقی، منصور (1400). مطالعه‌ جامعه‌شناختی زمینه‌ها و پیامدهای تأخیر سن ازدواج در بین مردان مجرد شهر تهران. مطالعات راهبردی زنان، 24(94)، 184-161.
میرحسینی، زهرا و حمیده حسین‌زاده (۱۴۰۲). واکاوی فهم دختران مجرد از زمینه‌های اجتماعی-اقتصادی تأخیر در ازدواج (مورد مطالعه دختران مجرد شهر یاسوج). برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، ۱۴ (۵۷)، ۴۱۶-۳۶۹.  https://doi.org/10.22054/qjsd.2023.68073.2363
نیازی، محسن؛ رستگاری، شاهور؛ سخایی، ایوب؛ و سیدسعید حسینی‌زاده آرانی (1402). فرا تحلیل تأثیر مصرف رسانه‌ا‌ی بر گرایش به زندگی مجردی. مطالعات راهبردی زنان، 26 (102)، 123-93. https://doi.org/10.22095/jwss.2024.462267.3484
الهی چورن، محمدعلی؛ حیدری، محمدتقی؛ و محرمی، سعید (1401). بررسی عوامل مرتبط با افزایش سن ازدواج در شهر نوشهر. مطالعات توسعه اجتماعی-فرهنگی، 11(2)، 32-9.
Becker, G. S. (1991). A treatise on the family. Harvard University Pres.
Castells, M. (2010). The rise of the network society (2nd ed.). Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781444319514
Cohen, P. N., & Pepin, J. R. (2018) «Unequal marriage markets: Sex ratios and first marriage among Black and White women. Socius, 4, 1(4), 3-7. https://doi.org/10.1177/2378023118791084
Das, U., & Rout, S. (2023). Are delay ages at marriage increasing? Pre‑marital sexual relation among youth people in the place of residence in India. BMC Women’s Health, 23(16) 1-12. https://doi.org/10.1186/s12905-022-02149-3
Esteve, A., Liu, C., GU, D., & Kashyap, R. (2020). Demographic change and increasing late singlehood in East Asia, 2010–2050. Demographic Research, 43, 1365–1398. https://doi.org/10.4054/DemRes.2020.43.46
Giddens, A. (1992). The transformation of intimacy: Sexuality, love and eroticism in modern societies. Stanford University Press.
Hsu C. (2025). Contesting individualization and individualism in marriage in East Asia: Dual-income couples’ monetary practices. The British Journal of Sociology, 76(2), 295–315. https://doi.org/10.1111/1468-4446.13170
Inglehart, R. (1997). Modernization and postmodernization: Cultural, economic, and political change in 43 societies. Princeton University Press.
Jones, G. W. (2010). Changing Marriage Patterns in Asia, Working Paper Series No.131, Asian Research Institute and Department of Sociology, National University of Singapore.
Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1974). Utilization of mass communication by the individual. Public Opinion Quarterly, 37(4), 509–523. https://doi.org/10.1086/268109
Lesthaeghe, R. (2010). The unfolding story of the Second Demographic Transition. Population and Development Review, 36(2), 211–251. https://doi.org/10.1111/j.1728-4457.2010.00328.x
Li, L. (2025). The Influence of Individualism on Youth’s View of Marriage in China. Global Review of Humanities, Arts, and Society, 1(3), 113–128. https://doi.org/10.63802/grhas.v1.i3.70
Majdzińska, A. (2022). The typology of first marriage patterns in Europe. Journal of Geography, Politics and Society, 12(3), 14–30. https://doi.org/10.26881/jpgs.2022.3.02
OECD. (2024). Society at a Glance 2024: OECD Social Indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/918d8db3-en
Oppenheimer, V. K. (1988). A theory of marriage timing. American Journal of Sociology, 94(3), 563–591. https://doi.org/10.1086/229030
Park, Y., Impett, E. A., & MacDonald, G. (2021). Singles’ Sexual Satisfaction is Associated with More Satisfaction With Singlehood and Less Interest in Marriage. Personality & Social Psychology Bulletin, 47(5), 741–752.https://doi.org/10.1177/0146167220942361
Ruzan, V. V. (2024). The Exposure to Divorce News on Social Media on the Decision to Postpone Marriage in Early Adulthood. Sadida: Islamic Communications and Media Studies, 4(2). 47- 68. https://doi.org/10.22373/sadida.v4i2.5567
Santos, C., and Weiss, D. (2016). Why not settle down already? a quantitative analysis of the delay in marriage. International Economic Review, 57(2), 425-452. https://www.jstor.org/stable/44075354
Tyagi, N., Kumar, M. A., Ahutosh, K., Tyagi, Y., and ShyamJha, R. (2022). Changing structure of marriage and fertility in 21st century (with reference to indian society). Journal of Positive School Psychology, 6(3), 9142-9152. https://journalppw.com/index.php/jpsp/article/view/5312/3501
Van Wijk, D. C., de Valk, H. A. G., & Liefbroer, A. C. (2021). Temporary employment and family formation: An income or insecurity effect? European Sociological Review, 37(4), 641–658. https://doi.org/10.1093/esr/jcab007
Wahhaj, Z. (2022). The Economics of Early Marriage: Causes, Consequences, and Policy Solutions. In: Zimmermann, K.F. (eds) Handbook of Labor, Human Resources and Population Economics. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-57365-6_67-1
Zhaowei Fu. (2025). The Effect of Social Media Engagement and Understanding on Adolescents’ Marriage Attitudes. Interdisciplinary Humanities and Communication Studies, 1(3). https://doi.org/10.61173/n42gdh55
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 11 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 16 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 30 خرداد 1405