فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

آموزش مطالعات فرهنگی در ایران: موانع، تجربه‌ها، و تجویزها

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده
محمدسعید ذکایی
استاد جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
10.22035/jicr.2022.3055.3385
چکیده
اگرچه دانش و دیدگاه مطالعات فرهنگی، موضوع بحث‌های گسترده‌ای در فضای دانشگاهی جهانی و تااندازه‌ای ایران بوده است، اقتضاهای آموزشی این سنت در میدان‌های علمی، کمتر موضوع بحث بوده است. برنامۀ مطالعات فرهنگی، ناگزیر آموزش مهارت‌ها و تحلیل‌های انتقادی از فرهنگ در کلاس درس را طلب می‌کند. مقالۀ حاضر با تکیه بر تجربۀ آموزشی نویسنده، در پی معرفی برخی چالش‌های عمده در فرایند یادگیری و یاددهی مطالعات فرهنگی در کلاس‌های درس است. آموزش، به‌شیوه‌ای رسمی و بریده‌ از متن اجتماعی، ابهام و تداخل در ترسیم مرزبندی نظریۀ فرهنگی، دشواری‌های مربوط به آموزش انتقادی و ابهام در ترسیم مرزهای عامه‌پسندی، و گشودگی در برابر آن برای آموزش و پژوهش، چالش‌های اصلی آموزش مطالعات فرهنگی در ایران به‌شمار می‌آیند. استدلال نویسندۀ این است که اثربخشی مطالعات فرهنگی و حفظ هویت انتقادی و عمل‌گرایانه و اصلاح‌گرایانۀ آن، نیازمند به‌کارگیری تدابیر آموزشی است تا آن را به شیوه‌ای پویا در خدمت فهم چندلایه، تاریخی، و موقعیتی جامعه و فرهنگ ایرانی و تلاش برای قرار دادن این فهم در خدمت سیاست‌گذاری فرهنگی قرار دهد.
کلیدواژه‌ها
آموزش مطالعات فرهنگی
نقد فرهنگی
تحلیل فرهنگی
بازاندیشی
تحلیل تقارن

