نقش آموزش در ارتقاء شاخص‌های هویت ملی

نویسندگان

1 دکتری جامعه شناسی و عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز

2 کارشناس ارشد جمعیت شناسی

3 کارشناس ارشد جامعه شناسی

چکیده

این مقاله به بررسی هویت اجتماعی دانش‌آموزان مقطع متوسطه با تأکید بر بُعد هویت ملی آنان می‌پردازد. در این مقاله سعی شده به این پرسش پاسخ داده شود که چگونه می‌توانیم میزان تعلق به هویت ملی دانش‌آموزان را افزایش دهیم؟ جامعه هدف دانش‌آموزان، دو دبیرستان از نواحی یک و دو شهر زنجان و به تعداد 700 نفر بوده که از آن تعداد، 30 نفر به منظور حضور در کارگاه انتخاب شدند. نوع پژوهش بر اساس هدف، کاربردی و حل مسئله و بر اساس زمانی، طولی و پانلی بوده است. روش تحقیق از نوع کیفی و با تأکید بر تکنیک PCM (مدیریت سیکل پروژه) بوده است. در بحث مبانی نظری علاوه بر دیدگاه‌های خرد، کلان و تلفیقی راجع به هویت، از نظریات تاجفل، گیدنز، جنکینز و پیتربورک نیز استفاده شده است. جمع‌آوری اطلاعات از طریق تشکیل کارگاه‌ها و پرسشنامه حاصل شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد میزان تعلق به هویت ملی کل دانش‌آموزان در مقایسه با قبل از اجرای طرح، 10 درصد افزایش یافته است. میزان تعلق به هویت ملی در بین دانش‌آموزان پسر، 15 درصد و در بین دختران 5 درصد در مقایسه با قبل از اجرای طرح افزایش یافته است. میانگین نمره هویت تک‌تک دانش‌آموزان دختر و پسر در مقایسه با قبل از اجرای طرح، تقریباً دو برابر شده است. همچنین میزان آشنایی دانش‌آموزان با مشاهیر و مفاخر ایران‌زمین، عناصر فرهنگ ملی، آثار تاریخی و ملی ایران‌زمین، موسیقی ایرانی و برخی اسطوره‌های ملی ـ که شاخص‌های هویت ملی هستند ـ در مقایسه با قبل از اجرای طرح، دو برابر شده است.

کلیدواژه‌ها


Abdollâhi, M. (1374 [1995 A.D]) “Hoviat-e Jam`ee, Dinâmism va Mekânism-e
Tahavvol-e ân dar Irân” (Persian Translation of Collective Identity, Dynamism
and Mechanism’s of Evolution in Iran), Nâme Anjoman-e Jâme`hšenâsi-e Irân,
Vol. - (-): 63-83.
_____ (1375 [1996 A.D]) “Jâme`šenâsi-e Bohrân-e Hoviat” (Persian
Translation of Sociology of Identity Crisis), Nâmeh Pažooheš, Vol.2 (302):
125-163.
Abdollâhi, M., Hosseinbar, M. (1381 [2002 A.D]) “Gerâyeš-e Dânešjooyân-e
Balooč be Hoviat-e Melli dar Irân” ( Persian Translation of The Balooch
Students` Tendency to National Identity in Iran), Majaleh Jâme`šenâsi-e Irân,
Vol.4 (4): 101-126.
Aliahmadi, A. , Saeed Nahâee, V. (1386 [ 2007 A.D]) Tosifi Jâme` az
Ravešhây-e Tahqiq (Persian Translation of A Complete Description of Research
Method), Tehrân: Entešârât-e Tolid-e Dâneš.
Âzâd Armai, T. & Čâvošiân, H. (1381 [2002 A.D]) “Badan be Mosâbeh-e
Resâney-e Hoviat” (Persian Translation of Body as the Media of Identity),
Majaleh Jâme`hšenâsi-e Irân, Vol. 4 (4): 57-75.
Biro, A. (1370 [1991 A.D]) Farhang-e Oloom-e Ejtemâei (Persian Translation
of Dictionary of Social Science), Tehrân: Entešârât-e Keyhân.
Castells, M. (1380 [2001 A.D])Asr-e Etelâât: Eqtesâd, Jâme` va Farhang
( Persian Translation of The Rise of Network Society), Translated by Ali Pâyâ,
Tehrân: Tarh-e No.
____ (1380 [2001 A.D]) Asr-e Etelâât: Eqtesâd, Jâme` va Farhang; Pâyân-e
Hezâreh (Persian Translation of End of Millennium), Tehrân: Tarh-e No.
Giddens, A. (1377 [1998 A.D]) Payâmadhây-e Moderniteh (Persian
Translation of The Consequences of Modernity), Translated by Mohsen Solâsi,
Tehrân: Našr-e Markaz.
______ [1378 [1999 A.D]) Tajaddod va Tašaxos: Jâme`h va Hoviat dar Asr-e
Jadid (Persian Translation of Modernity and Self -Identity: Self and Society in
the Late Modern Age), Translated by Nâser Movafaqiân, Tehrân: Našr-e Ney.
Golmohammadi, A. (1380 [2001 A.D]) “Jahâni Šodan va Bohrân-e Hoviat
(Persian Translation of Globalization and Identity Crisis), Faslnâmeh Motâleât
Melli, Vol. – (10): 13-49.
Guibernau ,M & .Goldblatt ,P (2000) Identity and Nation” ,in Kath
Woodward, Questioning Identity: Gender, Class, Nation, London: Routledge
in association with the Open.

