بررسی زبانی نسبت دوستی و ریاست در اندیشۀ سیاسی فارابی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

در این مقاله تلاش شده است تا با بررسی زبانی آثار فارابی، رابطۀ میان ریاست و دوستی یا به بیان دیگر، میان شیوۀ حکومت (یعنی نوع نظام) و سبک روابط بین اشخاص، مورد بررسی قرار گیرد. دوستی از جمله مقولاتی است که در تاریخ اندیشه سیاسی،‌ همواره جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده است. این مقوله از دیرباز در یونان با مقولات دیگری چون عدالت،‌ برابری و برادری، جزء فضائل انسانی محسوب می‌شده است و در ساخت جامعه آرمانی مورد نظر اندیشمند سیاسی مورد توجّه بوده است به نحوی که دوستی و پولیس با یکدیگر پیوندی تنگاتنگ داشته‌اند. همچنین، ریاست به معنای تدبیر و هدایت یک جمع براساس یک نظام از پیش تعریف شده است که غایت آن، رساندن افراد تحت رهبری به مقصدی است که بر سر آن تآمّل فلسفی شده است؛ با استفاده از روش هرمنوتیک مؤلّف-زمینۀ اسکینر، در اندیشۀ سیاسی فارابی، می‌توان گفت که میان ریاست و محبّت نسبت مستقیم و ارگانیک برقرار است. به دیگر سخن، ریاست مدینۀ فاضله وقتی می‌تواند کارآمد و موفق باشد که در بین اتباع، اعضاء و طبقات مدینه رابطۀ دوستی حاکم باشد. از این منظر، رابطۀ دوستی یک رابطۀ یک‌طرفه نیست؛ دوستی رئیس نسبت به اتباع و به‌عکس و نیز دوستی اتباع نسبت به یکدیگر.

کلیدواژه‌ها


Al-Fakhuri, H. & Al-Khalil, G. (1358 [1979 A.D]) Târix-e Falsafe-h dar Jahân-e Islami
(Persian Translation of The History of Philosophy in Islamic World), Translated by
Abdolmohammad Âyati, Tehran: Ketâb-e Zamân.
Alfârâbi, A. (-) Fosolo Montazae (Arabic Translation of Separated Chapters), Qom:
Maktab-e Alzahrâ.
Âmeri, A. (1336 [1957 A.D]) Alsaâdate Valsaâd (Arabic Translation of Happiness
and Happy-making), Edited by Mojtabâ Minavi, Tehran: Entešârât-e Dânešgâh-e
Tehran.
Aristotle (1885) Politics , Trans. by B. Jwett, Oxford: Oxford University Press.
Aristotle (1378 [1999 A.D]) Axlâq-e Nikomachose (Persian Translation of Nicomachean
Ethic), Translated by Mohammad Hassan Lotfi, Tehran: Entešârât-e Tarh-e No.
Avesina (1335 [1914 A.D]) Jâmeolbadâye, Egypt: Matba Alsaâdat.
Carpenter, E. (1935) An Anthology of Friendship , U.S.A: Cornwall Press.
Chomsky, N. (1380 [2001 A.D]) Daneš-e Zabân, Mâhiyat, Mana va Kârbord-e ân
(Persian Translation of Linguistics), Translated by Ali Darzi, Tehran: Našr-e Nay.
Cicero, M. (1887) On Friendship , Trans. By Andrew P. Peabody, Boston: Little Brown
and Company.
Dallmayr, F. (1999) “Derrida and Friendship, in: Critical Review of International Social and
Political Philosophy”, in The Challenges to Friendship in Modernity, Vol. 2 (4) :105-130.
Derrida, J. (1997) The Politics of Friendship , Trans. by George Collins, London & New
York: Verso.
Fârâbi, A. (1371 [1992 A.D]) Siyâsat-e Madaniye-h (Persian Translation of Politics of
the Polis), Translated by Sayyed Jafar Sajâdi, Tehran: Sâzman-e Câp va Entešârât-e
Vezârat-e Farhang.
Fârâbi, A. (1384 [2005 A.D]) Saâdat dar Negâh-e Fârâbi (Persian Translation of
Farabi`s Conception of Happiness), Translation by Ali Akbar Jâberi Moqadam,
Qom: Dârolhodâ
Manočehri, A. (1383 [2004 A.D]) “Dosti, Baynâzehniyat va Hambastegi” (Persian
Translation of Friendship, Intersubjectivity and Solidarity), in Farhang-e Andiše-h,
Vol.3 (12): 183-198.
_________ (1384 [2005 A.D]) “Dosti dar Andišeh-ye Siyâsi” (Persian Translation of
Friendship in Political Thought), in Pažoheš-e Ulom-e Siyâsi , Vol.1(3,4): 109-130.
Nâzerzâde-h Kermâni, F. (1376 [1987 A.D]) Osol va Mabâdi-ye Falsafeh-ye Siyâsi-ye
s Political Philosophy), Tehran: ُ fârâbi (Persian Translation of The Basics of Farabi
Entešârât-e Dânešgâh-e Alzahrâ.
Nitzsche, F. (1377 [1988 A.D]) Hermenutik-e Modern: Gozideh-ye Jastârhâ (Persian
Translation of Modern Hermeneutic (Selected Essays), Translated by Bâbak Ahmadi,
Mehrân Mohâjer, Mohammad Nabavi, Tehran: Našr-e Markaz.

