فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی ایران، فصلنامه‌ای علمی و پژوهشی است که در حوزه مطالعات فرهنگی و جامعه‌شناسی فرهنگی فعالیت می‌‌کند. این فصلنامه با هدف کمک به گسترش شناخت از فرهنگ جامعه ایرانی و تحولات آن توسط مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری انتشار می‌یابد. با توجه به چرخش فرهنگی در حوزه معرفت‌شناسی و علوم اجتماعی، این فصلنامه تلاش می‌کند در حوزه تولید علم در کشور خلاء‌های موجود را برطرف کند.

حق انتشار مقاله براساس قوانین کریتیو کامانز از نویسنده اخذ می شود.

متن کامل در سایت منتشر می‌شود که دسترسی به متن کامل مقالات برای عموم آزاد است. 

برای مشاهده موضوعات مرتبط جهت ارسال مقاله اینجا را کلیک کنید.

 

Open Acess  

 

مقاله علمی پژوهشی آموزش عالی
شناسایی عوامل و چالش‍های تولید علم در میدان دانشگاهی

فاطمه نصراللهی نیا؛ محمد یمنی دوزی سرخابی؛ مقصود فراستخواه؛ مرتضی رضایی زاده

دوره 14، شماره 4 ، دی 1400، صفحه 1-31

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2746.3135

چکیده
  امروزه میدان‍های دانشگاهی به ابزاری قدرتمند برای شکل‌دادن به جامعه تبدیل‌شده‌ و نقش مهمی در تولید علم و ایجاد اجتماعات علمی ایفا می‍کنند. از طرفی ماهیت علم و تولید آن در محیط‍های دانشگاهی دچار تغییرات و تحولات شده و با چالش‍هایی مواجه است. در این مطالعه سعی شده است با تکیه بر نظریه جامعه‍شناختی پیر بوردیو عوامل و چالش‍هایی ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی آموزش عالی
تحول در آموزش و پرورش: تحلیل گفتمان کنش‌های سیاستی دهۀ نخست بعد از انقلاب اسلامی

مهدی سپهر؛ سیدحسین سراج‌زاده؛ بیژن زارع؛ کرم حبیب‌پور گتابی

دوره 14، شماره 4 ، دی 1400، صفحه 33-68

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2849.3214

چکیده
  نشانۀ تغییر و تحول در آموزش و پرورش همواره نشانه‌ای شناور در مفصل‌بندی کنش‌های سیاستی آموزش و پرورش و محور منازعات معنایی متعدد بوده است. در این مقاله در چارچوبی ترکیبی از نظریۀ گفتمان لاکلا و موفه و نورمن فرکلاف، به تحلیل گفتمان این منازعات معنایی در متون سیاستی تولید‌شده در دهۀ نخست بعد از پیروزی انقلاب اسلامی پرداخته شده است. ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی جامعه‌شناسی موسیقی
سنتزِ رویاروییِ سُنت و تجدد در موسیقی کلاسیک ایران؛ مورد مطالعه، گروه چاووش

مهدی مختاری؛ محمدرضا آزاده‌فر

دوره 14، شماره 4 ، دی 1400، صفحه 69-99

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2892.3246

چکیده
  موسیقی کلاسیک ایران پس از تأسیس شعبۀ موزیک دارالفنون، که مدخلی بود برای حضور موسیقی غربی در ایرانِ معاصر، دستخوش تحولات گوناگونی شده است. شکل‍گیری جریان‍های مختلف در حیات موسیقایی ایران، ازجمله پیامدهای ورود مدرنیته و تصادم آن با موسیقی ایرانی بود. دراین‍راستا، جریان‍های تأثیرگذار موسیقایی، به‍مثابه‍ گفتمان‍هایی در ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
اتنوموزیکولوژی کاربردی در ایران: چارچوبی برای حل مسائل فرهنگی و اجتماعی از طریق موسیقی

