مقایسه عوامل مؤثر فرهنگی - اجتماعی و روانشناختی در خودکشی زنان ایران و تاجیکستان

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

2 عضو هیأت علمی دانشکده روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج،

چکیده

هدف این پژوهش مطالعة عوامل مؤثر فرهنگی‌ ‌اجتماعی و روان‌شناختی در خودکشی و شناسایی آنها به‌صورت بوم‌شناختی و همچنین مقایسة این عوامل در بین زنان اقدام‏کننده به خودکشی در دو کشور ایران و تاجیکستان است، که با استفاده از رویکرد روش‌شناسی کیفی انجام شده است. نمونه‌گیری از افراد به‌صورت اشباعی، شصت نفر (از هر کشور سی نفر)‌، از طریق مصاحبه‌های عمیق (با پایایی مناسب) انجام شده و تا اشباع داده‌ها ادامه یافته است. نتایج این مطالعه که مبتنی بر داده‌های کدگذاری‌شدة حاصل از مصاحبة عمیق انجام‌ شده بود نشان داد که عوامل مهم دخیل در خودکشی در هر دو کشور ایران و تاجیکستان، که ریشه در فقر و فقر سنتی دارد، به‌ترتیب اهمیت عبارت‌اند از: 1. خشونت خانوادگی 2. القای فرهنگی (از کودکی با ذهنیت گفتار تهدید به خودکشی در مشاجرات والدین آشنا می‌شوند) 3. روابط سرد خانوادگی 4. ازدواج اجباری 5. مسئولیت بیش‌ازاندازه 6. فقدان حریم خصوصی 7. چندهمسری 8. تعصبات نامعقول 9. فقدان ارتباط مناسب بین نسل‌ها. تفاوت موجود بین دو کشور این است که در مورد چندهمسری، مردان تاجیک علی‌رغم قانون تک‌همسری، چندزنی را به‌صورت غیرقانونی انتخاب می‌کنند که پشتوانة قانونی ندارد. همچنین در مورد تعصبات نامعقول، از دفن زن مسلمان منتحر در گورستان مسلمانان، امتناع می‌ورزند.

کلیدواژه‌ها


Aliverdi, A. (1373 [1994 A.D]). Barresi-e tatbiqi-e mizān-e xudkoši. (Pāyān nāmeh-ye kāršenāsi-e aršad). Tehrān: Dānešgāh-e Tarbiat Modares.

Asadbeygi, H. (1390 [2011 A.D]). Xudkoši dar Irān va jahān. Tehrān: Daftar-e Omur-e Āsib didegān, Retrieved from: reyhanehsaadat.ir/shares/khod%20koshi.doc.

Baune, B., & Hay, P. (2006). Suicide rates & antidepressant prescribing: A casual or causal relationship. PLOS medicine, 3(6), 220.

Baxtiār Nežād, P. (1378 [1999 A.D]). Zanān-e xudsuxteh-ye Ilām va Xuzestān. Tehrān: Entešārāt-e Āgāh.

Blumenthal, S., & Kupfer, D. (1990). Suicide over the life cycle: Risk factors, assessment, & treatment of suicidal patients. Wash., DC: Amer. Psych.Press.

Brandt, R. (1975). The morality & rationality of suicide. in A Handbook for the Study of Suicide, S. Perlin (ed.) Oxford: Oxford University Press.

Brown, P. (2001).Choosing to die: A growing epidemic among the young. Bulletin of the World Health Organization, 79 (12), 1175-1177.

Campbell, R., & Collinson, D. (1988). Ending lives. Oxford: Basil Blackwell.

Camus, A. (1955). The myth of sisyphus. London: Hamish Hamilton.

Canetto, S. S. & Lester .D. (1995). Women & suicidal behavior. New York, NY: Springer; 1995.

Carstairs, G. M. (1973). Foreword, in E. Stengel, Suicide & Attempted Suicide. Harmondsworth: Penguin (revised edition with revisions).

Cholbi, M. (2002). Suicide intervention & non-ideal Kantian theory. Journal of Applied Philosophy, 19: 245–259.

Cupples, L. A., Heeren, T., Schatzkin, A., & Colton, T. (1984). Multiple testing of hypotheses in comparing two groups. Annals of Internal Medicine, 100 (1), 122-129.

Darwin, C. (2009). The origin of species by means of natural selection or, the preservation of favored races in the struggle for life. W. F. Bynum (Ed.). AL Burt.

Dolard, J. (1939). Frustration & aggression. new haven, 27 & 76.

