فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی ایران، فصلنامه‌ای علمی و پژوهشی است که در حوزه مطالعات فرهنگی و جامعه‌شناسی فرهنگی فعالیت می‌‌کند. این فصلنامه با هدف کمک به گسترش شناخت از فرهنگ جامعه ایرانی و تحولات آن توسط مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری انتشار می‌یابد. با توجه به چرخش فرهنگی در حوزه معرفت‌شناسی و علوم اجتماعی، این فصلنامه تلاش می‌کند در حوزه تولید علم در کشور خلاء‌های موجود را برطرف کند. حق انتشار مقاله براساس قوانین کریتیو کامانز از نویسنده اخذ شده و متن کامل در سایت منتشر می‌شود که دسترسی به متن کامل مقالات برای عموم آزاد است. 

برای مشاهده موضوعات مرتبط جهت ارسال مقاله اینجا را کلیک کنید.

مقاله علمی پژوهشی جامعه شناسی
1. چالش‌های دین و موسیقی در ایران معاصر (1350 تا 1396)؛ پژوهشی تاریخی

حسین سروی؛ حسن محدثی گیلوایی؛ رضا صمیم

دوره 14، شماره 2 ، تابستان 1400، صفحه 1-37

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.432

چکیده
  این مقاله دیدگاه حکومت نسبت به موسیقی ایران معاصر و نیز نسبت بین دین و هنر را طی سال‌های 1350 الی 1396 را موردبحث قرار می‌دهد. بدین‌منظور، رابطهٔ دو نهاد دین و هنر از منظر جامعه‌شناسی دین و جامعه‌شناسی هنر مورد بررسی قرار گرفت. در این مقاله از دو رویکرد کیفی استفاده شد: 1. روش تاریخی که ابزار آن اسناد تاریخی (روزنامه‍ها) و تاریخ شفاهی ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی مطالعات هنر و زیبایی‌شناسی
2. کارکردها و ناکارکردهای موسیقی تعزیه؛ مورد مطالعه، مجالس تعزیه قودجان خوانسار

مسعود عباسی؛ سید حسین میثمی

دوره 14، شماره 2 ، تابستان 1400، صفحه 39-69

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.2721.3115

چکیده
  هدف نهایی از برگزاری مجالس تعزیه در ایران، حفظ و اشاعۀ باورهای مذهبی شیعیان است، که از منظری درون‌نگر، کارکرد غایی عناصر ساختاری دیگر این آیین، ازجمله موسیقی تعزیه، نیز به‌شمار می‌آید. در پژوهش‌های موجود ــ‌تحت تأثیر دیدگاه یادشده‌ــ به نتایج دیگری که استفاده از موسیقی می‌تواند برای این آیین و شرکت‌کنندگان آن داشته باشد، توجه ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی مطالعات فرهنگی
3. مقوله‌های فرهنگی توزیع موسیقی ملی ایران

پدرام جوادزاده؛ مسعود کوثری؛ محسن عامری شهرابی؛ عطاء الله ابطحی

دوره 14، شماره 2 ، تابستان 1400، صفحه 71-93

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.2672.3078

چکیده
  از میان حوزه‌های سه‌گانۀ تولید، توزیع، و مصرف موسیقی، توزیع موسیقی به‌طور عام و توزیع موسیقی ملی ایران به‌معنای خاص، کمتر موردتوجه پژوهشگران بوده است. موسیقی ملی که خود، محصول تجربۀ تاریخی جامعه ما و درنتیجه، دارای ویژگی‌های ممتاز فرهنگ ایرانی است، در سال‌های اخیر با کاهش نفوذ اجتماعی، کاهش مخاطبان، و حتی شاید از دست دادن کارکردهای ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی بازی‌های رایانه
4. جستاری بر دلالت‌های تربیتی پویانمایی باب‌اسفنجی از منظر نفی و ایجاب ساحت‌های شش‌گانه تعلیم‌و‌تربیت

