فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

بررسی پدیدارشناختی جنسیت در میانۀ سنتِ‌فرهنگیِ ورزاجنگ

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
حسین صولتی 1
مرتضی بحرانی 2
سید خدایار مرتضوی 3
1 دکتری جامعه‌شناسی‌سیاسی، گروه علوم سیاسی واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار علوم‌سیاسی، موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تهران، ایران
3 استادیار گروه علوم سیاسی واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22035/jicr.2025.3319.3595
چکیده
مردم بومی شمال، سامان‌دهی نبرد خونین دو گاو نر را ورزاجنگ می‌نامند و تحت عناوینی مثل پاسداشت بازی محلی، سنت، حفظ فرهنگ و صیانت از هویت بر تداوم آن اصرار دارند. طی چند سدۀ اخیر این فرهنگ نامتعارف با دگرگونیِ ساختارهای اجتماعی، دچار تغییرات شگرف شد اما هستۀ اصلی آن یعنی «جنگیدن دو گاو نر» همچنان باقی مانده است. برخی از محققان دانشگاهی نیز در حمایت از ابعاد اقتصادی، بر توسعۀ آن به منظور جذب سود و عواید مالی برای میزبان، جاذبۀ گردشگری و توریسم و انسجام‌ اجتماعی تأکید می‌نمایند. هرچند از گذشته تاکنون در ایران بسیاری از سیاحان و تاریخ‌نگاران، این پدیده را یک بازی نامیده‌اند اما آرمانِ حضور خرد در زندگی فردی و اجتماعی، ما را بر آن می‌دارد، بازی‌ای را زیبا تلقی کنیم که در کارکردهایِ خود، هماهنگ با زندگی باشند. این نمایش که جنسی از تأمین معاش نامتعارف را در خود دارد نیمی از کنشگرانِ خود (زنان) را انکار می‌کند. قصد ما از پرداختن به این موضوع، نه تلاش برای وارد کردن زنان به این کارزار، بلکه آسیب‌شناسی انتقادی آن می‌باشد‌. از این‌رو، پرسش محوری این است که فقدان حضور زنان در این مراسم گویای چه نوع مناسباتی است؟ بنابراین، با زیست‌تجربی میان کنشگران موصوف و اتخاذ استراتژی موستاکاس در پدیدارشناسی به مثابه روش، سعی نمود برای پرسش‌های فوق پاسخی درخور بیابد؛ نتیجۀ کار این شد که پدیدۀ ورزاجنگ در استمرار سنت فرهنگی گذشته و در امتداد برجسته‌سازی سنت‌های جاری در جامعه‌، به‌رغم تحولاتی که داشته، به آستانه یک بازی اجتماعیِ انسجام‌ساز نزدیک نشده است.
کلیدواژه‌ها
بازی محلی
سیانت از هویت
جنسیت
پدیدارشناسی
آسیب‌ اجتماعی

