نمایش دیگری:

نویسندگان

1 استادیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی، دانشگاه علم و فرهنگ

چکیده

در سال‌های اخیر مطالعۀ «دیگری» و «نمایش دیگری» به صورت مستقل در سنت مطالعات فرهنگی به‌خصوص نزد محققانِ «مرکز مطالعات فرهنگی بیرمنگام» همچون استوارت هال اهمیت یافته و از آن به عنوان دریچه‌ای برای شناخت خود، جامعه و فرهنگ خودی استفاده می‌شود. شرق‌شناسی ادوارد سعید و غرب و بقیه استوارت هال دو نمونۀ درخشان چنین مطالعه‌ای را نشان می‌دهند. صنایع فرهنگی و ارتباطات انسانی از مهم‌ترین مسائل ﻣﺆثر در شکل‌گیری نگاه به غرب در ایران بوده‌اند. به این ترتیب شاید بتوان نخستین نسل از ایرانیانی را که به غرب سفر کردند، نخستین نسل از نمایش‌دهندگان دیگری در ایران دانست. هدف از نگارش این مقاله، بررسی نمایش غرب در سفرنامه‌های ایرانیانی است که در دوره مشروطه از اروپا دیدن کرده‌اند. در این راستا، سفرنامه‌های رضا قلی میرزا، حاج سیاح، عمادالسلطنه و میرزا صالح شیرازی، به عنوان نمونه‌های این تحقیق مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. سؤال اصلی تحقیق بدین قرار است که «غرب چگونه در این سفرنامه‌ها به تصویر کشیده شده است»؟ پیش‌فرض اصلی نوشتار حاضر این است که غرب، پیش از هر چیز، یک برساختۀ فرهنگی ـ تاریخی است.
به منظور تبیین نظری مفاهیم «دگرسانی» و «تفاوت» نظریاتی همچون واسازی دریدا، نظریۀ متن بارت، بینامتنیت کریستوا، روانکاوی لکان، زبان‌شناسی سوسور و باختین، گفتمان فوکو، لاکلو و موفه، و بازنمایی هال، مورد استفاده قرار گرفته است. متون این سفرنامه‌ها به روش بازنمایی ـ گفتمان تحلیل شده‌اند. سازوکارهای کلیشه‌سازی شامل دونیم‌سازی، طبیعی‌سازی، فتیش‌سازی، انکار و تقلیل تفاوت، از جمله سازوکارهایی بوده‌اند که از طریق آنها تحلیل سفرنامه‌ها مورد ارزیابی نهایی قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها


Âbrâhâmiân, Y. (1386 [2008 A.D]) Irân-e Beyn-e Do Enqelâb; Az Mašrootiyat
tâ Enqelâb-e Eslâmi (Persian Translation of Iran Between Two Revolutions),
Translated by Kâzem Firoozmand and colleagues, Tehrân: Našr-e Markaz.
Allen, G. (1385 [2007 A.D]) Peynâ Matniyat (Persian Translation of Intertextuality),
Translated by Payâm Yazdânjoo, Tehrân: Našr-e Markaz.
Allen, G. (1385 [2007 A.D]) Rolân Bârt (Persian Translation of Rolland
Barthes), Translated by Payâm Yazdânjoo, Tehrân: Našr-e Markaz.
Barker, C. (2004) The Sage Dictionary of Cultural Studies, London: Sage.
Barker, C., (2003) Cultural Studies: Theory and Practice, London: Sage
Publication.
Dryfus, M. & Rabinow, P. (1385 [2007 A.D]) Mišel Foko; Farâsooy-e
Sâxtârgarae va hermonetic ( Persian Translation of Michel Foucault, Beyond
Structuralism and Hermeneutics), Translated by Hossein Bashiriyeh, Tehrân:
Našr-e Ney.
Emâdosaltaneh, A. (1383 [2005 A.D]) Safarnâmey-e Emâdosaltaneh be
Oroopâ (Persian Translation of Emadossaltaneh`s Itinerary to Europe), Edited
by Hâroon and Hooman, Tehrân: Našr-e Pâniz.
Fillion, R., (2005) “Freedom, Truth, and Possibility in Foucault’s Ethics”,
Foucault Studies, Vol. 1 (3): 50-64.
Foran, J. (1387 [2009 A.D]) Moqâvemat-e Šekanandeh; Târix-e Tahavolât-e
Ejtemâe-e Irân; Az Safaviyeh tâ Sâlhây-e Pas az Enqelâb (Persian Translation of
Fragile Resistance: Social Transformation in Iran from 1500 to the Revolution),
Translated by Ahmad Tadayyon, Tehrân: Rasâ.
Hall, S. (1386 [2008 A.D]) “Fahm-e Jame`h-e Modern” (Persian Translation
of Understanding Modern Society), in Mahmood Motahed, West and Others:
Discourse and Power, Tehrân: Našr-e Âgah.
_____ (1996) “Gramsci’s Relevance for the Study of Race and Ethnicity”
in: David Morley & Kuan-Hsing Chen (ed.), Stuart Hall: Critical Dialogues in
Cultural Studies, London: Sage.
_____ (1997) Representation: Cultural Representations and Signifying
Practices, London: Open University Press.
Hoseynizâdeh, M. (1384 [2006 A.D]) “Tahlil-e Goftmân va Tahlil-e Siyâsi”
(Persian Translation of Discourse Analysis and Political Analysis), Faslnam-e
Oloome Siyâsi, Vol.- (28):-.

