فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

تأثیر سبک زندگی معاصر بر پیدایش فضای نوین در مسکن؛ مورد مطالعه، منطقه پنجِ تبریز

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
مائده پاشائی 1
حامد بیتی 2
1 دانشجوی کارشناسی ارشد معمار اسلامی، گروه معماری و شهرسازی، دانشکده هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2 دانشیار معماری، گروه معماری و شهرسازی، دانشکده هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
10.22035/jicr.2025.3338.3608
چکیده
کارکرد اصلی مسکن پاسخگویی به سبک زندگی انسان است و در دوران حاضر، در طراحی بیشتر مسکن‌ها به سلیقه و نیازهای ساکنان کمتر توجه می‌شود. در این پژوهش در راستای بررسی تأثیر سبک زندگی افراد بر وجوه کالبدی مسکن و پاسخ به پرسش «فضاهای نوین بر مبنای سبک زندگی معاصر چیست؟»، پرسشنامه‌ای براساس طیف لیکرت طراحی شده ‌است. جامعه آماری 298 نفر از ساکنین منطقه 5 تبریز است که به صورت تصادفی انتخاب شده‌اند. در مرحله تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، با استفاده از نرم‌افزار آماری spss و ترکیبی از آزمون t تک‌نمونه‌ای برای میزان تأثیرگذاری هر مؤلفه، آزمون فریدمن برای مقایسه مؤلفه‌ها و آزمون کولموگروف- اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن توزیع نمرات استفاده شده ‌است. براساس تحلیل‌های انجام‌شده، بیشترین ضریب وابستگی بین سبک زندگی معاصر و مسکن به ترتیب شامل بعد زیست‌محیطی با ضریب 91/3، کالبدی 84/3، اجتماعی- فرهنگی 76/3، فردی 62/3 و اقتصادی 55/3 است. براساس یافته‌ها، مهم‌ترین زیرمؤلفه‌های ابعاد زیست‌محیطی، کالبدی، اجتماعی- فرهنگی، فردی و اقتصادی به ترتیب مربوط به بهداشت محیطی، الگوی ساخت، امنیت، اهداف و سطح درآمد است. فضاهای نوین پیشنهادی در این پژوهش شامل، تصفیه آب مرکزی، لاندری مرکزی، لاندری واحدها، شوتینگ زباله، کارواش مکانیکی، فیلتر ورودی سرویس بهداشتی، طراحی فضای نگهبانی به‌دلیل کنترل ورود و خروج، تأمین دید به فضای بازی کودکان، ایجاد ارتباط بصری و فیزیکی بین حیاط‌های عمومی و نیمه‌عمومی محوطه، طراحی مسیر سلامت، سالن ورزشی و استخر پیشنهاد شده است.
کلیدواژه‌ها
سازمان فضایی
سبک زندگی معاصر
مسکن

موضوعات

ابراهیم‌زاده، عیسی؛ و قاسمی، عزت‌اله (1394). ارزیابی شاخص‌های کالبدی مسکن شهری با رویکرد توسعه پایدار. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، 7(26)، 104-84.
ارزاقی، امیررضا؛ امین‌پور، احمد؛ کریمی‌نیا، شهاب؛ و طغیانی، شیرین (1398). سنجش و ارزیابی اثرات فضاهای سبز در مجتمع‌های مسکونی بر میزان پایداری سبک زندگی ساکنان(مورد مطالعه: مناطق 1و6 شهر شیراز). فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 10(37)، 181-171.
افشاری، محسن؛ و پوردیهمی، شهرام (1395). مقیاس‌های روش زندگی درمسکن. مسکن و محیط روستا، 35(154)، 16-3.
