فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی ایران، فصلنامه‌ای علمی و پژوهشی است که در حوزه مطالعات فرهنگی و جامعه‌شناسی فرهنگی فعالیت می‌‌کند. این فصلنامه با هدف کمک به گسترش شناخت از فرهنگ جامعه ایرانی و تحولات آن توسط مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری انتشار می‌یابد. با توجه به چرخش فرهنگی در حوزه معرفت‌شناسی و علوم اجتماعی، این فصلنامه تلاش می‌کند در حوزه تولید علم در کشور خلاء‌های موجود را برطرف کند. حق انتشار مقاله براساس قوانین کریتیو کامانز از نویسنده اخذ شده و متن کامل در سایت منتشر می‌شود که دسترسی به متن کامل مقالات برای عموم آزاد است. 

برای مشاهده موضوعات مرتبط جهت ارسال مقاله اینجا را کلیک کنید.

مقاله علمی پژوهشی مطالعات زنان
1. قدرت و مقاومت زنان در خانواده ایرانی: روایت زنان از شیوه‌های مقاومت فرهنگی در خانواده

محمدحسین شریفی ساعی؛ تقی آزاد ارمکی

دوره 14، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 1-36

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.2676.3081

چکیده
  پارادایم غالب در جامعه‌شناسی خانواده در ایران، مبتنی‌بر این ایده کلی است که خانواده، کانون پدرسالاری است و زنان در خانه، در انقیاد جنسیتی به‌سر می‌برند و زیر سلطۀ مردانه گرفتار شده‌اند. در تأیید این دیدگاه، حجم گسترده‌ای از کارهای پژوهشی در سال­های اخیر انجام شده است. با‌این‌همه، پژوهش حاضر در پی شناسایی الگوهای انقیاد و انفعال ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
2. «باید ریسک کنی»؛ ادراک زنان از ترس و راهبردهای رویارویی با آن در سفرهای تک‌جنسیتی

ندا رضوی زاده؛ سمیه ورشوی

دوره 14، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 37-68

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.439

چکیده
  بیش از دو دهه است که پژوهشگران گردشگری به موضوع جنسیت توجه نشان داده‌اند و به‌تدریج مسئلۀ نابرابری، محدودیت‌ها، و ادراک زنان از محدودیت، ترس، خطر، تهدید، و امنیت، وارد حوزۀ مطالعات اجتماعی و گردشگری شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ترس‌های زنان در سفر و راهبرد‌های رویارویی آنان با این ترس‌ها انجام شده است. رویکرد کیفی با اتکا به ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی مطالعات زنان
3. تحلیل جنسیتی پیام‌های تصویری قرنطینه خانگی برای مقابله با کرونا

سمیه سادات شفیعی

دوره 14، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 69-96

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.442

چکیده
  مقاله حاضر با تمرکز بر خانه‌ و روابط موجود در آن، پیام‌های فراخوان قرنطینۀ خانگی در مقابل همه‌گیری کرونا را به‌لحاظ جنسیتی بررسی کرده است تا شناختی از مناسبات جنسیتی به‌نمایش‌درآمده و نیز روابط قدرت و ایدئولوژی پدرسالارانۀ نهفته در آن به‌دست آورد. تحلیل محتوای ۱۲۰ پیام با موضوع «در خانه می‌مانیم» و «در خانه بمانیم» ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی علوم اجتماعی و ارتباطات
4. سرمایه فرهنگی و بازتولید شکاف هوشمند

نادر رازقی؛ محمود شارع‌پور؛ فاطمه آخوند زاده

دوره 14، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 97-126

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.2317.2798

چکیده
  شکل نوین شکاف، یعنی «شکاف دیجیتالی جدید» یا «شکاف هوشمند»، شکاف میان افرادی است که به اینترنت دسترسی دارند؛ این نوع شکاف و نابرابری، در سطح مهارت و توانایی بهره‌برداری افراد از کارکردهای پیچیدۀ فناوری اطلاعات نمایان می‌شود. افزایش شکاف دیجیتالی در سراسر جهان، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های عصر دیجیتال، با پیامدهای ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی بازی‌های رایانه
5. ارائه الگوی کاربرد شبکه‌های اجتماعی در راستای ارتقای سرمایه ‌اجتماعی