Durkheim E. (1378 [1999 A.D]). Xudkoši, janbeh hā-ye jāme’eh šenāxti. (Persian translation of  Suicide, etude de Sociologie), translated by: Sālār Zādeh Amiri, N. Tehrān: Entešārāt-e Dānešgāh-e ‘Alāmeh Tabātabā’i.

Durkheim, É. (1952). Suicide: A study in sociology. Translated by John A. Spaulding and George Simpson. 1952. Reprint, New York: Free Press, 1989.

Ebrahimi, A. E.; Moulavi, H.; Mousavi, S. G.; BornaManesh, A. & Yaghoubi, M. (2007). Psychometric properties & factor structure of general health questionnaire 28 (GHQ-28) In Iranian psychiatric patients. Journal of Research in Behavioural Sciences. 5 (1), 5-12.

Fernquist, R. M. & Cutright, P. (1998). Social integration & age- standardized suicide rate in 21 developed countries, 1955-1989. Social Science Research, 27 (2), 109-127.

Flick, U. (1387 [2008 A.D]). Darāmadi bar tahqiq-e keyfi. (Persian translation of An introduction to qualitative, research), translated by: Jalili, H. Tehrān: Našr-e Ney.

From, E. (1385 [2006 A.D]). Serešt-e rāstin-e ensān. (Persian translation of Marx's concept of man), translated by: Jāvid, F. Tehrān: Našr-e Axtarān.

Fulādi, ‘A. (1381 [2002 A.D]). Esterāteži hā va barnāmeh hā-ye pišgiri az xudkoši. Tehrān: Najm Andiš.

Glasser, W., & Breggin, P.  (2000). Counseling with choice theory:The  new reality therapy. New York: Harper Collins

Graber, G.C. (1981). The rationality of suicide in, Suicide & euthanasia: The rights of Personhood. S. Wallace & A. Eser (eds.), 51–65, Knoxville:U.Tennessee Press.

Haarr, R. N. (2010). Suicidality among battered women in Tajikistan.Violence Against Women,16(7), 764-788.

Harris, C. (2004). Control & subversion: Gender relations in Tajikistan. Londan: Pluto Press.

Hātami, M. R. & Mazhabi, S. (1390 [2011 A.D]). Resāneh va negareš-e zanān beh huviat-e jensi-e xud. Tahqiqāt-e Farhangi ـ e Iran, 4(2), 185-209

Hewitt, J. (2010). Rational suicide: Philosophical perspectives on schizophrenia. Medicine, Health Care & Philosophy,13(1), 25-31.

Karen, S. A. (1992). Always leading our men in service & sacrifice: Amy jacques garvey, feminist black nationalist. Gender & Society, 6, 346-375.

Kupfer, J. (1990). Suicide: Its nature & moral evaluation. Journal of Value Inquiry, 24, 67-81.

Latypov, A. (2009). Revisiting female suicide in muslim Tajikistan: Religious, cultural & public health perspectives. In China & Eurasia Forum Quarterly, 7 (3), 31-61.

Lebacqz, K. & Engelhardt, H.T.(1980). Suicide, in death, dying & euthanasia. D.J.Horan & D. Mall (eds.). Frederick, Md.: Aletheia.

Lieberman, L. (2003). Leaving you: The cultural meaning of suicide. Chicago: Ivan R. Dee.

Lowry, M. E. (1984). Major depression; prevention & treatment. St.Louis: Warren Green inc

Maris, D.W. (1991). A developmental perspective of suicide. In A. A York: Plenum Leenaars (Ed.), Life span perspectives of suicide: Time-lines in the suicide process. 25−38. New York Plenum.

Maris, R.W. (1979). Social forces in urban suicide. Home wood,IL, dorsey Press, 159-180

Marozzi, M. (2014). Multivariate tests based on interpoint distances with application to magnetice resonance imaging. Statistical Methods in Medical Research. Doi: 10.1177/0962280214529104.

McManners, J. (1981). Death & the enlightenment: Changing attitudes to death among christians & unbelievers in eighteenth-century France. Oxford University Press

Milner, A., McClure, R., & De Leo, D. (2012). Globalization & suicide: An ecological study across five regions of the world. Archives of Suicide Research, 16 (3), 238-249.

Mishara, B. L., & Weisstub, D. N. (2005). Ethical & legal issues in suicide research. International  Journal of Law & Psychiatry, 28(1), 23-41.

Mohamad Pur, A. (1383[2004 A.D]). Xudkoši, padideh-i ejtemā’i va čandbo’di. In xudkoši, maqālāt-e hamāyeš-e meli-e āsib hā-ye ejtemā’i dar Irān. (4th vol.). Tehrān: Našr-e Ᾱgah.

