فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

شیوه‌های بهره‌گیری از نظریه در پژوهش‌های جامعه‌شناسی؛ مروری نظام‌مند برای شناسایی چالش‌ها

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده
دکتری جامعه‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
موضوع این‌تحقیق ناظر بر شیوه‌های بهره‌گیری دانشجویان جامعه‌شناسی از نظریه در پژوهش بوده و با هدف شناسایی چالش‌ها در این‌خصوص انجام شده است. مطالعه حاضر با اتکا به مرور نظام‌مند 176 پژوهش در رشته جامعه‌شناسی و در بازه زمانی 1400-1391، به‌این‌نتیجه دست یافت که چالش‌های موجود را می‌توان ذیل چهار محور خلاصه کرد: 1) اختلال در نسبت‌یابی تحلیلی (اشتباه در انتخاب نظریه)؛ 2) ضعف در درک، تفسیر و تطبیق مفاهیم نظری (ناتوانی در پردازش نظریه)؛ 3) اختلال در فاصله‌گذاری تحلیلی با نظریه (باور قلبی به صادق‌بودن نظریه)؛ 4) تحمیل پیش‌فرض نظری به واقعیت (تمایل قلبی به صادق‌بودن نظریه). یافته‌ها گویای آن است که این‌مشکل به ساختارهای آموزشی و فرهنگی مسلط بر تولید علم در کشور باز می‌گردد؛ اگرچه بخش اندکی از آن را می‌توان به مهارت‌های فردی نیز نسبت داد. از این‌رو، برای عبور از وضع موجود نیازمند تحول در سه سطح راهبردی هستیم: 1) تحول در گفتمان نظریه‌پردازی؛ 2) بازآرایی نهادی نظام آموزش عالی؛ 3) تقویت تربیت نظری دانشجو. دستیابی به چنین‌افق‌هایی نیز تنها از مسیر تقویت اراده جمعی در دانشگاه، بازاندیشی در سنت‌های رایج و تقویت روحیه گفت‌وگوی انتقادی ممکن است. در غیراین‌صورت، بهره‌گیری از نظریه در میان بخشی از جامعه دانشگاهی همچنان در سطحی نمایشی، صوری و غیرمولد باقی خواهد ماند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 19 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 02 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 18 تیر 1404