بازنمایی طبقه و مناسبات طبقاتی در سینمای ایران مطالعه‌ی موردی فیلم «جدایی نادر از سیمین

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جامعه شناسی دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه اصفهان

3 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران

چکیده

طیدهه‌هایاخیردگرگونی‌های اجتماعی و اقتصادی بسیاری در جامعه‌ی ایران رخ داده که زمینه‌ساز تغییرات دامنه‌دار در آرایش، مناسبات و هویت طبقات جامعه‌ی کنونی ایران شده است. یکی از متونی که در آن، موضوع طبقه و مناسبات طبقاتی، در مختصاتی کوچک، بازنمایی شده، فیلم جدایی نادر از سیمین است. بر همین اساس، در این مقاله تلاش شده است تا طبقه و مناسبات طبقاتی در این فیلم با رویکرد بازنمایی و روش نشانه‌شناسی تحلیل و بررسی شود. مطالعه‌ی رمزگان فیلم، نشان داد که در این اثر، دو طبقه‌ی متوسط و فرودست (کارگر) بازنمایی شده‌اند. طبقه‌ی متوسط در این متن از لحاظ هویتی، طبقه‌ای نوگرا، متمایل به غرب، اما آشفته و ازهم گسیخته است. طبقه‌ی فرودست نیز به مثابه طبقه‌ای در مضیقه، بازنمایی شده که رویکرد غیر عرفی و مذهبی به مسائل دارد و به لحاظ زیست جهان در ساحت سنت سیر می‌کند. فیلم همچنین صورت‌بندی طبقاتی جدیدی از جامعه‌ی ایرانی و مناسبات فیمابین ارائه می‌کند و ضمن بازنمایی تقابل‌های طبقاتی و ساختی، روایت‌گر جدایی و شکاف‌های عمیق و گسترده در سطوح مختلف جامعه‌ی ایرانی است که همواره بوسیله‌ی اعضای طبقات، در قالب تمایزهای خود از دیگری برجسته و بازتولید می‌شود و سویه‌های ایدئولوژیک و آنتاگونیستی به خود می‌گیرد.  

کلیدواژه‌ها


Freeman, M, Valentine, D (2004) Through the Eyes of Hollywood: Images of Social Workers in Film, Social Work: Ap: 49:2: Pharmaceutical News Idea.

Hall, s (2003) Representations, cultural representation and signifying practice, London sage publication.

Laclau, E (1994) the meaning of political identities: London, verso

Ross, S (1998) Working-Class Hollywood: Silent Film and the Shaping of Class in America. Princeton: Princeton University Press,.

Seino, T, (2010) Realism and Representations of the Working Class in Contemporary British Cinema, MPhil in Film Studies, De Montfort University

Ahmadī, B (1388 [2009A.D]), az Nishāna-hā-i Tasvīrī tā Matn. Tehrān: Markaz.

Strinati, D (1384 [2005A.D]), Muqaddama’ī bar Nazarīyya-i Farhang-i Āmma. Translated by Th. Pāknazar, Tehrān: Gām-i No.

O’Sullivan, N (1388 [2009A.D]), Nazarīyya-i Sīyāsī dar Guzār (Barrasī-i Intiqādī),Translated by H. Ābnīkī, Tehrān: Kavīr.

Ashraf, A. & Banūazīzī, A (1387 [2008A.D]), Tabaqāt-i Ijtimā’eī, Dawlat va Inqilāb-i Īrān. Translated by S. Turābī Fārsānī, Tehrān: Nīlūfar.

Abāzarī, Y. & Mīlānī, N (1384 [2005A.D]), Bāznumāyī-i Gharb dar Nashrīyyāt-i Dānishjūyī. Nāma-i Ulūm-i Ijtimā’eī, No. 26.

Abāzarī, Y. & Chāvushīyān, H (1381 [2002A.D]), az Tabaqa-i Ijtimā’eī tā Sabk-i Zindagī, Rūykard-hā-i Nuvīn dar Tahlīl-i Jāmi’a-shinākhtī-i Huvīyyat-hā-i Ijtimā’eī. Nāma-i Ulūm-i Ijtimā’eī, No. 20.