Habermas, Y. (1380 [2001 A.D]) Xerad, Edâlat, Nogarâee (Persian
Translation of Reason, Justice and Modernity), Translated by Hariri, Tehrân:
Našr-e Qatreh.
Imân, M., Keizaqân, T. (1382 [2003 A.D]) “Barresi-e Avâmel-e Moasser bar
Hoviat-e Ejtemâei-e Zanân-e Šahr-e Širâz” (Persian Translation of Effective
Factors on Women`s Social Identity of Shiraz), Faslnâmeh Elmi-Pâžooheši
oloom-e Ensani Dânešgâh-e Alzâhrâ, Vol. 12-13 (44-45): 50-78.
Jakson, J. & Smith, Eliot R. (1998) “Conceptualizing Social Identity: A New
Framework and Evidence for the Impact of Different Dimensions”, Personality
and Social Psychology Bulletin, Vol. 25( 1): 120-135.
Jankinz. R. (1381 [2002 A.D]) Hoviat-e Ejtemâei (Persian Translation of
Social Identity), Tehrân: Našr-e Širâzeh.
Johnson ,A. (1997) The Black Well Dictionary of Sociology, London: Black
Well Publishers.
Karimi, Y. (1377 [1998 A.D]) Ravânšenâsi-e Ejtemâei (Persian Translation
of Social Psychology), Tehrân: Našr-e Arasbârân.
Matt ,J & .Russeu ,J. (1999) Key Ideas in Psychology, Social Identity Theory,
Cheltenham: Nelson Thorns.
Rafeepour, F. (1372 [1993 A.D]) Sanješ-e Gerâyeš-e Roostâeeyân Nesbat
be Jahâd-e Sâzandegi (Persian Translation of Rural Inhabitant`s Tendency
to Construction`s Jihad), Tehrân: Markaz-e Tahqiqât va Barresi-e Masaele
Roostaee.
Sârooxâni, B., Rafa`tjâh, M. (1383 [2004 A.D]) “Zanân; Bâz Ta`reef-e
Hoviat-e Ejtemâee” (Persian Translation of Women: Redefinition of Social
Identity), Majaleh Jâme`hšenâsi-e Irân, Vol. – (3): 113-135.
Šeixâvandi, D. (1380 [2001 A.D]) “Ta`xeer dar Takvin-e Hoviat-e Irâni
dar Jaryân-e Tajaddod”(Persian Translation of Delay in Evolution of Iranian
Identity in Modernization Process), Nâme Anjoman-e Jâme`hšenâsi-e Irân,
Vol. - (3): 113- 135.
Tajfel ,H. (1982) Social Identity and Intergroup Relations, Cambridge:
Cambridge University Press.
Tâlebi, S. (1378 [1999 A.D]) Tahavvol-e Hoviat-e Melli-e Dânešâmoozan-e
Doxtar-e Dorehây-e Tahsili-e Ebtedâee va Râhnamâee va Motevasseteh Šahr-e
Tehrân ( Persian Translation of The Evolution of Female Student`s National
Identity in Elementary, Secondary and High school Educational Period), M.A
Thesis, Faculty of Social Science, Tarbiat Modarres University.
Tavassoli, G., Qâsemi, Y. (1370 [1991 A.D])Monâsebât-e Qomi va
Râbetey-e Ân bâ Tavavvol-e Hoviat-e Jam`ee; Motâle`y-e Moredi-e Ilâm

(Persian Translation of Ethnic Relations and its relation with Collective Identity
Evolution; Case Study of Islam), Majaleh Jâme`hšenâsi-e Irân, Vol. 4 (4):
3-25.
Woodward ,K. (2000) Introduction ,in Kath Woodward ,Questioning
Identity: Gender, Class, Nation, London: Routledge.