اکبری، سعید؛ نورتقانی، عبدالمجید؛ و پژوهانفر، مهدیه (1399). مؤلفه‌های خصایص ترجیحی ساکنان مسکن در پژوهش‌های ساختار معنایی و ابزار-غایت. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، 13(32)، 23-1. doi: 10.22034/aaud.2020.120048
ایمان، محمدتقی؛ و مرحمتی، ندا (1393). تبیین جامعه‌شناختی گرایش جوانان به سبک زندگی مدرن در شهر شیراز. جامعه‌شناسی کاربردی، 25(3)، 20-1.
آسایش، حسین (1385). اصول و روش‌های برنامه‌ریزی ناحیه‌ای. تهران: انتشارات پیام نور.
آصفی، مازیار؛ و ایمانی، الناز (1395). بازتعریف الگوهای طراحی مسکن مطلوب ایرانی-اسلامی معاصر با ارزیابی کیفی خانه‌های سنتی. پژوهش‌های معماری اسلامی، 4(2)، 73-56.
باباخانی، آگاپه؛ یزدانفر، سیدعباس؛ و نوروزیان ملکی، سعید (1400). تأثیر متقابل سبک زندگی و مسکن و بازتاب آن در فضای داخلی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 14(2)، 189-155. doi: 10.22035/jicr.2021.441
باکاک، روبرت (1381). مصرف (مترجم: خسرو صبری). تهران: نشر و پژوهش شیرازه.
باینگانی، بهمن؛ ایراندوست، سیدفهیم؛ و احمدی، سینا (1392). سبک زندگی از منظر جامعه‌شناسی: مقدمه‌ای بر شناخت و واکاوی مفهوم سبک زندگی. نشریه مهندسی فرهنگی، 77، 57-74.
بهراد، علیرضا؛ اکبری، پرویز؛ و احمدی، ملیحه (1398). تعیین و ارزیابی مؤلفه‌های کیفی مسکن مهر از نظر شاخص‌های کالبدی مسکن با استفاده از روش TOPSIS-AHP ( نمونه موردی: کرمان). برنامه‌ریزی توسعه کالبدی،6(1)، 25-38.  doi: 10.30473/psp.2019.5829
حسین‌پور، رضا؛ بلالی اسکویی، آزیتا؛ و کی‌نژاد، محمدعلی (1396). تبیین سبک زندگی اسلامی (رضوی)؛ راهکارهایی در جهت تداوم آن در جامعه ایران، فصلنامه فرهنگ رضوی، 5(19) ، 7-40.
داداش‌پور، هاشم؛ آفاق‌پور، آتوسا (1395). عقلانیت معرفتی و نظری نوین حاکم بر سازمان فضایی سیستم‌های شهری. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 8(2)، 28-1.  doi: 10.22035/isih.2016.214
رستگار، عباسعلی؛ هاشمیان، محمدحسین؛ و علوی، سید صفر (1396). ارزش‌های زیست‌محیطی و سبک زندگی عوامل تعیین‌کننده رفتار (بوم شناختی) مصرف‌کننده. فصلنامه مطالعات مدیریت بهبود و تحول، 25(83)، 92-69.   doi: 10.22054/jmsd.2017.7482
رمضان‌پور، مهرناز؛ شرقی، علی؛ و مهدی‌نژاد، جمال‌الدین (1398). ارزیابی مسکن معاصر در ایران با معیارهای اسلامی ایرانی. فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 9(35)، 5-18.
رئیسی، محمدمنان (1396). تحلیل مکان‌یابی ریزفضاهای مسکن معاصر ایرانی مبتنی بر سبک زندگی اسلامی. معماری و شهرسازی ایران، 8(1)، 133-123.
سیدی، فرانک؛ و بیرقی، محمدرحیم (1391). بررسی تطبیقی روابط اجتماعی سبک زندگی دینی و سبک زندگی مدرن با تاکید بر جامعه ایران. نشریه پژوهش دینی، 25، 64-35.