Ibrāhīmī, P (1376 [1997A.D]),Tabaqa-i Mutavassit-i Jadīd dar Javāmi’-i Gharbī va Īrān. Faslnāma-i Ulūm-i Ijtimā’eī, Allāma Tabātabāyī University, No. 9.

O’heir, A (2009), Naqd-i Judāyī-i Nādir az Sīmīn. Translated by S. Hūshangī, www.naghdefarsi.com.

Āzād Armakī, T. & Khāliq-panāh, K (1389 [2010A.D]), Khānish-i Muzā’af: Ravish-shināsī-i Benjamīn-ī – Deleuze-ī dar Tahlīl-i Fīlm, Hamrāh bā Tahlīl-i Fīlm-i Dar-bāra-i Elī. Jāmi’a-shināsī-i Hunar va Adabīyyāt, Vol.2, No. 2.

Āzād Armakī, T. & Bāzyār, F (1388 [2009A.D]), Bāznumāyī-i Huvīyyat-i Ijtimā’eī-i Rushanfikr dar Cīnemā. Faslnāma-i Mutāli’āt-i Farhangī va Irtibātāt, Vol. 5, No. 15.

Āzād Armakī, T (1388 [2009A.D]), Barrasī-i Rābita-i Dawlat va Tabaqa-i Mutavassit-i Jadīd.

Āqā-bābāyī, A. & Samīm, R. & Qāsimī, V (1387 [2008A.D]), Barrasī-i Pāygāh-i Ijtimā’eī-i Zan va Mard dar Fīlm-hā-i Daha-i Haftād-i Sīnimā-i Īrān. Hunar-hā-i Zībā, No. 35, pp. 125-134.

Āqā-bābāyī, A. & Samīm, R. & Kay-Farrukhī, P (1388 [2009A.D]), Bāznumāyī-hā-i Chālish-hā-i Rawshanfikr-i Tabaqa-i Mutavassit. Hunar-hā-i Zībā, Hunar-hā-i Numāyishī va Mūsīqī, No. 39, pp. 5-12.

Barzīn, S (1372 [1993A.D]), Sākhtār-i Sīyāsī-i Tabaqātī va Jam’īyyatī dar Īrān. Ittilā’āt-i Sīyāsī va Iqtisādī, No. 83.

Bihdād, S. & Nu’mānī, F (1387 [2008A.D]), Tabaqa va Kār dar Īrān. Translated by M. Muttahid, Tehrān: Āgah.

Pāyanda, H (1387 [2008A.D]), Bizangāh; Āyīna-i Tamām-numā-i Arzish-hā-i Tabaqa-i Mutavassit.

Parastish, Sh (1391 [2012A.D]), Judāyī dar Nuqta-i Sifr. Mihr-nāma, No. 20.

Tājīk, M. R (1390 [2011A.D]), Sīyāsat va Āntāgunīsm. Āsimān, No. 4.

Tavassulī, A (1390 [2011A.D]), Talāq dar Jāmi’a-i Īrān. al-Zahrā University, http://www.hamshahrimags.com/NSite/FullStory/?Id=17528

Chandler, D (1387 [2008]), Mabānī-i Nishāna-shināsī. Translated by M. Pārsā, Tehrān: Sūra-i Mihr.

Hussaynī Sarvarī, N. & Tālibīyān, H (1392 [2013A.D]), Bāznumāyī-i Huvīyyat-i Tabaqa-i Mutavassit-i Mudirn-i Shahrī dar Āthār-i Mustafā Mastūr, Tahlīl-i Guftmān-i Rumān-i Ustukhān-hā-i Khūk va Dast-hā-i Juzāmī va Man Gunjishk Nīstam. Mutāli’āt-i Farhang va Irtibātāt, Vol. 14, No. 21.

Hussainī-far, Ā (1391 [2012A.D]), Tahlīl-i 3 Fīlm-i Chahārshanba-Sūrī, Darbāra-i Elī va Judāyī-i Nādir az Sīmīn, in: http://anthropology.ir/node/18383.