Mohseni, A. (1372 [1993 A.D]). Barresi-e ‘elal va ‘avāmel-e mu’aser bar afzāyeš-e nerx-e xudkoši dar ostān-e Ilām. Tehrān: Dānešgāh-e Tehrān.

Mohseni, M. (1366 [1987 A.D]). Enherāfāt-e ejtemā’i: Angizeh hā va ‘elal-e xudkoši. Tehrān: Našr-e Marvi.

Mošir Zādeh, H. (1382 [2003 A.D]). Tārix-e du qarn-e feminism. (1st vol.). Tehrān: Našr va Pažuheš-e Širāzeh.

Mundt, A.; Kliewe, T.; Yayla, S.; Ignatyev, Y.; Busch, M. A.; Heimann, H., Heinz A., Rapp MA., Schouler-Ocak M., Ströhle A., & Aichberger, M. C. (2012). Social characteristics of psychological distress in disadvantaged areas of Berlin. International Journal of Social Psychiatry, 60 (1), 75-82, doi: 10.1177/0020764012464017.

Newman, I., & Benz, C. R. (1998). Qualitative-quantitative research methodology: Exploring the interactive continuum. SIU Press.

Papalia, d. E &  Olds, S.W. (1988). Psychology. NewYork: Mc Graw-Hill book company.

Pedahzur, A., & Perliger, A. (2006). The changing nature of suicide attacks: A social network perspective. Social Forces, 84 (4), 1987-2008.

Porterfield, A. L. (1968)."The problem of suicide". in Suicide, ed. Jack P. Gibbs. New York: Harper & Row, 51

Rafi’ pur, F. (1380 [2001 A.D]). Tuse’eh va tazād. (5th ed.). Tehrān: Šerkat-e  Sahāmi-e Entešār.

Ritzer, G. (1988). Sociological theory. McGraw ـHill Publishing Company.

Runeson, B. (1989). Mental disorder in youth suicide. Acta Psychiatrica Scandinavica, 79(5), 490-497.

Sediq, R. (1381 [2002 A.D]). Ᾱsib šenāsi-e ejtemā’i, jāme’eh šenāsi-e enherāfāt. Tehrān: Entešārāt-e Dānešgāh-e Tehrān.

Sheikhazadi, A., Saberi Anari, S. H. & Ghadyani, M. H. (2010). Nonfire carbon monoxide-related deaths: A survey in Tehran, Iran (2002-2006). American Journal of Forensic Medicine and Pathology, 31(4), 359-363 Retreived from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20890171

Shneidman, E. S. (1383 [2004 A.D]). Ravānšenāsi-e xudkoši (zehn-e xudkoš. gerā). (Persian translation of Understanding the suicidal mind), translated by: Firuzbaxt, M. Tehrān: Rasā.

Shneidman, E. S. (1987). A psychological approach to suicide. In American Psychological Association Convention, Aug, 1986, Washington, DC, US; This chapter is based upon one of the 1986 Master Lectures that were presented at the aforementioned convention. American Psychological Association.

Stack, S. (1982). Suicide: A decade review of the sociological literature. Deviant Behaviour 4, 41–66.

Stack, S., Wasserman, I., & Kposowa, A. (1994). The effects of religion and feminism on suicide ideology: An analysis of national survey data. Journal for the Scientific Study of Religion, 110-121.

Stoff, D.M. & Mann, J.J. (1997). The neurobiology of suicide: From the bench to the clinic. Annals of the New York Academy of Sciences, 836

Wertheimer. A. (2004). A special scar: The experiences of people bereaved by suicide. Routledge.

Wetzel, J.w. (1984). Clinical handbook of depression. New York: Gardner press

Krug E; Dahlberg L.L: Mercy J.A: Zwi A.B: Lozano R., eds. (2002). World report on Violence and health Geneva, Switzerland: World Health Organization.

Yazd X(v)āsti, G., Qāsemi, V., & Vahidā, F. (1390 [2011 A.D]). Rābeteh-ye tamās hā-ye beyn-e farhangi va huš-e farhangi: Tahlil-e nazari va tajrobi. Tahqiqāt-e Farhangi-e Irān, 4 (2), 133-162

 Zāre’ Šāh Ᾱbādi, A., & Ebrāhim Ᾱbādi, M. (1390 [2011 A.D]). Baresi-e ‘avāmel-e ejtemā’i-e mortabet bā bohrān-e huviat-e farhangi dar beyn-e dāneš āmuzān-e dabirestāni-e Tabriz. Tahqiqāt-e Farhangi-e Irān, 4(4), 207-228.

Zumbo, B.; Gadermann, A. & Zeisser, C. (2007). Ordinal versions of coefficient alpha & theta for likert scale. The Journal of Modern Applied Statistical Methods, 6 (1), 21-29