سیدی، فرانک؛ و بیرقی، محمدرحیم (1391). بررسی تطبیقی روابط اجتماعی سبک زندگی دینی و سبک زندگی مدرن با تاکید بر جامعه ایران سبک زندگی از منظر جامعه‌شناسی: مقدمه‌ای بر شناخت و واکاوی مفهوم سبک زندگی.  پژوهش دینی، 25، 35-64.
شولتز، دوان (1381). نظریه‌های شخصیت (مترجمان: یوسف کریمی، فرهاد جمهری، سیامک نقشبندی، بهزاد گودرزی، هادی بحیرایی و محمدرضا نیکخو)، تهران: نشر ارسباران.
عظمتی، حمیدرضا؛ باقرپور، سمیه؛ و رستمی، ودود (1396). جایگاه نیازهای بنیادین انسان در سیر تحولات مسکن( مطالعه موردی: شهر اردبیل مبتنی بر پیشینه تاریخی). نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی،22(2)، 50-43.  doi: 10.22059/jfaup.2017.229846.671668
علی‌پور، ربابه؛ محمودی، سیدامیر سعید؛ و آقا لطیفی، آزاده (1399). بررسی ارتباط عوامل مؤثر بر سبک زندگی و کالبد خانه معاصر در شهر مشهد. اندیشه معماری، 4(8)، 69-84.  doi: 10.30479/at.2020.11077.1253
فاریابی، فهیم؛ یزدانفر، عباس (1399). تأثیر شیوه زندگی بر سازمان فضایی خانه. نشریه علمی معماری اقلیم گرم و خشک، 8(12)، 221-197.    doi: 10.29252/ahdc.2021.14049.1352
فاضلی، محمد (1382). مصرف و سبک زندگی. تهران: صبح صادق.
فاضلی، نعمت الله (1387). مدرنیته و مسکن؛ رویکردی مردم نگارانه به مفهوم خانه، سبک زندگی روستایی و تحولات امروزی آن. تحقیقات فرهنگی ایران، 1(1)، 63-25.  doi: 10.7508/ijcr.2008.01.002
فتح بقالی، عاطفه؛ مقصودی تیلکی، محمدجواد؛ و هدایتی مرزبالی، معصومه (1400). بازتاب ساختار اجتماعی در پیکره‌بندی فضایی مسکن با تأکید بر تئوری نحو فضا( مطالعه موردی: خانه های سنتی و معاصر بافت فرهنگی تاریخی تبریز). نشریه جغرافیا و مطالعات محیطی، 10(38)، 47-64.
قره بگلو، مینو؛ هاشمی آقاجری، مهتاب؛ و بیتی، حامد (1399). ارتباط فضاهای سکونتی با ابعاد سبک زندگی(بررسی تطبیقی دو محله سنتی و معاصر شهر تبریز). فصلنامه توسعه محلی ، 12(1)، 75-51.
کافی، مجید (1396). هدفمندی و آرمان‌گرایی در سبک زندگی اسلامی. دو فصلنامه پژوهش‌نامه سبک زندگی.3(2) ، 119-141. doi: 10.22059/jrd.2021.300394.668534
کردی، حسین؛ و هادیزاده ، سکینه (1391). بررسی سبک زندگی زنان شاغل و غیرشاغل. نشریه جامعه‌شناسی زنان، 3(12)، 21-41.
کریمی، آرام؛ پورطاهری، مهدی؛ و احمدی، حسن (1396). تحلیل سازمان فضایی و سطح‌بندی نظام شهری استان کردستان و ارائه الگوی توسعه نظام شهری. مطالعات محیطی هفت حصار، 5(19)، 5-79.
کوچکیان، مسعود؛ آیوازیان، سیمون؛ دیبا، داراب؛ و نوروز برازجانی، ویدا (1396). بازتعریف مفهوم مسکن و سکونت براساس مؤلفه‌های اقتصادی و اجتماعی. مدیریت شهری،16(49)، 286-263.
