بررسی تحلیلی و خاستگاه شناختی آیین نمایشی بومی وارداوار (آب‌پاشان) در فرهنگ قوم ارمن

نویسندگان

1 دکتری تخصصی انسان شناسی هنر و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک

2 گروه تئاتر، دانشگاه تربیت مدرس

3 کارشناس ارشد ادبیات نمایشی و مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک

چکیده

سابقه تاریخی، سیاسی و اجتماعی ارمنیان با ایرانیان در آسیای میانه و مشرق زمین به روشنی نشان می‌دهد در طول تاریخ، روابط فرهنگی ارمنیان با ایرانیان، بیش از دیگر کشور‌ها بوده است. مقاله حاضر می‌کوشد به بررسی تحلیلی و ریشه‌شناسی آیین نمایشی بومی وارداوار (در گویش ارمنیان مقیم روستاهای ارمنستان وارتاوار تلفظ می‌شود) در فرهنگ سنتی قوم ارمن بپردازد. در حال حاضر شاید تنها قوم یا ملتی که هر ساله در روز یکشنبه از دومین هفته ماه آگوست با برگزاری جشنی عمومی در میادین، خیابان‌ها و در کنار رودخانه‌ها به روی هم آب می‌پاشند، ارمنیان هستند. ارمنی‌ها به این مراسمِ کهنِ آیینی، وارداوار می‌گویند و عموما تمرد از آن را ناخوشایند و بدفرجام می‌دانند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد خاستگاه وارداوارِ ارمنی، مهر ایرانی بوده است. مهر، همواره باعث درهم‌تنیدگی فرهنگ‌هایی گونه‌گون از قبایل و اقوامی گونه‌گون در فلات ایران، آسیای میانه، خاور نزدیک و نیمی از اروپا شده است. روش مطالعه کتابخانه‌ای، اسنادی، مصاحبه و مشاهده مشارکتی در یازده استان بزرگ ارمنستان به مدت پنج سال بوده است.

کلیدواژه‌ها


Brockett, O. (1363 [1984 A.D]) Târikx-e Teâtr-e Jahân ( Persian Translation of History
of The Theatre), Translated by Hoošang Âzâdivar, Tehrân: Entešârât-e Noqreh.
Birooni, A. (1352 [1973 A.D]) Âsârol Bâqiyeh an Alqoroon-e Xâliyeh (Arabic
Translation of -), Translated by Akbar Dânâserešt, Tehrân: Entešârât Ebn-e Sinâ.
Behzâdi, R. (1383 [2004 A.D]) Qomhây-e Kohan dar Âiyây-e Markazi va Falât-e
Irân (Persian Translation of The Ancient Ethic in Central Asia and Iran), Tehrân:
Tahoori.
Behzâdi, R. (1382 [2003 A.D]) Qomhây-e Kohan dar Qfqâz, Beynolnahreyn va Helâl-e
Hâselxiz (Persian Translation of The Ancient Ethnics in Ghafghaz, Beynolnahrein),
Tehrân: Našr-e Ney.
Baxtoortâš, N. (1380 [2001 A.D]) Derfšhây-e Iran-e Bâstân (Persian Translation of
The Ancient Iran), Tehrân: -.
Buzand’s, P. (1383 [2004 A.D]) Târix- Armaniân (Persian Translation of Armenias),
Translated by Gâroon Sârkisiân, Tehrân: Entešârât Nâeeri.
Boyce, M. (1375 [1996 A.D]) Târix-e Kiš-e Zartoštiân (Persian Translation of A History
of Zoroastrianism), Translated by Homâyoon Sanatizâzed, Tehrân: Entešârât-e Toos.
Pasdermadjian, H. (1369 [1990 A.D]) Târix-e Armanestân (Persian Translation of
Histoier de L’Armenie), Translated by Mohammad Qâzi, Tehrân: Našr-e Aržang.
Piotrovskii, B. (1381 [2002 A.D]) Oorârto (Persian Translation of Urartu), Translated
by Rašid Bernâk, Tehrân: Nâšer Andišeh No.
Poordâvood, E. (1310 [1931 A.D]) Adabiât-e Mazdisnâ (Persian Translation of
Mazdisna Literature), Bambaei: Entešârât-e Anjoman-e Zartoštiân-e Irân.
Taqizâeh, H. (1346 [1957 A.D]) Bist Maqâleh Taqizâdeh (Persian Translation of
Taqizadeh`s 20 Article), Tehrân: Bongâh-e Tarjomeh va Našr-e Ketâb.
Tanhâee, H. ( 1372 [ 1993 A.D]) Šiveh Negâreš-e Pâyânâmeh (Persian Translation of
How to Write Dissertation), Kermân: Kâvošnâmeh.
Hâmi, A. (1355 [1966 A.D]) Baq Mehr (Persian Translation of Bagh Mehr), Tehrân:
Dâvarpanâh.
Dâdgi, F. (1369 [1990 A.D]) Bandheš (Persian Translation of Glossary of Pahlavi),
Translated by Mehrdâd Bahâr, Tehrân: Našr-e Toos.
Diakonov, M. (1384 [2005 A.D]) Târix-e Irân-e Bâstân (Persian Translation of History
of Ancient Persia), Translated by Roohi Arbâb, Tehrân: Entešârât-e Elmi Farhangi.