زینب تصویری؛ زینب السادات اطهری

دوره 14، شماره 2 ، تابستان 1400، صفحه 95-123

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.435

چکیده
  امروزه رسانه یکی از ابزارهای گذران اوقات برای انسان‌ها و به‌ویژه کودکان است. به‌دلیل شرایط حساس دوران کودکی و اینکه یکی از محبوب‌ترین و تأثیرگذارترین گونه‌های رسانه‌ نزد کودکان، پویانمایی است، بررسی پیامدهای مشاهدۀ پویانمایی‌ها در تربیت این دوره امری گریز‌ناپذیر است. پژوهش حاضر به‌منظور بررسی نفی و ایجاب دلالت‌های تربیتی ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی علوم اجتماعی و ارتباطات
5. بررسی پدیدارشناسانه زیست‌رسانه‌ای سالمندان در دوران کرونا؛ مورد مطالعه، نسل رسانه‌های آنالوگ دارای موبایل هوشمند

محیا برکت؛ زهراسادات چلنگر؛ نجیبه محبی

دوره 14، شماره 2 ، تابستان 1400، صفحه 125-151

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.2753.3141

چکیده
  تأثیر کرونا بر سبک زندگی، روابط انسانی، و تجربۀ رسانه‌ای افراد، زیاد بوده و سبب پیوند افراد با رسانه‌های جدید شده است. اعضای نسل رسانه‌های آنالوگ وارد فضای جدیدی شده‌اند و زیست‌جهان جدید خود را برساخته‌اند. در پژوهش پیش‌رو، شیوۀ رویارویی نسل چاپی و آنالوگی با جهان جدید رسانه‌ای پس از کرونا و تجربه زیستۀ نسل‌های رسانه‌ای آنالوگ ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی مطالعات فرهنگی
6. تأثیر متقابل سبک زندگی و مسکن و بازتاب آن در فضای داخلی: مورد مطالعه، خانه‌های ارامنه در محله نارمک تهران

آگاپه باباخانی؛ سیدعباس یزدانفر؛ سعید نوروزیان ملکی

دوره 14، شماره 2 ، تابستان 1400، صفحه 155-189

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.441

چکیده
  بخش زیادی از میراث فرهنگی افراد که از گذشته با او در ارتباط است، غیرمادی و لمس‌ناپذیر است که در مکانی که در آن زندگی می‌کند، بروز و ظهور می‌‌یابد. در جامعۀ اقلیت، فرهنگ، به نسبت بیشتری ‌لمس‌پذیر است و فرد را در جامعه‌ای بزرگ‌تر قابل‌شناسایی می‌کند؛ این درحالی است که پژوهش‌های محدودی دربارۀ سبک زندگی ارامنه انجام شده است. پژوهش ...  بیشتر

جامعه شناسی
1. ساخت سیاسی‌- اجتماعی ایل و بازنمایی سازوکارهای مشروعیت‌بخش قدرت: مطالعۀ موردی ایل قشقایی

علی اشرف نظری؛ میلاد یزدان پناه

دوره 12، شماره 2 ، تابستان 1398، ، صفحه 183-210

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.1893.2478

چکیده
  نظام ایلی‌ـ‌عشیره‌ای ایل قشقایی دارای تاریخی کهن است که باتوجه‌به شرایط زندگی کوچی و عشایری شکل گرفته است. این نظام دارای سازمان‌های سیاسی‌ـ‌‌اداری خاص خود بوده که متناسب با شرایط زندگی عشایری و به‌صورت سیار تنظیم شده است. دررأس این نظام ایلی، مقامی به ‌نام ایلخان وجود داشت که از ابتدای تشکیل ایل درزمان صفویان در دست یک خاندان ...  بیشتر

مطالعات هنر و زیبایی‌شناسی
2. بازنمود فرهنگ و هویت ملی در هویت بصری شهر؛ مطالعۀ موردی دیوارنگاره‌های مترو تهران

اعظم محمودی؛ محسن حسن پور؛ سوسن خطایی

دوره 12، شماره 2 ، تابستان 1398، ، صفحه 23-66

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.1877.2464

چکیده
  دیوارنگاره‌ها نوعی گرافیک محیطی منظرساز هستند که علاوه‌بر زیباسازی و تلطیف محیط، نقش مؤثری در شکل‌دهی هویت بصری شهر دارند و به‌دلیل ویژگی‌های ساختاری به‌طور گسترده در محیط ایستگاه‌های مترو استفاده می‌شوند. محیط مترو یکی از پرترددترین محیط‌ها در زندگی مدرن شهری است که تأثیر به‌سزایی در تغییرات فرهنگی و هویتی جامعه ایفا می‌کند. ...  بیشتر