کیوان آقامحسنی

دوره 14، شماره 4 ، دی 1400، صفحه 101-129

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2935.3284

چکیده
  اتنوموزیکولوژی کاربردی گرایشی در رشته اتنوموزیکولوژی محسوب می‌شود. در نیمه دوم قرن بیستم، اتنوموزیکولوژی کاربردی فعالیت‌های گوناگونی مانند برگزاری جشنواره‌ها را به‌منظور حفظ و اشاعه موسیقی‌های سنتی شامل می‌شد. در قرن بیست و یکم، دومین جریان عمده در اتنوموزیکولوژی کاربردی ظهور کرد. در این جریان، به موسیقی به‌عنوان ابزاری برای ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی مطالعات فرهنگی
مسیر معنوی رویداد عزاداری محرم در شهرهای ایران؛ مطالعه موردی، مسیر عزاداری اردبیل

سیدیحیی خاتمی؛ سیدعلی صفوی؛ سیدمهدی خاتمی

دوره 14، شماره 4 ، دی 1400، صفحه 131-162

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2930.3283

چکیده
  عزاداری محرم یکی از رویدادهای خاص و ریشه‌دار اسلامی است که طی قرن‌ها با معنویت گره خورده است. این رویداد غالبا مسیرهای مشخص؛ «مسیرهای عزاداری» که از گذرهای سنتی و مکان‌های مقدس عبور نموده را مقصد و هدف قرار می‌دهد. این مسیرها و فضاهای مرتبط در طی زمان علاوه بر خاطره‌انگیزی و ایجاد ‌هویت، به مکان‌های مقدس و معنوی تبدیل ‌شده‌اند. ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی علوم اجتماعی و ارتباطات
سنجش فاصلۀ اجتماعی دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد با چهار ملیت افغانستانی، عراقی، هلندی و آمریکایی

مجید فولادیان؛ نیلوفر خاوری خراسانی

دوره 14، شماره 4 ، دی 1400، صفحه 163-191

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2664.3072

چکیده
  بیشتر جوامع امروزی آمیخته از مردمانی با فرهنگ‌ها، ملیت‌ها و قومیت‌های گوناگون هستند. امروزه، مهاجرت و ارتباط میان ملیت‌ها امری عادی و گاهی ضروری تلقی می‌شود؛ ازاین‌رو، پذیرش ملیت‌های مختلف از سوی یکدیگر و نبود فاصلۀ اجتماعی بین آن‌ها امری لازم برای جوامع متکثر خواهد بود. ایران سال‌ها پذیرای تعداد زیادی از مهاجران افغانستانی ...  بیشتر

رسانه‌ها، عشق‌ و ازدواج؛ مطالعه رابطهٔ رسانه‌های اجتماعی و جمعی با عشق سیّال و نگرش به ازدواج

محمدتقی عباسی شوازی؛ مریم دلاور

دوره 12، شماره 4 ، دی 1398، ، صفحه 51-74

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.2191.2702

چکیده
  رسانه­ها نه‌تنها به‌واسطه محتوایشان، بلکه با توجه به ماهیت و ساختارشان می‌توانند عادات فکری، رفتاری و عاطفی مخاطبان را تغییر دهند. با ظهور رسانه‌های اجتماعی و گسترش تعاملات انسان‌ها در فضاهای مجازی، عواطف انسانی همچون عشق نیز در این فضای نوظهور، حیاتی جدید یافته‌اند؛ موضوعی که نظریه‌پردازان به‌نامی همچون باومن و گیدنز به ...  بیشتر

جامعه شناسی
بازنمایی رسانه‌‏ای مناسک زیارت اربعین در ایران؛ سال‏‌های 1392 تا 1396

محمدسعید ذکایی؛ روح‌الله اسلامی

دوره 13، شماره 2 ، تیر 1399، ، صفحه 1-36

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2020.2374.2841

چکیده
  در جامعهٔ ایران، مناسک مرتبط با عزاداری برای امام‌حسین(ع) از اهمیت و گستردگی قابل‌ملاحظه‌ای برخوردار است. در سال‏‌های اخیر شکل تازه‌‏ای از مراسم مربوط به اربعین در قالب پیاده‌‏روی دسته‌‏جمعی به سمت کربلا برای رسیدن به بارگاه امام‌حسین پدید آمده و از سال 1392 ابعاد میلیونی به خود گرفته است. از آنجا که حضور تعداد زیاد جمعیت ...  بیشتر