Diakonov, M. (1350 [1972 A.D]) Târix-e Jahân-e Bâstân ( Persian Translation of
History of Ancient World), Tehrân: Našr-e Andišeh.
Râbin, E. (1356 [1978 A.D]) Irâniân-e Armani (Persian Translation of Armenian
Iranians), Tehrân: Našr-e Amirkabir.
Razi, H. (1383 [2004 A.D]) Jašnhây-e Âb (Persian Translation of The Water Ceremonies),
Tehrân: Bahjat.
Razi, H. (1380 [2001 A.D]) Gâhšomâri va Jašnhây-e Irân-e Bâstân (Persian Translation
of The Bibliography and Ancient Iranian Ceremonies), Tehrân: Bahjat.
Ravâsâni, Š. (1370 [1991 A.D]) Jâmee Bozorg-e Šahrq (Persian Translation of The Big
Society of West), Tehrân: Našr-e Šam.
Soroošiân, J. (1335 [1956 A.D]) Farhang-e Behdinân (Persian Translation of Culture
of --), Tehrân: Entešârât-e Dânešgâh-e Tehrân.
Âref, M. (1388 [2009 A.D]) Deraxt-e Giân (Persian Translation of ….), Tehrân:
Entešârât-e Nâeeri.
Frye, R. (1386 [2007 A.D]) Mirâs-e Irân-e Bâstân (Persian Translation of The Heritage
of Persia), Translated by Massod Rajabniâ, Tehrân: Entešârât-e Elmi Farhangi.
Frazer, J. (1386 [2007 A.D]) Šâxeh Zarrin (Persian Translation of The Golden Bough),
Translated by Kâzem Firoozmand, Tehrân: Naš-e Âgah.
Qazvini, Z. (1361 [1982 A.D]) Ajâyeb-e Maxlooqât va Qarâyeb-e Mojoodât (Arabic
Translation of The Weird Creatures), Transalted by Naslollâh Saboohi, Tehrân:
Čâpxâneh Ketâbxâneh Markazi.
Christensen, A. (1351 [1974 A.D]) Irân dar Zamân-e Sâsâniân (Persian Translation
of L,Iran sous les Sassanides), Translated by Rašid Yâsami, Tehrân: Ketâbxâneh
Ebn-e Sinâ.
Christensen, A. (1386 [2007 A.D]) Noxostin Ensân va Noxostin Šahriâr (Persian
Translation of Les types du premier homme et du premier roi dans l’histoire
legendaire des iraniens), Translated by Žâleh Âmoozgâr, Tehrân: Našr-e Češmeh.
Girshman, R. (1386 [2007 A.D]) Irân az Âğâz tâ Eslâm (Persian Translation of L’Iran des
origines a l’Islam), Transalted by Mohammad Moin, Tehrân: Entešârât-e Negâh.
Manukian, A. (1360 [1981 A.D]) Ayâd-e Kelisây-e Arâmaneh (Persian Translation
of Hay Yekeghetsu Tonere), Translated by Harâyer Xâlâtiân, Tehrân: Našr-e
Xalifehgari.
Moqaddam, M. (1380 [2001 A.D]) Jastâr darbârey-e Nâhid-o Mehr (Persian Translation
of Introduction on Nahid & Mehr), Tehrân: Hirmand.

Noorizâdeh, A. (1376 [1997 A.D]) Târix va Farhang-e Armanestân (Persian Translation
of History and Culture of Armenia), Tehrân: Našr-e Češmeh.
Verdapet, K. (1381 [2002 A.D]) Zendegi-e Masroop Mâštoots (Persian Translation
of The Life of Mashtots), Translated by Gâroon Sârkisiân, Tehrân: Entešârât-e
Nâeeri.
Vermaseren, M. (1386 [2007 A.D]) Âeen-e Mitrâ (Persian Translation of Mithra cedieu
mysterieux), Translated by Bozorg-e Nâderzâdeh, Tehrân: Našr-e Češmeh.
Hâyrâptiân, A. (1353 [1974 A.D]) Xiši-e Do Zabân-e Fârsi va Armani (Persian
Translation of The Relationship of Persian and Armenian Language), Tehrân: Naše
Hoor.
Hooyân, A. (1384 [2005 A.D]) Armaniân-e Irân (Persian Translation of Iranian
Armenians), Tehrân: Entešârât-e Hermes.
Hooyân, A. 91386 [2007 A.D]) Âeenhâ va Marâsem-e Sonnati Armaniân (Persian
Translation of The Traditional Ceremonies of Armenians), Tehrân: Našr-e Fazâ.
Hovsepian, M. (1376 [1997 A.D]) Âdâb, Rosoom va Sonnathây-e Mardom-e
Boorvâr (Persian Translation of Burvari Gavari vark u barkern u sovorutiunner),
Tehrân: Našr-e Nâeeri.
Hinnells, J. (1385 [2006 A.D]) Šenâxt-e Asâtir-e Irân (Persian Translation of Persian
Mythology), Translated by Bâjelân Farroxi, Tehrân: Našr-e Asâtir.