موضوعات

احمدی، ام‌البنین؛ حاجی‌نژاد، علی؛ و یاسوری، مجید (1402)، اثرات و پیامدهای قمار و شرط بندی بر اقتصاد خانوارهای روستایی، جغرافیا و توسعه، 21(73)، 1-22. doi: 10.22111/gdij.2023.44304.3476
اسمیت، دیویدوودراف(1396)، پدیدارشناسی هوسرل (مترجم: غلام‌عباس‌جمالی). تهران: نقش‌جهان.
اصلاح‌عربانی، ابراهیم (1374)، کتاب گیلان (ج3). تهران: گروه پژوهشگران ایرانی.
اولئاریوس، آدام (1369)، سفرنامه اولئاریوس (مترجم:‌حسین کردبچه؛ ج2) تهران: کتاب برای همه.
ایمان، محمدتقی (1397). روش‌شناسی تحقیقات کیفی. قم: پژوهشگاه حوزه ‌و ‌دانشگاه.
بحرانی، مرتضی (1399)، میان‌رشتگی و مسئولیت. تهران: پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
پولاک، یاکوب‌ادوارد (1361). سفرنامۀ پولاک: ایران و ایرانیان (مترجم: کیکاووس جهانداری). تهران: خوارزمی.
تانگ، رُزمری (1387). درآمدی جامع برنظریه‌های فمینیستی (مترجم: منیژه نجم‌عراقی). تهران: نشر نی.
جمالی، محمد (1401). مطالعه‌ مردم‌‌شناختی ورزاجنگ (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد). رشته جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه گیلان.
خانی، فضیله؛ و چوبچیان، شهلا (1391). مناسبات جنسیتی در فضاهای روستایی و تأثیر آن بر مشارکت زنان. پژوهش‌های روستایی، 3(3)، 135-158. doi: 10.22059/jrur.2012.29224
خوبدل، حسن و ناظری، افسانه (1400). بازنمایی جنسیت در نقاشی و عکاسی عهدناصری براساس نظریۀ سارکوفسکی. مطالعات تطبیقی هنر، 11(21)، 1-14.   doi: 10.61186/mth.11.21.1
خودزکو، الساندر بورجکو (1354). سرزمین گیلان (مترجم: سیروس سهامی). تهران: پیام.
رابینو، یاسنت‌لویی (1341). ورزش‌های‌باستانی در گیلان (مترجم: عبدالحسین ملک‌زاده). رشت: سایبان.
رفیعی، شهربانو؛ فتحی، سروش؛ و شیری، طهمورث (1399)، بررسی زمینه‌های کارآفرینی از دیدگاه زنان کارآفرین استان گیلان. مطالعات توسعۀ اجتماعی ایران، 12(2)، 117-129.   
رمضانعلی‌پور، زینب (1387). آداب‌ورسوم برنجکاری در گیلان. نجوای فرهنگ، (8 و 9)، 75-82.
شاردن، ژان (1336). دایرة‌المعارف تمدن ایران، سیاحتنامه شاردن (مترجم: محمد محمدلوی عباسی؛ ج4). تهران: امیرکبیر.
صمیم، رضا (1399)، مواجهات نسلی و ثبات‌سیاسی در ایران معاصر. تهران: مطالعات راهبردی.
صولتی، حسین؛ بحرانی، مرتضی و مرتضوی، خدایار (1402). بررسی پدیدارشناختی تطور مناسبات میان نسل‌ها در پدیدۀ ورزاجنگ. جامعه‌شناسی‌معاصر، 12 (22)، 281-312.    doi: 10.22084/csr.2023.27439.2189     
غلامی، اباذر (1390). بازی‌های محلی گیلان. رشت: فرهنگ ایلیا.
فاطمی‌نیا، محمدعلی؛ پروین، ستار؛ و درویشی‌فرد، علی‌اصغر (1399). گونه‌شناسی قمار و آسیب‌های اجتماعی آن در تهران، علوم‌اجتماعی، 27(89)، 41-70.  doi: 10.22054/qjss.2021.52241.2242
فرانکلین، ویلیام (1358). مشاهدات سفر از بنگال به ایران (مترجم: محسن جاویدان). تهران: دانشگاه تهران. (تاریخ اصل اثر 1790)
فیگوئروآ، گارسیا دسیلوا (1363). سفرنامۀ سفیر اسپانیا (مترجم: غلامرضا سمیعی). تهران: نشرنو.
قربانی، فاطمه (1399). موانع توسعۀ کسب‌وکارهای‌خانگی زنان. مطالعات جغرافیایی، 1(3)، 5-26.
کازاما، آکی‌ئو (1380). کازاما نخستین وزیر مختار ژاپن (مترجم: هاشم رجب‌زاده). تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
کرول، جوپل (1400)، پایان الهی یا بشری تاریخ (مترجم: زانیار ابراهیمی). تهران: پگاه روزنو.
گرت، استفانی (1380). جامعه‌شناسی جنسیت (مترجم: کتایون بقایی). تهران: دیگر.
گوبینو، ژوزف آرتور (1383). سه سال در آسیا (مترجم: عبدالرضا هوشنگ‌مهدوی). تهران: قطره.
موسوی، هاشم؛ عباسی، هوشنگ؛ محمدی، محمدعلی؛ و نژادبخش، اصغر (1385)، پژوهش مردم‌شناختی دربارۀ ورزاجنگ، مجله مطالعات اجتماعی ایران، 1(2)، 164-181. dor: 20.1001.1.20083653.1385.1.2.8.3
موسوی، هاشم؛ عباسی، هوشنگ؛ نژادبخش، اصغر؛ و رفیعی‌مقدم، هما (1386). نمایش‌ها و بازی‌های سنتی گیلان. رشت: فرهنگ ایلیا.
هابرماس، یورگن (1399). نظریه کنش ارتباطی (مترجم: کمال پولادی). تهران: نشرمرکز.
هنرمندنیوز (1397). «ورزاجنگ» تلاش برای ثبت قوم شناختی یک واقعه است ]گفت‌وگو با مهناز صبور[. برگرفته از  https://www.honarmandnews.ir/?p=5495
ویلز، چارلزجیمز (1368)، ایران در یک قرن (مترجم: غلامحسین قراگوزلو). تهران: اقبال.
Abbott, M. W., & McKenna, B. G. (2005). Gambling and problem gambling among recently sentenced women in New Zealand prisons. Journal of Gambling Studies, 21, 559-581.
Holdsworth, L., Hing, N., & Breen, H. (2012). Exploring women's problem gambling: A review of the literature. International Gambling Studies, 12(2), 199-213.
LaPlante, D. A., Nelson, S. E., LaBrie, R. A., & Shaffer, H. J. (2006). Men & women playing games: Gender and the gambling preferences of Iowa gambling treatment program participants. Journal of Gambling Studies, 22, 65-80.
Pink, S. (1996). Women in the'world of bullfighting': gender identity and social change in Andalusia (Unpublished doctoral dissertation). University of Kent (United Kingdom).
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 05 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 09 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 14 مهر 1403