فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

میشل دوسرتو و تاریخ‌نگاری زندگی روزمره: مواجهه‌ای خودتأملی از خلال تجربه مطالعات فرهنگی در ایران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده
هادی آقاجانزاده
کاندیدای دکتری مردم‌شناسی، گروه انسان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22035/jicr.2024.3331.3603
چکیده
آشنایی با میشل دوسرتو در ایران، از خلال صورت‌بندی خاصی که جان فیسک از کتاب دوسرتو، کردارهای زندگی روزمره و به ویژه دو مفهوم استراتژی و تاکتیک به دست داده، میسر شد. کاری که فیسک با آرای دوسرتو، بی‌اعتنا به بینش متاروش‌شناختی او می‌کند، جهان‌شمول‌کردن دوگانه‌های یادشده و متناظر ساختن «شیوه‌های عمل» با «شیوه‌های مصرف رسانه‌ای» است. با این حال، دوسرتو متفکری چندوجهی و غنی است که به ویژه به سبب تلاش‌های قابل اعتنایش در نقطهٔ تعاطی تاریخ‌نگاری، روان‌کاوی، الهیات، زبان‌شناسی و انسان‌شناسی، شناخته می‌شود. ایده‌ها و بینش روش‌شناختی و شناخت‌شناسانه او در حیطه تاریخ‌نگاری، به‌ویژه بحث مهم او دربارهٔ «عمل تاریخ‌نگارانه»، که تلاشی برای پیوند مطالعات تاریخی با متاتاریخ‌نگاری بوده است، می‌تواند مدخل مناسبی برای خروج از سردرگمی‌ای باشد که مطالعات زندگی روزمره در ایران را برای بدل شدن به پروژه‌ای تاریخ‌نگارانه آزار داده است. در این مقاله، نخست، مختصات «متاتاریخ‌نگاری» دوسرتو و تمایز آن با متاتاریخ‌نگاری‌هایی از سنخ کارهای هایدن وایت شرح داده می‌شود، سپس، این ملاحظات روش‌شناختی و متاروش‌شناختی در پرتو یکی از شناخته‌شده‌ترین تک‌نگاری‌های تاریخی او، تسخیر روح در لودون روشن‌تر می‌شود. در انتها و جمع‌بندی بحث، در مواجهه‌ای خودتأملی، سعی کردم تبعات دوسرتو گریزی در مطالعات فرهنگی ایران، محدودیت‌های تحلیل هم‌آیندی برای تاریخ‌نگاری زندگی روزمره و امکان‌های متاتاریخ‌نگاری دوسرتو برای رهایی از تنگناهای موجود را به بحث بگذارم.
کلیدواژه‌ها
میشل دوسرتو
تاریخ‌نگاری
زندگی روزمره
متاروش‌شناسی
مطالعات فرهنگی