Duvignaud, J (1379 [2000A.D]), Jāmi’a-shināsī-i Hunar. Translated by M. Sahābī, Tehrān: Markaz.

Dayhīmī, Kh (1390 [2011A.D]), Ranj-i Āzādī va Dushwārī-i Sidāqat, Mizgird-i Rūznāma-i Sharq bā huzūr-i: Līlī Gulistān, Asghar Farhādī, Khashāyār Dayhīmī, Sīyāvash Jamādī, No. 1252, p. 9.

Rāvadrād, A. & Taqīzādigān, M (1391 [2012A.D]), Sipida yā Elī, Khānish-i Intiqādī-i Fīlm-i Darbāra-i Elī. Mutāli’āt-i Farhangī va Irtibātāt. Vol. 9, No. 31.

Rāvadrād, A. & Farshbāf, S (1387 [2008A.D]), Marg va Jāmi’a: Tahlīl-i Āthār-i Bahman Farmān-ārā az manzar-i Jāmi’a-shināsī-i Cīnemā. Mutāli’āt-i Farhang va Irtibātāt, Vol. 5, No. 15.

Rabī’ī, Sh (1392 [2013A.D]), Tahlīl-i Guftmān-i Pinhān-kārī va Durugh. Pāyān-nāma-i Kārshināsī-i Arshad-i Mutāli’āt-i Farhangī-i Dānishkada-i Ulūm-i Ijtimā’eī-i Dānishgāh-i Tehrān.

Rizāyī, M. & Kāzimī, A (1387 [2008A.D]), Bāznumāyī-i Aqallīyyat-hā-i qawmī dar Siryāl-hā-i Tilivīzīun, Vol. 1, No. 4. pp. 78-91

Simmel, G (1368 [1989A.D]), Vīrāna. Translated by Y. Abāzarī, Nāma-i Ulūm-i Ijtimā’eī, No. 3.

Sipihr-Āzād, H (1389 [2010A.D]), Ihyā’-i Tahlīl-hā-i Tabaqātī-i Jāmi’a-i Īrān, Sharq Daily, No. 1061, in: http://www.jamehe.blogfa.com/post-10.aspx

Sharī’atī, S. & Shālchī, V (1388 [2009A.D]), Bāznumāyī-i Amr-i Akhlāqī dar Cīnemā-i pur-mukhātab-i Īrān, az Sag-kushī tā Ātash-bas. Mutāli’āt-i Farhang va Irtibātāt, Vol. 5, No. 15.

Siddīqī, B (1390 [2011A.D]), Judāyī-i Nādir az Sīmīn, Intiqādī Muhāfiza-kārāna. Subh-i Āzādī, No. 200, pp. 38-39.

Zaymarān, M (1382 [2003A.D]), darĀmadī bar Nishāna-shināsī-i Hunar. 2nd Edition, Tehrān: Qissa.

Ādilkhāh, F (1390 [2011A.D]), Urdībihisht sad-hā safar bāyad, Jāmi’a-shināsī-i Muhājirat va Safar-hā dar Daha-i 80. Māhnāma-i Mihr-nāma, No. 11.

Farhādpūr, M (1391 [2012A.D]), Farāmūshī-hā-i Sākhtārī, Parvanda-i yik Judāyī.  www.thesis11.com//Files/Special/File_31

Fawzī, Y. & Ramazānī, M (1388 [2009A.D]), Tabaqa-i Mutavassit-i Jadīd va Ta’thīrāt-i ān dar Tahavvulāt-i Sīyāsī-i ba’d az Inqilāb-i Islāmī-i Īrān. Faslnāma-i Inqilāb-i Islāmī, Vol. 5, No. 17, pp. 11-28.

Fiske, J (1380 [2001A.D]), Farhang-i Tilivīzīun. Translated by M. Burūmand, Arghanūn, No. 19.

Kamālī, R (1392 [2013A.D]), Tasāvīr-i Farāmūsh Shuda az Tabaqa-i Mutavassit. in Site of Insān-shināsī va Farhang: http://anthropology.ir/node/20849

Kāshānī, S (1392 [2013A.D]), Tabaqa-i Mutavassit va Sīnimā-i Īrān. in Site of Insān-shināsī va Farhang: http://anthropology.ir/node/19133

Kāzimī, R (1390 [2011A.D]), Gām-i Mu’allaq-i Laklak. Majalla-i Fīlm, No. 424.

