فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

زیست چندلایه و عاملیت دیجیتال: تحلیل برساخت هویت زنان روستای خورچان در اینستاگرام

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان
2 گروه علوم اجتماعی ، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
10.22035/jicr.2026.3635.3846
چکیده
پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته و تحلیل سازوکارهای پیچیده برساخت، نمایش و بازتعریف هویت اجتماعی زنان روستایی در تقاطع عاملیت دیجیتال و محدودیت‌های ساختاری محلی انجام شد.

روش: این مطالعه با اتخاذ رویکرد کیفی و به روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 15 زن ساکن روستای خورچان استان اصفهان که دارای حساب کاربری فعال و عمومی در اینستاگرام و منتشرکننده محتوای مرتبط با زیست روستایی بودند، گردآوری شد. مشارکت‌کنندگان با روش نمونه‌گیری هدفمند مبتنی بر حداکثر تنوع (از نظر سن، تحصیلات، وضعیت تأهل، پایگاه اقتصادی-اجتماعی و نوع فعالیت) انتخاب شدند و مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت.

یافته‌ها: تحلیل داده‌ها منجر به شکل‌گیری یک مقوله کلان با عنوان «زیست چندلایه در میانه سنت و دیجیتال» گردید که در قالب هفت مقوله اصلی سازمان یافت: 1) زیست‌جهان دیجیتال به مثابه عرصه عاملیت و خودشکوفایی 2) تنش‌های عاطفی و روانی در فضای مقایسه‌ای 3) مرزبندی، حریم‌داری و اخلاق در فضای دیجیتال 4) شبکه‌سازی، کنشگری و پیوندجویی اجتماعی 5) تقابل عاملیت فردی با جبر فناورانه 6) تنش‌های نقش والدگری و جنسیتی در عصر دیجیتال؛ 7) اینستاگرام به مثابه قلمرو گریز و آسایش.

نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهند که زنان روستای خورچان در میدان نیروهای متقابل ساختارهای سنتیِ مکان‌محدود و منطق جهانی‌شده دیجیتال، در حال خلق یک «زیست چندلایه» پارادوکسیکال هستند. آنان با بهره‌گیری از خرد عملی و عاملیت دیجیتال، از طریق فرآیندهای پیچیده بازاندیشی هویتی (گیدنز)، مدیریت نمایشی خود (گافمن) و تدبیر معیشتی، در حال بازتعریف پروژه هویت خویش هستند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 11 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 25 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 10 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 11 شهریور 1405