موضوعات

اسکات، جیمز. سی. (1396). سلطه و هنر مقاومت: روایت‌های نهانی (مترجم: افشین خاکباز؛ چاپ اول). تهران: نشر مرکز.
ایگرس، گئورگ (1389). تاریخ‌نگاری در سده بیستم: از عینیت علمی تا چالش پسامدرن (مترجم: عبدالحسین آذرنگ؛ چاپ اول). تهران: سمت.
آقاجانزاده، هادی (1400). مطالعات فرهنگی در ایران، هم‌آیندی‌های یک سیاست دانش (چاپ اول). تهران: گام نو.
توفیق، ابراهیم و همکاران (1398). نامیدن تعلیق: برنامه‌ای پژوهشی برای جامعه‌شناسی تاریخی انتقادی در ایران (چاپ اول). تهران: مانیاهنر.
رضایی، محمد (1387). ناسازه‌های گفتمان مدرسه: تحلیلی از زندگی روزمره دانش‌آموزی (چاپ اول). تهران: انتشارات جامعه و فرهنگ.
رضایی، محمد (1399). رهایی‌بخشی مطالعات فرهنگی (چاپ اول). تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم.
فرجی، مهدی (28 خرداد 1401). علم‌الاجتماع به دردنخور [نشست نقد و بررسی کتاب «مطالعات فرهنگی در ایران، هم‌آیندی‌های یک سیاست دانش»]. روزنامه اعتماد، 20 (5258)، 7.
کاظمی، عباس (1384). پروبلماتیک زندگی روزمره در مطالعات فرهنگی و نسبت آن با جامعه ایران. مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 1(4)، 122-97.
کاظمی، عباس (1387). مطالعات فرهنگی، مصرف فرهنگی و زندگی روزمره در ایران (چاپ اول). تهران: سازمان جهاد دانشگاهی تهران.
گینزبورگ، کارلو (1401). پنیر و کرم‌ها: جهان یک آسیابان قرن شانزدهمی (مترجم: محمدجواد عبدالهی و ابوذر فتاحی‌زاده؛ چاپ اول). تهران: نشر نو.
Bennett, T. (1992). Putting Policy into Cultural Studies. in: Cultural Studies (1st ed., pp. 23-38). London and New York: Routledge.
Buchanan, I. (1996). De Certeau and cultural studies. New Formations: A Journal of Culture/Theory/Politics 31, 175-188.
Buchanan, I. (2000). Michel de Certeau Cultural Theorist. London: Sage.
Cerutti, S. (1990). La ville et les mtiers: Naissance d’un langage corporatif (Turin, 17e–18e sicle). Paris: Éditions de l’École des Hautes études en Sciences Sociales.
Couldry, N. (2000). Inside Culture Re-imagining the Method of Cultural Studies. London: Sage.
Darnton, R. (1986). The Symbolic Element in History. Journal of Modern History, 58(1), 218-234.
Darnton, R. (1999). The great cat massacre and other episodes in French cultural history. New York: Basic Books.
De Certeau, M. (1988).The Writing of History (T. Conley, Trans). NewYork: Colombia University Press.
De Certeau, M. (1995). History and Mysticism (A. Goldhammer, Trans). In Histories: French Constructions of the Past (1st ed., pp. 436-447). New York: The New Press.
De Certeau, M. (2000). The Possession at Loudun (M. B. Smith, Trans). Chicago: University of Chicago Press.
Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures: Selected Essays. London: Fontana Press.
Grossberg, L. (2006). Does cultural studies have futures? Should it? (Or what’s the matter with New York?) Cultural studies, contexts and conjunctures. Cultural Studies, 20(1), 1-32.
Grossberg, L. (2019). Cultural studies in search of a method, or looking for conjunctural analysis. New Formations: A Journal of Culture/theory/politics, 96, 38-68.
Hall, S. (1992). Cultural studies and its theoretical legacies. In: Cultural Studies (1st ed., pp. 277-294). New York: Routledge.
Highmore, B. (2006). Michel de Certeau Analysing Culture. London & New York: Continuum International Publishing Group.
Jameson, F. (1988). The Ideologies of Theory: Essays 1971–1986. Volume 1: Situations of Theory. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Jenkins, H. (2011). Why Fiske still matters, in Reading the popular (Pp. xii-xxxix). London & New York: Routledge.
Karakus, H. (2021). A Comparative Study of de Certeau and Fiske: Based on the Concepts of “Tactics and Strategies”. Bartın University Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences, 12 (23), 232-238.
LaCapra, D. (1985). History and Criticism. Ithaca & London: Cornell University Press.
Poster, M. (1997). Cultural History and Postmodernity: Disciplinary Readings and Challenges. New York: Columbia University Press.
Szijártó, I. M. & Gylfi Magnússon, S. (2013). What is Microhistory? Theory and Practice. London & New York: Routledge.
Weymans, W. (2004). Michel de Certeau and the Limits of Historical Representation. History and Theory, 43 (2), 161-178.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 06 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 03 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 30 خرداد 1403