ریخت‌نگاری آیین‌های نمایشی بومی مردم کمیجان با نگرشی ویژه بر کهن‌الگوی بلاگردانی

نویسندگان

1 دکترا تخصصی نمایش‌های مردمی و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی اراک

2 کارشناسی ارشد مردم شناسی

چکیده

مقاله حاضر می‌کوشد بخشی از یافته‌های یک پیمایش انجام‌شده را که برگرفته از مطالعات اسنادی و میدانی نگارنده در دو شهر و 67 روستای منطقه کمیجان استان مرکزی ایران طی پنج سال است، از مناظری تازه مانند ریخت‌نگاری آیینی، خاستگاه‌شناسی نمایشی و بلاگردانی شرقی با رویکرد انسان‌شناسی آیین، مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد. این پژوهش با استفاده از روش پیمایش و مصاحبه با 119 نفر از سالمندترین افراد ساکن و آگاه محلی انجام شده و با تکیه بر سابقه زیست انسان در منطقه که از هزاره سوم قبل از میلاد مسیح تاکنون نشانه‌شناسی شده، به گردآوری، ثبت و ریخت‌نگاری چهل و هشت آیین نمایشی مردمی پرداخته است. در نهایت، از میان یافته‌های تحقیق به بررسی یکی از کهن‌الگوهای آیینی نمایشی تحت عنوان «قارا ایسکیورمه» می‌پردازد. نتایج حاصل از پژوهش تأیید می‌کند قارا ایسکیورمه (سیاه‌سرفه) یکی از یافته‌های این پژوهش در زمینه بلاگردانی است و بیانگر هوش سرشار، اندیشه بکر و قریحه هنرمندانه مردم روستاه‌های کمیجان ایران اعم از آذری‌ها، فارس‌ها و تات‌ها است.

کلیدواژه‌ها


Âref. M. (1388 [2010 A.D]) Deraxt-e Giân (Persian Translation of The Gian
Tree; The Morphology of Regional Dramatic Rituals of Arman Ethnic), Tehrân:
Entešârât-e Naeeri.
Bahâr, M. (1386 [2007 A.D]) Az Ostooreh tâ Târix (Persian Translation of
From Myth to History), Tehrân: Nashr-e Češmeh.
Bimen, V.A. (1370 [1992 A.D]) “Balâgardâni-e Namâdeen dar Teâtr-e
Irâni” (Persian Translation of The Symbolic Scapegoat in Iranian Theatre), Irân
Nâme, Vol. 9 (2):-.
Boyce ,M (1987) .Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices,
London: Routledge.
Brockett. S. (1384 [2005 A.D]) Târix-e Teâtr-e Jahân (Persian Translation
of History of the World`s Theatre), Translated by Hoošang Âzâdivar, Tehrân:
Nashr-e Morâd.
Chelkowski, P. (1384 [2005 A.D]) Ta`ziyeh, Âeen va Namâyeš dar Irân
(Persian Translation of Ta’ziyeh: Ritual and drama in Iran), Translated by
Dâvood Hâtami, Tehrân: Samt.
Dandamaev, M., Lukonin, V. (1989) The Economy of Ancient Iran,
Cambridge: Cambridge University Press.
Dorant, W. ( 1381 [ 2003 A.D]) Mašreq Zamin, Gâhvârey-e Tamaddon (
Persian Translation of Our oriental Heritage), Translated by Ahmad Ârâm,
Entešârât-e Elmi Farhangi.
Farroxniâ, R. (1382 [2004 A.D]) Nazariyehâyeh-e Mardom Šenâsi (Persian
Translation of Theories of Anthropology), Arâk: Entešârât-e Nevisandeh.
Fathi, Q. (1378 [1999 A.D]) Barresi-e Ekoložik-e Marâsem va Âeenhây-e
Namâyeši dar Hozeye Ostân-e Markazi (Persian Translation of The Ecologic
Investigation of Dramatic Rituals in Markazi Province), Tehrân: Dânešgâh-e
Âzâd.
Frazer, J. (1386 [2008 A.D]) Šâxeyeh-e Zarrin (Persian Translation of The
Golden Bough), Translated by Kâzem Firoozmand, Tehrân: Našr-e Âgah.
Frye, N. (1974).Anatomy of Critism, Princeton: Princeton University
Press.
Gerard, R, (1991) “The Rituals of Defending From the Evil in Iranian
Traditions”, Iran- Nameh, Vol. - (2):293-303.
Girard, R. (1977) Violence and the Sacred, Chicago: University of Chicago
Press.
Guerin, W., Labor, E., Willigham, J. (1978) A Handbook of Critical

Approaches to Literature, New York: Harper Row.
Guerin, W. (1386 [2008 A.D]) Mabâni-e Naqd-e Adabi (Persian Translation
of A Handbook of Critical Approaches to Literature), Translated by Farzâneh
Tâheri, Tehrân: Niloofar.
Javâdi, H. (1361 [1982 A.D]) “Irân dar Qadimitarin Neveštehây-e
Yoonâniân” , (Persian Translation of Iran in Greek Ancient Papers), Irân Nâme,
Vol.1 (1):-.
Malinowski, B. ( 1387 [ 2009 A.D]) Nazariye-e Elmi-e Farhang (Persian
Translation of Une theorie scientifique de la culture), Translated by Manoočehr
Farhoomand, Tehrân: Daftar-e Pažoohešhay-e Farhangi.
Miršokrâee, M. (1377 [1999 A.D]) “Arâq dar Češmandâz-e Mardom šenâsi”
(Persian Translation of Iraq from Anthropology`s Perspective), Râh-e Dâneš,
Vol. – (15,16):-.
Nâzerzâdeh Kermâni, F. (1385 [2007 A.D]) Darâmadi bar Namâyeshnâme
Šenâsi (Persian Translation of An Introduction to Dramology), Tehrân: Samt.
Philippe, G. (1386 [2008 A.D]) Ardavâriz Nâmeh (Persian Translation
of Lelivred Ardaviraz), Translated by Žâleh Âmoozgâr Yegâneh, Tehrân:
Entešârât-e Moin.
Rank ,Otto (1914) The Myth of the Birth of the Hero, New York: Evinity
publishing.
Schaeffner, A. (1383 [2005 A.D]) Dâeratol Maâref-e Peleeyâd (Persian
Translation of Histoire des spectacles), Translated by Nâdali Hamedâni &
Âzâdeh Mostaân, Tehrân: Entešârât-e Namâyâš.
Sukhariova, O. (1929) Mother and Child among Tajiks, Leningrad:.
Tanhâei, H. (1372 [1994 A.D]) Šivey-e Tanzim-e Payânnâme (Persian
Translation of How to Organize the Dissertation), Kermân: Hamyâr.
Tripp, E. (1974)The Meridian Handbook of Classical Mythology, New
York: Crowell.
Vermaseren, M. (1372 [1994 A.D]) Âyeen-e Mitrâ (Persian Translation of
Mithras Ce Dieu mysterieux), Tehrân: Češmeh.