Kāzimī, A (1390 [2011A.D]), Mizgird-i Barrasī-i Fīlm-i Judāyī-i Nādir az Sīmīn, E’timād Daily, No. 2248.

Kāzimī, A (1390 [2011A.D]), Chirā bāyad Judāyī rā Jiddī Girift? Mihrnāma, No. 20.

Kāzimī, A (1388 [2009A.D]), Tawzīhī bar Tahlīl-i Mubtanī bar Tabaqa-i Mutavassit dar Īrān (1), Fahrhang va Zindagī-i Rūzmarra: www.kazemia.persianblog.ir/post/7.

Gīvīyān, A. & Sarvī, M (1388 [2009A.D]), Bāznumāyī-i Īrān dar Cīnemā-i Hollywood. Faslnāma-i Tahqiqāt-i Farhangī, Vol. 2, No. 8.

Lājvardī, H (1386 [2007A.D]), Fakt, Dihshat, Sukūt; Ta’ammulī bar Chahār-shanba Sūrī,  pp. 152-161.

Fūlādī, M. L (1383 [2004A.D]), Tahavvul-i Jam’īyyatī – Ijtimā’eī Khānivāda va Ta’thīr-i ān bar Raftār-i Ijtimā’eī Javānān. Majmū’a Maqālāt-i Barrasī-i Masā’il-i Jam’īyyatī-i Īrān bā Ta’kīd bar Javānān, vīzha-i duvvumīn hamāyish-i Anjuman-i Jam’īyyat-shināsī-i Īrān, Shirāz University, Markaz-i Mutāli’āt va Pazhūhish-hā-i Jam’īyyatī-i Āsiā va Uqyānūsīyya.

Lahsāyī-zāda, A (1374 [1995A.D]), Nābarābarī va Qishr-bandī-i Ijtimā’eī. Shīrāz: University of Shīrāz.

Laylāz, S (1392 [2013A.D]), Asbī ki dā’im savārash rā ar zamīn mīzanad. Mihrnāma, No. 29.

Laylāz, S (1390 [2011A.D]), Jān-sakht, Mu’ādilāt va Tanāquzāt-i Tabaqa-i Mutavassit dar Īrān. Mihrnāma, No. 12.

Māljū, M (1388 [2009A.D]), Tabaqa-i Kārgar pas az Intikhābāt-i Dahum: Inzivā yā I’tilāf. http://pecritique.com/2013/04/24       .

Muhammadī, J (1387 [2008A.D]), Mukhātabān va Tilivīzīun, Qarā’at-hā-i Zanān az Majmū’a-i Parvāz dar Hubāb. Tahqīqāt-i Farhangī, No. 2.

Mu’eīnī-far, H. & Muhammad-khānī, N (1390 [2011A.D]), Bāznumāyī-i Ulgū-i Masraf-i yik Khānivāda-i Āmrīkāyī: Sīmpsun-hā dar awqāt-i Farāghat. Tahqīqāt-i Farhangī, Vol. 4, No. 1, pp. 105-128.

Hall, S (1382 [2003A.D]), Ramz-guzārī va Ramz-Gushāyī, Translated by N. Malik-Muhammadī, in: During, S (1382 [2003A.D]), Mutāli’āt-i Farhangī, Translated by N. Malik-Muhammadī & Sh. Vaqfī-pūr, Tehrān: Talkhūn.

Hizār-jarībī, S. & Safarī, R (1389 [2010A.D]), Barrasī-i Nazarī dar Shinākht-i Tabaqa-i Mutavassit bā ta’kīd bar Tabaqa-i Mutavassit-i Jadīd-i Īrān. Faslnāma-i Ulūm-i Ijtimā’eī, No. 50.

Young, D (2009), Judāyī-i Nādīr az Sīmīn, Dirām-i Īrānī-i pur-kishish bā putānsīel-i Nīché-’ī. Translated by M. F. Irshād.