فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

تأثیر متقابل سبک زندگی و مسکن و بازتاب آن در فضای داخلی: مورد مطالعه، خانه‌های ارامنه در محله نارمک تهران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
آگاپه باباخانی 1
سیدعباس یزدانفر 2
سعید نوروزیان ملکی 3
1 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
2 دانشیار معماری، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
3 استادیار معماری منظر، گروه معماری منظر، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.22035/jicr.2021.441
چکیده
بخش زیادی از میراث فرهنگی افراد که از گذشته با او در ارتباط است، غیرمادی و لمس‌ناپذیر است که در مکانی که در آن زندگی می‌کند، بروز و ظهور می‌‌یابد. در جامعۀ اقلیت، فرهنگ، به نسبت بیشتری ‌لمس‌پذیر است و فرد را در جامعه‌ای بزرگ‌تر قابل‌شناسایی می‌کند؛ این درحالی است که پژوهش‌های محدودی دربارۀ سبک زندگی ارامنه انجام شده است. پژوهش حاضر بر این اصل استوار است که یکی از ارکان اصلی کیفیت مسکن، ارتباط خانه با فرهنگ ساکنان آن است. هدف از انجام این پژوهش، شناخت ارتباط سبک زندگی و مسکن و در پی آن، تأثیرات سبک زندگی جمعی و فردی ارامنه بر محله، ساختار کالبدی خانه، چیدمان داخلی، و روش استفاده از فضاها است. برای دستیابی به اهداف پژوهش، نمونه‌های موردبررسی به‌روش ترکیبی تحلیل شده‌اند. همچنین، در بخش کیفی، زندگی روزمرۀ ساکنان مناطق مورد‌مطالعه، در خانه و بیرون از آن و مؤلفه‌های تأثیرگذار بر شیوۀ زندگی آن‌ها از طریق مصاحبه‌های کوتاه بررسی شده‌ است. برای اعتباربخشی به پژوهش‌های میدانی انجام‌شده، نحو فضا، روابط، و مجموعه‌های فضایی خانه‌های ارامنه با استفاده از نرم‌افزار Depthmap تجزیه‌و‌تحلیل شده‌اند. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهند، افراد با توجه به شیوۀ زندگی خود، فعالیت‌هایی را در طول روز، هفته، ماه، و سال انجام می‌دهند که به‌صورت عملکردی خاص در فضای مشخصی از خانه بازتاب می‌یابد. این یافته‌ها راهکارهایی را برای طراحی مسکن مطلوب ارامنۀ این محله دردسترس قرار می‌دهد تا با بهره‌گیری از آن‌ها بتوان بین سبک زندگی و مسکن ساکنان هماهنگی ایجاد کرد.
کلیدواژه‌ها
مسکن
سبک زندگی
تأثیر سبک زندگی بر مسکن
ارامنه تهران

موضوعات

آصفی، مازیار؛ و ایمانی، الناز (1393). ریشه‌یابی و شناخت عوامل دگرگون‌ساز روح معماری گذشته ایران در گذر زمان، اصالت گذشته، تازگی اکنون. هویت شهر، 19، 76-63.
آصفی، مازیار؛ و ایمانی، الناز (1395). بازتعریف الگوهای طراحی مسکن مطلوب ایرانی-اسلامی معاصر با ارزیابی کیفی خانه‌های سنتی. مجله پژوهش‌های معماری اسلامی، 4(2)، 73-56.
افشاری، محسن؛ پوردیهیمی، شهرام؛ و صالح صدق‌پور، بهرام (1394). سازگاری محیط با روش زندگی انسان؛ یک چارچوب نظری، یک مطالعه موردی. فصلنامه مسکن و محیط روستا، 34(152)، 16-3.
افشاری، محسن؛ و پوردیهیمی، شهرام (1395). مقیاس‌های روش زندگی در مسکن. فصلنامه مسکن و محیط روستا، 35(154)، 16-3.
امینی، ندا؛ و نوروزیان‌پور، هیربد (1393). خلوت و محرمیت: شناخت تفاوت‌ها و شباهت‌های این دو مفهوم در معماری و شهرسازی. مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 15، 107-99.