موضوعات

اینگلیس، دیوید (1390). دوقلوهای درحال نزاع: جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی، گوناگونی و همسانی (مترجم: علی صباغی). برگ فرهنگ، شماره 23.
پالمر، پارک (1400). شهامت تدریس: سفری به دنیای درون معلم (مترجم: نوگل روحانی). تهران: هوش ناب.
ذکائی، محمدسعید (1386). تحول در الگوهای سبک زندگی جوانان. در: ابراهیم حاجیانی، مجموعه مقالات الگوهای سبک زندگی ایرانیان. تهران: پژوهشکده تحقیقات استراتژیک.
ذکائی، محمدسعید (1392). مطالعات فرهنگی دانشگاهی در ایران: دستاوردها، چالش‌ها و افق‌ها. تحقیقات فرهنگی ایران، 5(1)، 22-1. doi: 10.7508/ijcr.2013.21.001
ذکائی، محمدسعید (1393). مطالعات فرهنگی و داده‌های کمی. در: حسین میرزایی (گردآورنده)، درآمدی بر روش‌شناسی مطالعات فرهنگی (ص.274-257). تهران: مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
ذکائی، محمدسعید؛ و شفیعی، سمیه‌سادات (1389). کالبدشکافی سیاست جمهوری اسلامی در حوزه سبک زندگی دختران. مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 20، 120-77.
رضایی، محمد (1399). رهایی‌بخشی مطالعات فرهنگی. تهران: مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
رضایی، محمد؛ کاظمی، عباس؛ و ناظرفصیحی، آزاده (1390). مطالعات فرهنگی و آینده علوم اجتماعی در ایران. برگ فرهنگ، 23، 59-36.
صدیقی، بهرنگ (1390). جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی: تقابل، توافق یا تعامل؟ (با نگاهی بر روابط این دو در ایران). مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 24، 38-11.
فاضلی، نعمت‌الله(1395). نظریه‌های فرهنگی را چگونه و چرا تدریس کنیم؟ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 44، 37-13.
فاضلی، نعمت‌الله؛ و قلیچ، وحید (1392). نگرشی  نو به سیاست فرهنگی از دیدگاه مطالعات فرهنگی. تهران: تیسا.
کاظمی، عباس (1397). دانشگاه از نردبان تا سایبان. تهران: مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
کاظمی، عباس؛ و حاج‌حسینی، محبوبه (1395). مطالعات فرهنگی دانشگاهی در ایران. تهران: مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
Abbas. A., & Nguyet, J. (Eds.) (2004). Internationalizing cultural studies: An anthology. Hong Kong: Wiley-Blackwell.
Babe, R. (2010). Cultural studies and political integration: Towards a new integration. Lexington Books.
Bal. M. (2003). From cultural studies to cultural analysis: a controlled reflection on the formation of method, In P. Bowman (ed.), Interrogating Cultural Studies: Theory, Politics and Practice. London: Pluto Press.
Barker, C. (2004). Cultural studies: theory and practice. London: Sage.
Belsey, C. (2003). From cultural studies to cultural criticism? In Bowman, P. (ed.) Interrogating Cultural Studies: Theory, Politics and Practice. London: Plauto Press.
Burns, G. (2016). A companion to popular culture, Chichester. Oxford: Wiley Blackwell.
Chehabi, H. (2018). The Shiraz festival and its place in Iran’s revolutionary mythology, In Alvandi, R. (ed.), The Age of Aryamehr: Iran and its Global Entanglements. London: Bingko.
Chen, K.H. & Chua, B. H. (Eds.) (2007). The Inter-Asia Cultural Studies Reader. London: Routledge.
Davis, A. (2019). Teaching conjuncturally: cultural studies as the practice of conjunctural analysis, In J. Aksikas, S. Johnson Andrews and D. Hedrick (Eds.), Cultural Studies in the Classroom and Beyond. Palgrave.
Du Gay, P., Hall, S., Janes, L., Madsen. A., Mackay, H., & Negus. K. (Eds.) (1997). Doing cultural studies: the story of Sony Walkman. London: Sage.  
Gray, A. (2003). Research practice for cultural studies. London: Sage.
Hall, S. (1997). The work of representation. In S. Hall (Ed.), Representation: Cultural Representation and the Signifying Practices. London: Sage.
Halse, C. (2011). Becoming supervisor: the impact of doctoral supervision on supervisors’ learning. Studies in Higher Education, 36 (5), 557-570. 10.1080/03075079.2011.594593
Jefferson. T. (Ed.) (2021). Stuart Hall, conjunctural analysis and cultural Criminiology: a missed moment. Palgrave (eBook)
Lewis, J., & Miller, T. (Eds.) (2003). Critical cultural policy studies: A reader. London: Blackwell.
Miller, T. (2001). A companion to cultural studies. Oxford: Blackwell.
Serafini, L., & Lash. S. (2016). Cultural studies and cultural sociology: Scott Lash in conversation with Luca Serafini. Sociologica, 1, 1-15. doi: 10.2383/83889
Spielman, D. (2018). Marxism, cultural studies and the principle of historical specification: on the form of historical time in conjunctural analysis. Lateral, Journal of Cultural Studies Association, 7(1).
Williams, R. (2018). Popular culture: History and theory. Cultural Studies, 32, 6, 903-928. doi: 10.1080/09502386.2018.1521620
Winter, R. (2000). Cultural studies. In U. Flick, E., Van Kardorff. & I. Steinke (Eds.) A Companion to Qualitative Research. London: Sage.
Wolf, J. (1999). Cultural studies and the sociology of culture. Invisible culture: An Electronic Journal for Visual Studies. Reterived from https://www.rochester.edu/in_visible_culture/issue1/wolff/
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 28 تیر 1401
  • تاریخ بازنگری 01 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش 05 شهریور 1401