بررسی رابطه تفکر انتقادی و میزان و زمینه تبعیت از گروه‌های مرجع دینی در بین دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه‌های تهران

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد پژوهش، دانشگاه الزهرا

2 استاد جامعه‌شناسی گروه علوم اجتماعی دانشگاه الزهرا

چکیده

حضور روحانیت در عرصه‌های مختلف زندگی دینی، اجتماعی و اقتصادی جامعة ایران هم با مبانی نظری اسلامی (با تکیه بر امامت و ولایت) مشروعیت یافته و هم بر بستری از ضرورت تاریخی توجیه شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که منزلت روحانیون پس از انقلاب اسلامی به‌خصوص در بین جوانان دچار تغییراتی شده است. با توجه به قوت گرفتن رویکردهای نقادانه در نظام آموزشی کشور و گسترش تفکر انتقادی، در این مقاله بر آنیم که با روش کمّی پیمایش به بررسی رابطة تفکر انتقادی و میزان تبعیت از روحانیت در بین دانشجویان بپردازیم. جامعة آماری این پژوهش را دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه‌های دولتی تهران در سه دانشگاه الزهرا، دانشگاه امام صادق (ع) و دانشگاه شهیدبهشتی تشکیل می‌دهد. نمونة آماری نیز با استفاده از فرمول کوکران و با نمونه‌گیری متناسب با حجم 370 نفر انتخاب شدند. نتایج حاکی از آن است که بین تفکر انتقادی و میزان تبعیت از روحانیت رابطة معناداری وجود ندارد. اما خرده‌مقیاس‌های کنجکاوی و ذهن باز رابطه‌ای منفی با تبعیت از روحانیت دارد و حقیقت‌جویی رابطة مثبتی با تبعیت از روحانیت دارد. همچنین بر اساس نتایج کسب‌شده بین تفکر انتقادی و مراجعة دانشجویان به متخصصان دینی غیرروحانی رابطة مثبتی وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


Ādamiyat, F. (1340 [1961 A.D]). Fekr-e āzādi va moqadamāt-e nehzat-e mašru΄iyat. Tehrān: Našr-e Soxan.

Ahmadi, B. (1374 [1995 A.D]). Moderniteh va andišeh-ye enteqādi. Tehrān: Našr-e Markaz.

Aron, R. (1377 [1998 A.D]). Marāhel-e asāsi-e seyr-e andišeh dar jāme΄eh šenāsi (Persian translation of ‎Etapes de la pensee sociologique = Main currents in sociological thought)‎, translated by: Parhām, B. Tehrān: Entešārāt-e ΄Elmi va Farhangi.

Aštariyān, K. (1388 [2009 A.D]). Kārāmadi va manzelat-e noxbegān: Barresi-e manzelat-e ruhāniyat-e beyn-e javānān. Siyāsat, 39(3), 31-57.

Ayāzi, ΄A. N. (1379 [2000 A.D]). Barresi-e negareš-e mardom-e Mašhad nesbat beh manzelat-e ejtemā΄i-e ruhāniyat va ΄avāmel-e mo΄aser bar ān.   (Pāyān nāmeh-ye kāršenāsi-e aršad). Mašhad: Dānešgāh-e Ferdusi.

Azghandi, ΄A. R. (1379 [2000 A.D]). Tārix-e tahavolāt-e siyāsi va ejtemā΄i-e Irān. Tehrān: Entešārāt-e Samt.

Azghandi, ΄A. R. (1386 [2007 A.D]). Darāmadi bar jāme΄eh šenāsi-e

Bašariyeh, H. (1374 [1995 A.D]). Jāme΄eh šenāsi-e siyāsi. Tehrān: Našr-e Ney.

Bašariyeh, H. (1380 [2001 A.D]). Mavāne΄-e tose΄eh-ye siyāsi dar Irān. Tehrān: Gām-e Nu.

Berger, P. L., & Luckmann, Th. (1375 [1996 A.D]). Sāxt-e ejtemā΄i-e vāqe΄iyat (resāleh-i dar  jāme΄eh šenāsi-e šenāxt). (Persian translation of The Social construction of reality: a treatise in the Sociology of Knowledge)‎, translated by: Majidi, F. Tehrān: Entešārāt-e ΄Elmi va Farhangi.

Berger, P., & Berger, B. (1381 [2002 A.D]). Zehn-e bi xānemān: nusāzi va āgāhi (Persian translation of ‎The homeless mind; modernization and consciouseness)‎, translated by: Sāvoji, M. Tehrān: Našr-e Ney.

Coser, L. A. (1383 [2004 A.D]_. Zendegi va andišeh-ye bozorgān-e jāme΄eh šenāsi (Persian translation of Masters of sociological thought; ideas in historica)‎, translated by: Salāsi, M. Tehrān: Entešārāt-e ΄Elmi

Facione, P. (2009). Critical Thinking: What it is and Why it Counts. Retrieved from http//www. Insightassessment.com

Facione, P. A. (1995). The disposition toward critical thinking. Journal of General Education, 44(1), 1-25.

Hā΄eri, ΄A. (1360 [1981 A.D]). Tašayo΄ va mašru΄iyat dar Irān. Tehrān: Amirkabir.

Hāj Hoseyni, M. (1391 [2012 A.D]). Ta΄sir-e raveš hā-ye goftgu mehvar (bahs-e goruhi va bahs-e soqrāti) bar tafakor-e enteqādi-e dānešjuyān. (Resāleh-ye doktori). Tehrān: Dānešgāh-e Al-Zahrā, Dāneškadeh-ye ΄Olum-e Tarbiyati va Ravānšenāsi.