خوانش کاربران اینستاگرام از گفتمان «زن سنت‌گرا»

مرضیه خلقتی؛ حمیده مولایی

دوره 12، شماره 4 ، دی 1398، ، صفحه 29-50

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2019.2172.2689

چکیده
  هدف این مقاله فهم خوانش کاربران رسانه‌های اجتماعی از گفتمان زن سنت‌گراست که به‌این‌منظور ویدئوی موسوم به «تشت شیر» مطالعه شد. این ویدئو بخشی از یک گفتگوی تلویزیونی با یک کارشناس است که به راهکار ابراز علاقه به همسر از طریق شستن پای او در تشت آب یا شیر می‌پردازد. سؤالات اصلی مقاله این است که این ویدئو چه گفتمانی از زن ارائه می‌کند؟ ...  بیشتر

جامعه شناسی
ریشه‌ها و پیامدهای پدیدۀ بی‌تفاوتی اجتماعی: مطالعه موردی شهروندان استان ایلام

علی فیض اللهی؛ خلیل کمربیگی

دوره 14، شماره 3 ، مهر 1400، ، صفحه 151-179

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2729.3121

چکیده
  بی‌تفاوتی، کنشی منفعلانه است که در آن، افراد از مشارکت فعال و انجام کنش‌های دگرخواهانه اجتناب کرده و در مورد مسائل جامعه، بی‌اعتنا می‌شوند. هدف از انجام این پژوهش، واکاوی پدید‌ۀ بی‌تفاوتی اجتماعی در استان ایلام و یافتن زمینه‌ها و پیامدهای آن است. این مقاله به روش کیفی، مبتنی‌بر رهیافت نظریۀ زمینه‌ای، و با بهره‌مندی از راهبردهای ...  بیشتر

زبان و ادبیات
حاکمیت زباهنگ شرم‌محوری یا گنا‌ه‌محوری در جامعۀ ایران؛ مورد مطالعه، شهر مشهد

رضا پیشقدم؛ آیلین فیروزیان پوراصفهانی؛ آیدا فیروزیان پوراصفهانی

دوره 13، شماره 3 ، مهر 1399، ، صفحه 95-130

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2020.2392.2854

چکیده
  هیجانات شرم و گناه که در زمرۀ هیجانات همگانی و خودآگاه بشر قرار می‌گیرند، در زندگی روزمرۀ افراد بسیار فراگیر بوده و ضمن برخورداری از نقش اساسی در فرایند اجتماعی‌شدگی انسان، به‌عنوان مکانیسم‌های کنترل اجتماعی، ایفای نقش می‌‍نمایند. این دو نوع هیجان، در پاسخ به ارزیابی منفی فرد از خود، بر پایۀ هنجارهای اجتماعی ایجاد می‌‍شوند. ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی علوم اجتماعی و ارتباطات
کاوشی زمینه‌مند از فرایند فروکاست شایعه‌سازی و شایعه‌پذیری در میان جوانان یزدی

سیدحسام قبله زاده؛ سیدعلیرضا افشانی؛ حسین اسلامی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 17 خرداد 1401

http://dx.doi.org/10.22035/jicr.2022.2961.3304

چکیده
  امروزه انسان‌ها با زیستن در عصر رسانه‌ای و اطلاعاتی در معرض انواع اخبار و اطلاعاتِ به ظاهر واقعی قرار گرفته‌اند که ماهیت شایعه‌‌گونۀ آن از چشم‌ها پنهان مانده ‌است. انسان‌ها اغلب در مواجهه با چنین اخباری بدون اعتباریابی، ‌به بازنشر آن‌‌ها در دنیای مجازی و واقعی می‌پردازند که می‌تواند آسیب‌های امنیتی، اقتصادی و اجتماعی قابل ...  بیشتر

ابر واژگان