ایلکا، شاهین؛ منصوری، بهروز؛ نصیرسلامی، سیدمحمدرضا؛ و صارمی، سیدعلی‌اکبر (1394). تبیین مفهوم مسکن و سکونت در رویکرد پدیدارشناسی و رهیافت پارادایم‌های فرهنگی زیستی. مدیریت شهری، 39، 188-165.
بشیر، حسن؛ و سلیمان‌زاده، علی (1393). نظریه هم‌فرهنگی و گروه‌های هم‌فرهنگ: مطالعات مناسبات ارامنه در ایران. مطالعات میان‌فرهنگی، 21، 123-144.
بشیر، حسن؛ و فائقی، سحر (1393). نگرش‌سنجی ارامنه نسبت به ارتباطات بین فرهنگی ارامنه و مسلمانان ساکن شهر اصفهان در سال 1392 (مطالعه موردی: ارامنه ساکن شهر اصفهان). مطالعات میان فرهنگی، 8(20)، 38-9.
بلوکی، سجاد؛ و اخوت، هانیه (1394). بررسی تطبیقی تشابهات و تمایزات خانه‌های مسلمانان و زرتشتیان در یزد. مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 6(22)، 66-51.
بمانیان، محمدرضا؛ غلامی رستم، نسیم؛ و رحمت‌پناه، جنت (1389). عناصر هویت‌ساز در معماری سنتی خانه‌های ایرانی «نمونه موردی خانه رسولیان یزد». نشریه مطالعات هنر اسلامی، 13، 55-68.
بیگدلی، زاهد؛ و پورموسوی، زهرا (1396). بررسی رفتار اطلاع‌یابی زندگی روزمره و محیط‌های اطلاعاتی ارامنه شهر تهران. تعامل انسان و اطلاعات، 4(4)، 63-52.
پاسدرماجیان، هراند (1377). تاریخ ارمنستان (مترجم: محمد قاضی). تهران: انتشارات زرین.
پطروسیان، آرپیار (1396). جابه‌جایی ارمنیان در تهران. مجله معمار، 102، 11-4.
تبریزی نور، نسیم؛ فلامکی، محمدمنصور؛ و بهاری اویلق، مهدی (1395). جستاری به تعاملات فضا، فرهنگ و هویت ایرانی در تقابل با مفاهیم بنیادی معماری ایرانی. ماهنامه شباک، 2 (4 و 5)، 119-123.
حائری، محمدرضا (1375). طراحی مسکن امروزی و اصول معماری خانه‌های سنتی. آبادی، 23، 28-19.
خاک‌پور، مژگان؛ و شیخ مهدی، علی (1390). بررسی تاثیر فرهنگ و تغییرات اجتماعی بر مسکن روستایی گیلان. مدیریت شهری، 27، 245-229.
درور، آرماند (1396). ارامنه معمار ایران. مجله معمار، 102، 4-2.
رسولی، محمد (1394). نگاهی به روابط برون گروهی دیاسپورای ارمنی با تکیه بر مفهوم حافظه جمعی (مطالعه‌ای انسان‌شناختی در ارامنه ایران). فصلنامه علوم اجتماعی، 70، 368-313.
سالک، سمانه؛ قرائتی، مهران؛ و اولیاء، محمدرضا (1391). مطالعه تطبیقی خانه‌های بازرگانان ارمنی و مسلمان اصفهان سده‌های یازدهم تا سیزدهم هجری قمری. نشریه مطالعات تطبیقی هنر، 2(4)، 53-68.
شصتی، شیما؛ و فلامکی، محمدمنصور (1393). رابطه میان سبک زندگی و مسکن ایرانی؛ با تکیه بر نظریه جامعه کوتاه‌مدت و نظریه راهبرد و سیاست سرزمینی جامعه ایران. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 6(3)، 137-117.  Doi: 10.7508/ISIH.2014.23.005
عربی، زهرا؛ طاوسی، سمیرا؛ و موسوی، سمیه سادات (1395). حس تعلق محله‌ای و نقش آن در مشارکت اجتماعی؛ مورد مطالعه تهران، محله ارامنه الف. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 9(1)، 21-33.