Jalāyi Pur, H. R., & Mohamadi, J. (1387 [2008 A.D]). Nazariyeh hā-ye mote΄axer-e jāme΄eh šenāsi. Tehrān: Našr-e Ney.

Kalāntari, H., & ΄Azizi, J., & Zāhed Zāhedāni, S. (1388 [2009 A.D]). Hoviyat-e dini va javānān (nemuneh-ye āmāri: javānān-e šahr-e Širāz). Tahqiqāt-e farhangi-e Irān, 2(6), 125-141.

Keddie, N. (1381 [2002 A.D]). Irān dar durān-e Qājār va barāmadan-e Rezā Xān. (Persian translation of Qajar, Iran and the rise of Reza Khan)‎, translated by: Haqiqat Xāh, M. Tehrān: Našr-e Qoqnus.

Kendall, D. (1392 [2013 A.D]). Jāme΄eh šenāsi mo΄āser. (Persian translation of Sociology in our times : the essentials)‎, translated by: Hemati, F. Tehrān: Našr-e Jāme΄eh šenāsān.

Lambton, A. K. S. (1363 [1984 A.D]). Seyri dar tārix-e Irān-e ba΄d az Eslām.  (Persian translation of The History of Iran after Islam)‎, translated by: Āžand, Y. Tehrān: Našr-e Amirkabir.

Lambton, A. K. S. (1379 [2000 A.D]). Nazariyeh-ye dulat dar Irān. (Persian translation of Some reflection on the Persian theory of Government)‎, translated by: Pahlevān, Č. (2nd ed.). Tehrān: Našr-e Giv.

Manteqi, M. (1389 [2010 A.D]). Tahlil-i bar ΄avāmel-e mohiti-e ta΄sirgozār bar hoviyat-e nahād-e ruhāniyat (ruykard-e modiriyati va sāzmāni). Hokumat-e eslāmi, 15(1), 204-222.

Mirsondosi, M. (1383 [2004 A.D]). Barresi-e anvā΄e dindāri dar beyn-e dānešjuyān. (Resāleh-ye doktori). Tehrān: Dānešgāh-e Tarbiyat Modares, Dāneškadeh-ye ΄Olum-e Ensāni.

Mohamadi Šahrābi, H. (1380 [2001 A.D]). Barresi-e jāygāh va čegunegi-e asargozāri-e ruhāniyat ši΄eh bar dulat-e safavi. (Pāyān nāmeh-ye kāršenāsi-e aršad). Tehrān: Dānešgāh-e ΄Alameh Tabātabā΄i, Dāneškadeh-ye ΄Olum-e Ejtemā΄i.

Motahari, M. (1370 [1991 A.D]). Xātamiyat. Qom: Sadrā.

Munson, H. (1988). Islam and revolution in the middleeast. New Heaven and London: Yale University Press.

Nejāt Pur, M. (1390 [2011 A.D]). Ruhāniyat-e ši΄eh va moqāyeseh-ye seh daheh naqš-e ān pas az mašruteh va pas az enqelāb-e eslāmi. (Pāyān nāmeh-ye kāršenāsi-e aršad). Esfahān: Dānešgāh-e Esfahān, Dāneškadeh-ye Adabiyāt va ΄Olum-e Ensāni.

Rahmāni, J. (1392 [2013 A.D]). Zi talabegi: az maneš tā sabk-e zendegi-e ensān-e huzavi. Tahqiqāt-e farhangi-e Irān, 6(2), 113-142.

Rajab Zādeh, A. (1381 [2002 A.D]). Dānešgāh, Din dar Irān: Barresi-e peymāyeši-e dānešgāh hā-ye dulati-e Tehrān. Tehrān: Vezārat-e ΄Olum, Tahqiqāt va Fanāvari, Mo΄āvenat-e Farhangi va Ejtemā΄i, Daftar-e Barnāmeh rizi-e Ejtemā΄i va Motāle΄āt-e Farhangi.

Rajabi Davāni, M. S., & Tāher Ābādi, A. (1391 [2012 A.D]). Ruhāniyat-e ši΄i va naqš-e siyāsi ejtemā΄i-e ānān dar jāme΄eh-ye Irān (bā ta΄kid bar naqš-e maqām-e mo΄azam-e rahbari dar modiriyat-e tahavolāt pas az entexābāt-e sāl-e 88). Pāsdāri-e farhangi-e engelāb-e eslāmi, Dāneškadeh-ye  ΄Olum-e  Ensāni va Qodrat-e Narm, Dānešgāh-e Afsari va Tarbiyat-e Pāsdāri-e Emām Hoseyn, 2(6), 87-121.

Sām Daliri, K. (1389 [2010 A.D]). Barresi-e ΄avāmel-e mo΄aser bar kāheš-e nofuz-e ejtemā΄i-e ruhāniyat dar Irān: barresi-e muredi-e šahr-e Āmol, (Resāleh-ye doktori). Tehrān: Dānešgāh-e Tarbiyat Modares, Dāneškadeh-ye ΄Olum-e Ensāni.

Siyāsi-e Irān. Tehrān: Našr-e Qumes.

Šojā΄i Zand, ΄A. R. (1382 [2003 A.D]). Senf bandi hā-ye ejtemā΄i- siyāsi. Motāle΄āt-e rāhbordi, 20, 405-427.

Šojā΄i Zand, ΄A. R. (1388 [2009 A.D]). Ruhāniyat va moqe΄iyat-e jadid. Ši΄eh šenāsi, 26, 231-264.