مهدی اختر محققی؛ علی ربیعی؛ علی اکبر فرهنگی

دوره 14، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 127-145

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.2642.3053

چکیده
  امروزه موضوع سرمایۀ ‌اجتماعی موردتوجه بسیاری از اندیشمندان در حوزه‌های گوناگون سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، و اقتصادی است، زیرا ارتقای آن موجب رشد و تعالی شاخص‌های گوناگون توسعه در جوامع می‌شود. البته باید تأکید کنیم که ارتقای سرمایه ‌اجتماعی، نیازمند بستر مناسبی از تعاملات و ارتباطات بین افراد است، زیرا شالودۀ اصلی آن برپایۀ ارتباطات ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی مطالعات فرهنگی
6. ارائه الگوی سواد رسانه‌ای برای دختران نوجوان کاربر اینستاگرام

مهتاب مهربان؛ احسان شاه قاسمی

دوره 14، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 147-167

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.443

چکیده
  نوآوری‌ها و دگرگونی‌های فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی، جهان را تغییر داده است؛ در چنین شرایطی رسانه‌ها، دنیای جدید را کنترل می‌کنند و بسیاری از مناسبات انسان، به‌وسیله فناوری‌های رسانه‌ای نوین هدایت می‌شود. افزون‌براین، استفاده از شبکه‌های اجتماعی، به‌سرعت درحال رشد است و به حوزه‌های گوناگون زندگی بشر کشیده شده است. در ...  بیشتر

جامعه شناسی
1. ساخت سیاسی‌- اجتماعی ایل و بازنمایی سازوکارهای مشروعیت‌بخش قدرت: مطالعۀ موردی ایل قشقایی

علی اشرف نظری؛ میلاد یزدان پناه

دوره 12، شماره 2 ، تابستان 1398، ، صفحه 183-210

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.1893.2478

چکیده
  نظام ایلی‌ـ‌عشیره‌ای ایل قشقایی دارای تاریخی کهن است که باتوجه‌به شرایط زندگی کوچی و عشایری شکل گرفته است. این نظام دارای سازمان‌های سیاسی‌ـ‌‌اداری خاص خود بوده که متناسب با شرایط زندگی عشایری و به‌صورت سیار تنظیم شده است. دررأس این نظام ایلی، مقامی به ‌نام ایلخان وجود داشت که از ابتدای تشکیل ایل درزمان صفویان در دست یک خاندان ...  بیشتر

مطالعات فرهنگی
2. هژمونی گفتمان شعر مأیوس در دهه هشتاد؛ مطالعهٔ موردی اشعار علیرضا آذر

سیدمجید حسینی؛ احسان فرزانه

دوره 11، شماره 4 ، زمستان 1397، ، صفحه 113-139

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2018.387

چکیده
  برمبنای نظریه و روش تحلیل گفتمان، بین معرفت و فرایندهای اجتماعی و تاریخی، پیوند ناگسستنی‌ وجود دارد. فرایندهای اجتماعی و تاریخی، شیوه‌های فهم انسان‌ها از جهان را خلق و دگرگون می‌کنند و ازسوی‌دیگر، از طریق شیوه‌های فهم جهان، هدایت می‌شوند. براین‌اساس، آثار ادبی و هنری، در خلأ تولید نمی‌شوند و با متن و بستر اجتماعی و تاریخی خود ...  بیشتر

مطالعات هنر و زیبایی‌شناسی
3. بازنمود فرهنگ و هویت ملی در هویت بصری شهر؛ مطالعۀ موردی دیوارنگاره‌های مترو تهران

اعظم محمودی؛ محسن حسن پور؛ سوسن خطایی

دوره 12، شماره 2 ، تابستان 1398، ، صفحه 23-66

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.1877.2464

چکیده
  دیوارنگاره‌ها نوعی گرافیک محیطی منظرساز هستند که علاوه‌بر زیباسازی و تلطیف محیط، نقش مؤثری در شکل‌دهی هویت بصری شهر دارند و به‌دلیل ویژگی‌های ساختاری به‌طور گسترده در محیط ایستگاه‌های مترو استفاده می‌شوند. محیط مترو یکی از پرترددترین محیط‌ها در زندگی مدرن شهری است که تأثیر به‌سزایی در تغییرات فرهنگی و هویتی جامعه ایفا می‌کند. ...  بیشتر