Irannežâd pârizi, M. (1385 [2007 A.D]) Raveš Tahqiq dar oloome ejtemâee
(Persian Translation of Research Method in Social Science), Tehrân: Našr-e
Modirân.
Jensen, B. K., (2004) A Handbook of Media and Communication Research,
London: Routledge.
Johnson, R., (2007) “Post-Hegemony? I Don’t Think So”, Theory, Culture
& Society, Vol. 24 (3): 95-111.
Kasravi, A. (1385 [2007 A.D]) Tarix-e Mašrooteh Irân (Persian Translation
of Iran`s Constitutional Era History), Tehrân: Entešârât-e Negâh.
Laclo, E. (1385 [2007 A.D]) “Vâsâzi, Amalgarâee, Hežemoni” (Persian
Translation of Deconstruction, Pragmatism and Hegemony), in Shental Moufe,
Vâsâzi va Amalgarâee, Translated by Šiva Rooygarân, Tehrân: Gâm-e No.
Lash, S., (1988) “Discourse or Figure? Postmodernism as a Regime of
Signification”, Theory, Culture & Society, Vol. 5 (2): 311-336.
_____ (2007) “Power after Hegemony: Cultural Studies in Mutation?”,
Theory, Culture & Society, Vol. 24 (3): 55-79.
Milner, A. & Bravit, J. (1385 [2007 A.D]) Darâmadi bar Nazariyeh Farhangi
Moâser (Persian Translation of Contemporary Cultural Theory: An Introduction),
Translated by Jamal Mohammadi, Tehrân: Našr-e Qoqnoos.
Mirzâee, H. & Rahmâni, J. ( 1387 [ 2009 A.D]) “Farhang va Šaxsiat-e Irâniân
dar Safarnâmehây-e Xâeji” ( Persian Translation of Culture & Personality of
Iranians in Foreign Itinerary), Faslnâmeh-e Tahqiqât Farhangi, Vol.1 ( 3):
Moufe, S. (1385 [2007 A.D]) “Vâsâzi, Amalgaraee va Siyasat-e
Demokrasy” (Persian Translation of Deconstruction, Pragmatism and Politics
of Democracy), in Shantal Moufe, Deconstruction & Pragmatism, Translated
by Šiva Rooygarân, Tehrân: Gâm-e No.
Pâyandeh, H. (1385 [2007 A.D]) Naqd-e Adabi va Demokrasy (Persian
Translation of Literal Criticism), Tehrân: Našr-e Niloofar.
Payne, M. (1379 [2001 A.D]) Bart, Foko, Altoser (Persian Translation of
Reading Knowledge: an introduction to Barthes, Foucault and Althusser),
Translated by Payâm Yazdânjoo, Tehrân: Našr-e Markaz.
Qolimirzâ, R. (1373 [1994 A.D]) Safarnâmehây-e Rezâ Qolimirzâ Nayebol
Iyâleh (Persian Translation of Itinerary of Reza Gholi Mirza), Edited by Asqar
Farmânfarmâyi Qâjâr, Tehrân: Entešârât-e Asâtir.
Sardâr, Z. (1387 [2009 A.D]) Šarq Šenâsi (Persian Translation of
Orientalism), Translated by Mohammad Ali Qâsemi, Tehrân: Pažooheškadeh