Palmer, R. (1377 1998 A.D]) Elm-e Hermenotik (Persian Translation of Hermeneutics),
Translated by Mohammad Said Hanâi Kâšâni, Tehran: Entešârât-e Hermes.
Plutinus, I. (1362 [1983 A.D]) Panj Resâle-h (Persian Translation of Selected Essays),
Translated by Mahmood Sanâi, Tehran: Entešârât-e Elmi va Farhang.
Skinner, Q. (1380 [2001 A.D]) Makiavelli (Persian Translation of Makiavelli),
Translated by Ezatolâh Folâdvand, Tehran: Entešârât-e Tarh-e No.
Skinner, Q. (1988a) “Meaning and Understanding in the History of Ideas,” in James
Tully, Meaning and Context: Quentin Skinner and his Critics, Princeton: Princeton
University Press.
______ (1893) Nicomachean Ethics , Trans. by F. H. Peters, London: Kegan Paul,
Trench, Trubner & Co.
______ (1988b) “Motives, Intentions and the Interpretation of Texts”, in James Tully,
Meaning and Context: Quentin Skinner and his Critics , Princeton: Princeton
University Press.
______ (1988c) “Social Meaning and the Explanation of Social Action”, in James
Tully, Meaning and Context: Quentin Skinner and his Critics, Princeton: Princeton
University Press.
______ (1988d) “Some Problems in the Analysis of Political Thought and Action”,
in James Tully, Meaning and Context: Quentin Skinner and his Critics, Princeton:
Princeton University Press.
Sprigens, T. (1382 [2003 A.D]) Fahm-e Nazariyehâ-ye Siyâsi (Persian Translation of
Understanding Political Theory), Translated by Farhang Rajâi, Tehran: Entešârât-e
Âgâh.
Strauss, L. (1373 [1994 A.D]) Falsafe-ye Siyâsi Čist ? (Persian Translation of What is
Political Philosophy?), Translated by Farhang Rajâi, Tehran: Entešârât-e Elmi va
Farhangi.
Tosi, N. (1360 [1981 A.D]) Axlâq-e Nâseri (Persian Translation of the Naseri Ethic),
Edited by Mojtabâ Minavi, Alirezâ Haydari, Tehran: Entešârât-e Xârazmi.
Weisenheimer, J. (1381 [2002 A.D]) Hermenutic-e Falsafi va Nazariye-h Adabi (Persian
Translation of Philosophic Hermeneutic and Literary Theory), Translated by Masood
Oliyâ, Tehran: Entešârât-e Qoqnos.
Yosefi Râd, M. (1380 [2001 A.D]) Andišheh-ye Siyâsi-ye Xâje-h Nasiredin Tosi
(Persian Translation of Tosi Political Thought), Qom: Bostân-e Ketâb-e Qom.