فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

سعادت و نیک‌بختی انسان از نگاه فارابی و زمینه‌های فلسفی و فرهنگی آن

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسنده
جعفر شانظری
دانشیار گروه فلسفه و کلام، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
10.22035/jicr.2024.3231.3522
چکیده
سعادت‌طلبی، نیک‌بختی و کمال‌خواهی در گوهر وجود آدمیان سرشته شده و بی‌تردید تمامی انسان‌ها در طول زندگی خود در جستجوی کامیابی، رستگاری و خوشبختی خوداند. ازاینرو مسئله سعادت و نیک‌بختی از دیرگاه در حوزه علم النفس و انسان‌شناسی همواره دغدغه اندیشمندان و حکیمان در طول تاریخ تفکر و اندیشه بوده است و گویا گمشده انسان سعادت اوست. فارابی معلم ثانی سعادت انسان را به «الخیر المطلوب لذاته الذی لیس ورائه شیء آخر یمکن أن یناله الإنسان» و ابن‌سینا به «‌هی افضل ما سعی الحیّ لتحصیله» و به دیگرعبارات مشابه تعریف نموده و البته دیگر اندیشمندان نیز هر یک، از منظر و مبنای منتخب، سعادت و نیک‌بختی انسان را مورد شناسایی قرار داده‌اند. در این نوشتار نخست به تبیین و تحلیل دیدگاه ها و رویکردهای عقلی و نقلی پرداخته، سپس نظر فارابی در مسئله سعادت را تحلیل و تمایز دیدگاه او را با دیگر آراء اشاره نموده و سرانجام به داوری برترین سخن در تبیین کامیابی و نیک‌بختی انسان خواهیم پرداخت.
کلیدواژه‌ها
فارابی
سعادت
نیک‌بختی
انسان
کمال

موضوعات

ابن‌سینا (1363). المبدا و المعاد (زیر نظر مهدی محقق). تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل با همکاری دانشگاه تهران.
ابن‌سینا (1394). دانشنامۀ علائی: بخش الهیات (تصحیح: دکتر غلامحسین توکلی). تهران: سازمان مطالعات و کتب علوم انسانی دانشگاهی و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
ابن‌سینا (1400). رسالة فی‌السعاده. قم: انتشارات بیدار.
ابن‌سینا (1403). الاشارات و التنبیهات (جلد 3). تهران: دفتر نشر الکتاب.
ابن‌سینا (بی‌تا). الشفاء: بخش الاهیات (راجعه و قدم له الدکتور ابراهیم مدکور). قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
حسن‌زاده، حسن (1365). نصوص‌الحکم بر فصوص الحکم. تهران: نشر فرهنگی رجا.
طباطبائی، محمدحسین (1393). المیزان فی تفسیر القرآن (جلد اول). بیروت: مؤسسه الاعلی.
فارابی، ابونصر (1387). رسائل فلسفی فارابی (مجموعه دوازده رساله از آثار معلم ثانی، ترجمۀ سعید رحیمیان). تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
فارابی، ابونصر (1405). فصوص‌الحکم. قم: انتشارات بیدار.
فارابی، ابونصر (1995). تحصیل‌السعادة (قدم له و علق علیه و شرح الدکتور علی بوملحم. بیروت: دار و مکتبه الهلال.
فارابی، ابونصر (2003). آراء اهل المدینه الفاضلة و مضاداتها (قدم له و علق علیه و شرح الدکتور علی بوملحم). بیروت: دار و مکتبه الهلال.
فروغی، محمدعلی (1344). سیر حکمت در اروپا (جلد اول). تهران: انتشارات زوار.
فیاضی، غلامرضا (1393). علم النفس فلسفی (تحقیق و تدوین: محمدتقی یوسفی). قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
کاپلستون، فردریک چارلز (1392). تاریخ فلسفه (جلد اول، ترجمۀ جلال‌الدین مجتبوی). تهران: مرکز انتشارات علمی و فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
مصباح، محمدتقی (1376). اخلاق در قرآن (جلد اول: تحقیق و نگارش محمدحسین اسکندری). قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مطهری، مرتضی (1380) مجموعه آثار (جلد هفتم). قم: انتشارات صدرا.
ملاصدرا، محمد (1378) الحکمة المتعالیه فی الاسفار الاربعة (جلد اول). قم: انتشارات مکتبه المصطفوی.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 19 فروردین 1402
  • تاریخ بازنگری 21 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش 17 مهر 1402