فلاحی، علیرضا؛ و مهدی‌پور، هاله (1393). نقش سنت و باور در تغییرات کالبدی بازسازی مسکن پس از زلزله 1384 جزیره قشم روستای گورزین. نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، 19(4)، 37-46. doi: 10.22059/jfaup.2015.55694
مداحی، سیدمهدی؛ و معماریان، غلامحسین (1395). تجزیه‌وتحلیل پیکره‌بندی فضایی خانه‌های بومی با رویکرد نحو فضا؛ نمونه موردی شهر بشرویه. مسکن و محیط روستا، 156، 66-49.
مهدوی، سیدمحمدصادق؛ و توکلی قینانی، فرحناز (1388). هویت قومی ارامنه: مطالعه جامعه شناختی عوامل مؤثر در استمرار قومی ارامنه (مطالعه روی ارامنه تهران). پژوهش‌نامه علوم اجتماعی، 3(4)، 71-101.
ناری قمی، مسعود؛ و عباس‌زاده، محمدجواد (1393). مهمان در خانه: یک بررسی تطبیقی میان ایران و غرب در آستانه دوران مدرن (نمونه موردی: مسکن دوره قاجاری تبریز). فصلنامه پژوهش‌های معماری اسلامی، 2(2)، 109-93.
نقی‌زاده، محمد (1381). تأثیر معماری و شهر بر ارزش‌های فرهنگی. هنرهای زیبا، 11، 76-62.
یزدانفر، سیدعباس؛ حسینی، سیدباقر؛ و زرودی، مصطفی (1392). فرهنگ و شکل خانه (مطالعه موردی: خانه‌های سنتی شهرستان تنکابن و رامسر). مسکن و محیط روستا، 144، 32-17.
یزدانفر، سیدعباس؛ و ضرابی‌الحسینی، مهسا (1394). تأثیر شیوه زندگی بر سازمان فضایی خانه؛ مطالعه موردی شهرستان ارومیه. نشریه انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، 6(2)، 61-45. doi: 10.30475/ISAU.2016.62007
Beamish, J. O., Carucci Goss, R., & Emmel, J. (2001). Lifestyle influences on housing preferences. Housing and Society, 28(1-2), 1-28. doi: 10.1080/08882746.2001.11430459
Beck, R. J., & Teasdale, P. (1978). Dimensions of social life style in multiple dwelling housing. In Design for Communality and Privacy (pp. 225-251). Boston: Springer. doi: 10.1007/978-1-4613-2853-7_15
Jabareen, Y. (2005). Culture and housing preferences in a developing city. Environment and behavior, 37(1), 134-146. doi: 10.1177/0013916504267640
Lee, H. J., Carucci Goss, R., & Beamish, J. O. (2007). Influence of lifestyle on housing preferences of multifamily housing residents. Housing and Society, 34(1), 11-30.  doi:10.1080/08882746.2007.11430542
Mahmud, S. A., Ahmad, A. S., & Abdullah, A. M. (2012). Lifestyle orientation and the residential environment: an exploratory review. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 49, 304-309. doi:10.1016/j.sbspro.2012.07.028
Ozaki, R. (2002). Housing as a reflection of culture: Privatised living and privacy in England and Japan. Housing studies, 17(2), 209-227. doi: 10.1080/02673030220123199
Ozdemir, I. M., & Gencosmanoglu, A. B. (2007). Metamorphism in culture and housing desing: Turkey as an example. Building and Environment, 42(3), 1445-1452. doi:10.1016/j.buildenv.2005.12.007
Rapoport, A. (1998). Using “culture” in housing design. Housing and society, 25(1-2), 1-20. doi: 10.1080/08882746.1998.11430282
Rapoport, A. (2000). Theory, culture and housing. Housing, Theory and Society, 17(4), 145-165. doi: 10.1080/140360900300108573
Salama, A. M., Wiedmann, F., & Ibrahim, H. G. (2017). Lifestyle trends and housing typologies in emerging multicultural cities. Journal of Architecture and Urbanism, 41(4), 316-327. doi: 10.3846/20297955.2017.1415773
Veal, A. J. (1993). The concept of lifestyle: a review. Leisure Studies, 12(4), 233-252.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران
دوره 14، شماره 2 - شماره پیاپی 54
تابستان 1400
صفحه 155-189

  • تاریخ دریافت 09 خرداد 1399
  • تاریخ بازنگری 11 مرداد 1400
  • تاریخ پذیرش 28 آذر 1400