Motâleât Farhangi Ejtemâee.
Sayyah. M. (1363 [1984 A.D]) Safarnâmeh Hâj Sayyâh be Farang (Persian
Translation of Haj Sayyah`s Itinerary to Abroad), Edited by Ali Dehbâši,
Tehrân: Našr-e Nâšer.
Seidman, S. (1386 [2008 A.D]) Kešakeš Ârâ (Persian Translation of
Contested Knowledge: Social Theory Today), Tehrân: Našr-e Ney.
Selden, R. & Widdowson, P. (1384 [2006 A.D]) Râhnaye Nazariye Adabi
Moâser (Persian Translation of Reader's Guide to Contemporary Literary
Theory), Tehrân: Tarh-e No.
Sharpe, M., (2005) “Critique as Technology of the Self”, Foucault Studies,
Vol. 1 (2): 97-116.
Širâzi, M. (1362 [1983 A.D]) Gozâreš-e Safar-e Mirzâ Sâleh Širâzi (Persian
Translation of Mirza Saleh Shirazi`s Trip Report), Edited by Homâyoon Šahidi,
Tehrân: Moasese-h Entešârât-e Râh-e No.
Smart, B. (1385 [2007 A.D]) Mišel Foko (Persian Translation of Michel
Foucault: Critical Assessments), Translated by Hasan Čavošiân & Leila Jo
Afshâni, Tehrân: Našr-e Axtarân.
Smith, F. (1383 [2005 A.D]) Darâmadi bar Nazariyeh-e Farhangi (Persian
Translation of Cultural Theory: An Introduction), Translated by Hasan Pooyân,
Tehrân: Pajoohešhây-e Farhangi.
Soltâni, A. (1384 a [2006 A.D]) Qodrat, Goftmân va Zabân, Sâzokârhây-e
Qodrat dar Jomhoori-e Eslâmi-e Irân (Persian Translation of Power, Discourse
and Language: Power in Islamic Republic of Iran), Tehrân: Našr-e Ney.
Soltâni, A. (1384 b [2006 A.D]) “Tahlil-e Goftmân be Mosâbeh-e Nazariye
va Raveš” (Persian Translation of Discourse Analysis as Theory and Method),
Faslnâme Oloom-e Siyasi, Vol. -( ):-.
Stenou, K. (1383 [2005 A.D.]) Tasvir-e Digari, Tafâvot : As Ostooreh tâ
Pishdâvari ( Persian Translation of Images de l'autre: La difference du mythe
au prejudge), Translated by Giti Deyhim, Tehrân: Pajoohešhây-e Farhangi.
Van Leeuwen, T., (2007) “Legitimation in Discourse and Communication”,
Discourse & Communication, Vol. 1 (1): 91-112.
Vosooqi, M. et al. (1384 [2006 A.D]) Fardgarâee va Jamgarâee Irâniân
az Did-e Sayyâhân Xâreji (Persian Translation of Iranians` Individualism
and Collectivism from Foreigners` Perspective), Faslnâmeh Anjoman Irâni-e
Motâleât-e Farhangi va Ertebâtât, Vol.- ( 2,3): 303-330.
Zarqâmi, S. (1387 [2009 A.D]) “Mâhiyat-e Dâneš va Zaroorat Motâleât

Miyân Reštei ba Takeed bar Andišehây-e Post Modern-e Žâk Deridâ (Persian
Translation of Inter-desiplinary Studies; The Essence and Necessity), Faslnâmeh
Motâleât Miyân Reštei, Vol. 1 (1): 77-91.