جامعه شناسی
3. تحلیل کیفی منابع هویتی مردمان اورامی‌

ابراهیم فیاض؛ ایمیلیا نرسیسیانس؛ احمد نادری؛ نافع باباصفری

دوره 12، شماره 2 ، تابستان 1398، ، صفحه 153-181

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.1987.2552

چکیده
  منطقه قومی‌ـ‌فرهنگی اورامان با ترکیب چندگانه و پیچیده‌ای از منابع هویتی روبه‌رو است که شناخت آن به بررسی عمیق و بسترمندی نیاز دارد. این مقاله تلاش می‌کند با رویکرد کیفی به بررسی منابع هویتی مردم اورامی‌زبان بپردازد. داده‌های این پژوهش، از طریق مصاحبه‌های نیمه‌‌ساختاریافته با 33 صاحب‌نظر و افراد آگاه کلیدی اورامی که با حداکثر ...  بیشتر

بازی‌های رایانه‌ای
4. تدوین راهبردهای کسب‌و‌کار در بازی‏‌های رایانه‌‏ای در ایران

سید مهدی شریفی؛ جواد جواهری؛ مهرداد استیری

دوره 12، شماره 1 ، بهار 1398، ، صفحه 155-180

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.383

چکیده
  پژوهش حاضر با هدف تدوین راهبرد‏های کسب‌وکار بازی‏‌های رایانه‌‏ای در ایران انجام شده است. به‌منظور دستیابی به این هدف، پس از بررسی ادبیات حوزه راهبرد و مدیریت راهبردی، جنبه‌های مختلف صنعت بازی با نگاهی به وضعیت آن در ایران، و با بهره‌‏گیری از روش‏‌های کیفی، مانند مصاحبه با خبرگان و فن دلفی، تحلیل شده است. برهمین‌اساس، ...  بیشتر

5. رسانه‌ها، عشق‌ و ازدواج؛ مطالعه رابطهٔ رسانه‌های اجتماعی و جمعی با عشق سیّال و نگرش به ازدواج

محمدتقی عباسی شوازی؛ مریم دلاور

دوره 12، شماره 4 ، زمستان 1398، ، صفحه 51-74

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.2191.2702

چکیده
  رسانه­ها نه‌تنها به‌واسطه محتوایشان، بلکه با توجه به ماهیت و ساختارشان می‌توانند عادات فکری، رفتاری و عاطفی مخاطبان را تغییر دهند. با ظهور رسانه‌های اجتماعی و گسترش تعاملات انسان‌ها در فضاهای مجازی، عواطف انسانی همچون عشق نیز در این فضای نوظهور، حیاتی جدید یافته‌اند؛ موضوعی که نظریه‌پردازان به‌نامی همچون باومن و گیدنز به ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی آموزش عالی
1. فرهنگ توسعه؛ چالش پیش‌روی انسان‌شناسی فرهنگی

رضا ماحوزی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.2771.3154

چکیده
  توسعه در معنای جدید آن مستلزم فرهنگ ویژه خود است؛ هم بدین‌معنا که از بطن فرهنگ خاصی می‌بالد و همین فرهنگ، حامی و پشتوانه آن است. بنابه این سخن، هر کشوری که شکلی از اشکال توسعه را دنبال کند، بناچار باید زمینه فرهنگ آن را نیز فراهم کند و فرهنگ آن را بسازد، در غیر این صورت، توسعه به ضد خود تبدیل می‌شود. اما تحول فرهنگیِ معطوف به توسعه، ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی مطالعات فرهنگی
2. تحلیل اجتماعی-فرهنگیِ عکس‌های شهری مبتنی بر ادراکِ شنیداری

محمد حسن پور

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.2513.2945

چکیده
  ادراک شنیداری از مهم‌ترین حواس انسانی‌است که با احساس حضور او در زندگی زیسته هم‌آمیخته‌است. ویژگی‌های تحلیلی صدا نه-فقط در فیزیک صوت که به‌انگاره‌های مجازیِ آن‌نیز گسترش می‌یابد. عکس‌ها به‌عنوان سندتاریخی، از این‌منظر که محل اجماع ادراک دیداری و حواس دیگرِ انسانی هستند، می‌توانند نمایه‌های صوتی و انگاره‌های نمادین مجازیِ ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی جامعه شناسی
3. رنگ به مثابه امر سیاسی