بازی‌های رایانه‌ای
4. تدوین راهبردهای کسب‌و‌کار در بازی‏‌های رایانه‌‏ای در ایران

سید مهدی شریفی؛ جواد جواهری؛ مهرداد استیری

دوره 12، شماره 1 ، بهار 1398، ، صفحه 155-180

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.383

چکیده
  پژوهش حاضر با هدف تدوین راهبرد‏های کسب‌وکار بازی‏‌های رایانه‌‏ای در ایران انجام شده است. به‌منظور دستیابی به این هدف، پس از بررسی ادبیات حوزه راهبرد و مدیریت راهبردی، جنبه‌های مختلف صنعت بازی با نگاهی به وضعیت آن در ایران، و با بهره‌‏گیری از روش‏‌های کیفی، مانند مصاحبه با خبرگان و فن دلفی، تحلیل شده است. برهمین‌اساس، ...  بیشتر

جامعه شناسی
5. تحلیل کیفی منابع هویتی مردمان اورامی‌

ابراهیم فیاض؛ ایمیلیا نرسیسیانس؛ احمد نادری؛ نافع باباصفری

دوره 12، شماره 2 ، تابستان 1398، ، صفحه 153-181

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.1987.2552

چکیده
  منطقه قومی‌ـ‌فرهنگی اورامان با ترکیب چندگانه و پیچیده‌ای از منابع هویتی روبه‌رو است که شناخت آن به بررسی عمیق و بسترمندی نیاز دارد. این مقاله تلاش می‌کند با رویکرد کیفی به بررسی منابع هویتی مردم اورامی‌زبان بپردازد. داده‌های این پژوهش، از طریق مصاحبه‌های نیمه‌‌ساختاریافته با 33 صاحب‌نظر و افراد آگاه کلیدی اورامی که با حداکثر ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی مطالعات فرهنگی
1. تأثیر متقابل سبک زندگی و مسکن و انعکاس آن در فضای داخلی (مطالعه موردی: خانه‌های ارامنه محله نارمک تهران)

آگاپه باباخانی؛ سیدعباس یزدانفر؛ سعید نوروزیان ملکی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 09 آبان 1400

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.441

چکیده
  در جامعه اقلیت، فرهنگ به نسبت بیشتری قابل‌لمس است و فرد را در جامعه‌ای بزرگ‌تر قابل شناسایی می‌کند. تاکنون، در مبحث سبک زندگی ارامنه و پرداختن به آنها، مطالعات محدودی به انجام رسیده است. تحقیق حاضر بر این اصل استوار است که یکی از ارکان اصلی کیفیت مسکن، ارتباط خانه با فرهنگی است که فرد در آن زندگی می‌کند. بالا بردن کیفیت مسکنی که گروهی ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی علوم تربیتی، روان‌شناسی، علوم رفتاری و تربیت‌بدنی
2. جستاری بر دلالت‌های تربیتی پویانمایی باب اسفنجی از منظر نفی و ایجاب ساحت‌های شش‌گانه تعلیم و تربیت

زینب تصویری؛ زینب السادات اطهری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 مرداد 1400

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.435

چکیده
  امروزه رسانه یکی از ابزارهای گذران اوقات برای انسان‌ها و مخصوصاً کودکان می‌باشد. به دلیل شرایط حساس دوران کودکی و اینکه یکی از محبوب‌ترین و تأثیرگذارترین اقسام رسانه نزد کودکان، پویانمایی است، بررسی تأثیرات ناشی از مشاهده پویانمایی‌ها در تربیت این دوره امری اجتناب‌ناپذیر است. پژوهش حاضر به‌منظور بررسی نفی و ایجاب دلالت‌های ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی جامعه شناسی
3. چالش‌های دین و موسیقی در ایران معاصر (1350 تا 1396)؛ پژوهشی تاریخی

حسین سروی؛ حسن محدثی گیلوایی؛ رضا صمیم

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 دی 1399

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2021.432

چکیده
  این مقاله دیدگاه حکومت نسبت به موسیقی ایران معاصر و نیز نسبت بین دین و هنر را طی سال‌های 1350 الی 1396 را موردبحث قرار می‌دهد. بدین‌منظور، رابطهٔ دو نهاد دین و هنر از منظر جامعه‌شناسی دین و جامعه‌شناسی هنر مورد بررسی قرار گرفت. در این مقاله از دو رویکرد کیفی استفاده شد: 1. روش تاریخی که ابزار آن اسناد تاریخی (روزنامه‍ها) و تاریخ شفاهی ...  بیشتر

ابر واژگان