گلابی، فاطمه؛ علیزاده اقدم، محمدباقر؛ و آقایاری هیر، توکل (1397). بررسی تأثیر رسانه بر سبک زندگی و الگوی مصرف شهروندان استان آذربایجان شرقی. اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی.
گلدسته، کوثر؛ نورتقانی، عبدالمجید؛ و پژوهانفر، مهدیه (1398). سرنخ‌های کالبدی مسکن در برچسب‌زنی سطح اجتماعی- اقتصادی ساکنان. معماری و شهر پایدار، 7(2)، 135-147. doi: 10.22061/jsaud.2020.5856.1571
گیدنز، آنتونی (1388). تجدّد و تشخّص، جامعه و هویت شخصی در عصر جدید (مترجم: ناصر موفقیان). تهران: نشر نی.
مهاجر میلانی، آزاده؛ عینی فر، علیرضا (1398). بازشناسی سازمان فضایی مسکن متداول تهران. نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، 24(1)، 56-45. doi: 10.22059/jfaup.2019.269983.672163
میسـرا، آر. پی؛ مابوگنج، ای. ال (1368). توسـعه منطقه‌ای: روش‌های نوین (مترجم: عباس مخبر)، تهران: سـازمان برنامه و بودجه.
میکائیلی، رضا؛ کرمی، اسلام؛ و یوسفی تذکر، مسعود (1400). بررسی و تحلیل شاخص‌های ارزیابی کیفیت مسکن ایرانی- اسلامی معاصر براساس روش تحلیل سلسلسه‌مراتبی(نمونه موردی: مسکن ساخته شده در چهل سال اخیر). فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، 6(1)، 19-38. doi: 10.52547/ciauj.6.1.19
نامیان، پریسا؛ پروا، محمد؛ و کشمیری، هادی (1400). بررسی تأثیر سبک زندگی در طراحی مسکن معاصر شیراز. نشریه سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 5(4)، 130-136.
نجفی اصل، زهره (1393). تبیین تحولات نسلی روابط خویشاوندی در خانواده‌های روستایی «حصار خروان» در نیم قرن اخیر. مجله انسان شناسی، 12(21)، 169-207.
نظام دوست، سید امیررضا؛ کلانتری خلیل آباد، حسین؛ و یاران، علی (1398). تبیین الگوی کالبدی مسکن معاصر مبتنی بر معماری زمینه گرا در شهر کاشان( مطالعه موردی: خانه‌های تاریخی منتخب دوره قاجار). فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی،10(38)، 5-20.
نیازی، محسن؛ روحی، مریم (1395). بررسی تطبیقی سبک زندگی ساکنان بافت قدیم و جدید در شهر کاشان. مطالعات  جامعه‌شناختی شهری، 6(20)،27-48.
یاران، علی؛ و بهرو، حسین (1395). بررسی تأثیر فضای سبز بر میزان رضایتمندی ساکنان مجتمع‌های بلندمرتبه مسکونی(نمونه موردی: چند مجتمع مسکونی در شهر تهران). فصلنامه معماری و شهرسازی آرمان شهر، 9(17)، 151-162.
یزدانفر، عباس؛ ضرابی‌الحسینی، مهسا (1394). تأثیر شیوهٔ زندگی بر سازمان فضایی خانه مطالعه موردی: شهرستان ارومیه. فصلنامه معماری و شهرسازی ایران، 6(2)، 45-61. doi: 10.30475/isau.2016.62007
Arsalani, A., Sakhaei, S., & Zamani, M. (2022). ICT for children: The continuous need for media literacy. Socio-Spatial Studies, 6(1), 1-11. doi: 10.22034/soc.2022.211944
Nosraty, N., Sakhaei, S., & Rezaei, R. (2021). The impact of social media on mental health: A critical examination. Socio-Spatial Studies, 5(1), 101-11. doi: 10.22034/soc.2021.212042
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 22 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 29 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 19 آذر 1403