مجید ازادبخت؛ اصغر فهیمی‌فر؛ محمدرضا تاجیک

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2497.2930

چکیده
  رنگ، تنها رنگ نیست؛ نماد، زبان، پیام، دلالت، هنر، قدرت، مقاومت، و سیاست است. رنگ عنصری دیداری، ارتباطی، و ادراکی است که می‌تواند احساسات و درونیات آدمیان را تحریک یا تسکین بخشد و کنش گفتاری و رفتاری آنان را تغییر و جهت دهد. در آموزه‌های ادیان و نحله‌های فکری و سیاسی از رنگ به‌عنوان یک نماد و یا عامل تمایز از اغیار بهره گرفته شده و ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی مطالعات فرهنگی
4. فرهنگ مالیه:تحلیلی بر برداشت‌های فرهنگی از پول در نسل جوان

سعید شریفی؛ نعمت الله فاضلی؛ مریم طلائی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2714.3111

چکیده
  پژوهش حاضر با هدف بررسی برداشت‌های فرهنگی از پول در نسل جوان انجام گرفت. روش تحقیق کیفی از نوع تحلیل مضامین محتوای مصاحبه ها بود. جامعه پژوهش را اقشار مختلف جوانان 18 تا 32 سال تشکیل دادند. روش نمونه گیری هدفمند وابسته به معیار و غیر متجانس بود که با 12 نفر به حد اشباع نظری رسید. ابزار گرد آوری اطلاعات مصاحبه نیمه ساختار یافته بود. اعتبار ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
5. جستاری بر تجربه‌های زیسته استادان و دانشجویان در کلاس‌های مجازی در دوره کرونا: مورد مطالعه دانشگاه کردستان

فرید عزیزی؛ زبیر محمدی بلبان آباد؛ حسین باقری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2819.3192

چکیده
  هدف پژوهش حاضر بررسی تجربه‌های زیسته استادان و دانشجویان در کلاس‌های مجازی در دوره کرونا است. این پژوهش از نوع کیفی بوده و به شیوه پدیدارشناسی انجام گردیده است. جامعه آماری این پژوهش مشتمل بر کلیه استادان و دانشجویان دانشگاه کردستان بود که یا سابقه شرکت در کلاس‌های مجازی را هم‌زمان با شروع بیماری کروناویروس داشته‌اند و یا اینکه ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی جامعه شناسی
6. واکاوی پدیده ی بی تفاوتی اجتماعی؛ ریشه ها و پیامدها (مورد مطالعه: شهروندان استان ایلام)

خلیل کمربیگی؛ علی فیض اللهی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2729.3121

چکیده
  بی‌تفاوتی، کنشی منفعلانه است که در آن، افراد از مشارکت فعال و انجام کنش‌های دگرخواهانه اجتناب ورزیده و نسبت به مسائل جامعه بی‌اعتنا می‌شوند. هدف از انجام این مطالعه، واکاوی پدیده‌ی بی‌تفاوتی اجتماعی در استان ایلام و یافتن زمینه‌ها و پیامدهای آن است. پژوهش حاضر با روش کیفی، مبتنی بر رهیافت نظریه‌ی زمینه‌ای و با بهره‌مندی از ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی آموزش عالی
7. شناسایی عوامل و چالش های تولید علم در میدان دانشگاهی

فاطمه نصراللهی نیا؛ محمد یمنی دوزی سرخابی؛ مقصود فراستخواه؛ مرتضی رضایی زاده

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 05 بهمن 1400

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2746.3135

چکیده
  امروزه میدان‌های دانشگاهی، به ابزاری قدرتمند برای شکل دادن به جامعه تبدیل‌شده‌اند و نقش مهمی در تولید علم و ایجاد اجتماعات علمی ایفا می‌کنند؛ از طرفی ماهیت علم و تولید آن در محیط‌های دانشگاهی، دچار تغییرات و تحولات شده و با چالش-هایی مواجه است. در این مطالعه، سعی شده است با تکیه بر نظریه جامعه‌شناختی پیر بوردیو، عوامل و چالش‌هایی ...  بیشتر

ابر واژگان