نگرش به نقش‌های جنسیتی در نسبت با قومیت و جنسیت

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

چکیده

پژوهش حاضر به منظور سنجش تفاوت‌های جنسیتی و قومیتی در نگرش به نقش‌های جنسیتی و با استفاده از سنجه متناسب با فرهنگ کشورهای اسلامی،‌ طراحی شده توسط خلید و فریزی (2004) صورت گرفته است. حجم نمونه در این مطالعه 400 نفر از دانشجویان دختر و پسر سه دانشگاه دولتی شامل دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه تهران و دانشگاه کردستان است. تکنیک مورد استفاده در این پژوهش پیمایش، و ابزار مورد استفاده پرسش‌نامه بوده که با شیوة نمونه‌گیری تصادفی در بین پاسخ‌گویان توزیع شده است. نتایج حاصل از سنجش بیانگر این است که دیدگاه سنتی به نقش‌های جنسیتی در بین دانشجویان وجود ندارد و نگرش‌ها در سطح حرفه‌ای و لیبرال قرار دارد. بین زنان و مردان تفاوت معنادار در نگرش به نقش‌های جنسیتی وجود دارد به‌طوریکه مردان نگرش حرفه‌ای و زنان نگرش لیبرال به نقش‌های جنسیتی دارند. از نظر قومیتی، نگرش به نقش‌های جنسیتی در بین زنان و مردان در قومیت فارس و لُر دارای تفاوت معناداری است به‌طوری‌ که در هر دو قومیت، زنان نگرش لیبرال و مردان نگرش حرفه‌ای به نقش‌ها دارند. این در حالی است که در قومیت کُرد تفاوت معناداری ببن دو جنس وجود نداشته و هر دو جنس نگرش لیبرال به نقش‌ها دارند. در قومیت ترک هم تفاوت معنادار بین دو جنس وجود ندارد و نگرش هر دو جنس به نقش‌های جنسیتی حرفه‌ای و سنتی است. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


احتشام‌زاده پروین (1389). تحول نقش‌های جنسیتی زنان و سلامت روانی خانواده. زن و فرهنگ، 1 (3)، 65-51.

افروز، غلامعلی (1386). همسران برتر. تهران: انجمن اولیا و مربیان.

جوادی آملی، عبدلله (1389). زن در آیینة جمال و جلال. قم: اسرا.

خمسه‌ای، اکرم (1385). بررسی ارتباط میان رفتار جنسی و طرح‌واره‌های نقش جنسیتی در دو گروه از دانشجویان متأهل: مقایسة رفتار جنسی زنان و مردان در خانواده. خانواده پژوهی، 2 (8)، 339-327.

سروش، مریم؛ بحرانی، شعله (1392). رابطة دین‌داری، نگرش به نقش‌های جنسیتی و نگرش به فرزند با تعداد واقعی و ایده‌آل فرزند. زن در توسعه و سیاست، 11 (2)، 208-189.

ظهره‌وند، راضیه (1383). رابطة ادراک از نقش‌های جنسیتی و رضایت از جنس. پژوهش زنان، 2 (2)، 125-117.

عبدی، بهشته؛ شهرآرای، مهرناز؛ فراهانی، محمدتقی (1384). بررسی رابطة بین جنس و نقش‌های جنسیتی با ترس از موفقیت در دانشجویان. روان‌شناسی، 9، 214-199.

فروتن، یعقوب (1390). بازنمایی الگوهای اشتغال زنان در متون درسی ایران. زن در توسعه و سیاست،
9 (2)، 80-39.

گیدنز، آنتونی (1378). جامعه‌شناسی (چاپ پنجم). (مترجم: منوچهر صبوری). تهران: نی، 754-753.

مرکز آمار ایران، نشریات مرکزآمارایران (1390).

Akin, A., & Demirel, S. (2003). Concept of gender and its effects on health, CumhuriyetUniversitesi Tip FakultesiDergisiHalkSagligiOzelEki, 25 (4), 73-82.

Beere, C. A., King, D. W., Beere, D. B., & King, L. A. (1984). The sex-role egalitarianism scale: A measure of attitudes toward equality between the sexes. Sex Roles10 (7-8), 563-576.

Bettencourt, K. E. F., Vacha-Haase, T., & Byrne, Z. S. (2011). Older and younger adults’ attitudes toward feminism: The influence of religiosity, political orientation, gender, education, and family. Sex Roles, 64 (11-12), 863-874.

Blee, K. M., & Tickamyer, A. R. (1995). Racial differences in men's attitudes about women's gender roles. Marriage and the Family, 21-30.

Bryant, A. N. (2003). Changes in attitudes toward women's roles: Predicting gender-role traditionalism among college students. Sex Roles48 (3-4), 131-142.

Buchanan, T. (2014). The influence of gender role attitudes on perceptions of women's work performance and the importance of fair pay. Sociological Spectrum, 34 (3), 203-221.

Campbell, B., Schellenberg, E. G., & Senn, C. Y. (1997). Evaluating measures of contemporary sexism. Psychology of Women Quarterly21 (1), 89-102.

Charrad, M. M. (1998). Cultural diversity within Islam: Veils and laws in Tunisia. In H. L. Bodman, & N. Tohidi (eds.), Women in muslim societies: Diversity within unity (pp. 63–79). Boulder, CO: Lynne Rienner

Darling, N., Bogat, G. A., Cavell, T. A., Murphy, S. E., & Sánchez, B. (2006). Gender, ethnicity, development, and risk: Mentoring and the consideration of individual differences. Journal of Community Psychology34 (6), 765-780.

Denzin, N. K. (2008). Symbolic interactionism and cultural studies: The politics of interpretation. John Wiley & Sons.

Dökmen, Y.Z. (2004). Gender social psychological explanations, Ankara: SistemYayincilik.

Fortin, N. M. (2005). Gender role attitudes and the labour-market outcomes of women across OECD countries. Oxford Review of Economic Policy21(3), 416-438.

Goldberg, W. A., Kelly, E., Matthews, N. L., Kang, H., Li, W., & Sumaroka, M. (2012). The more things change, the more they stay the same: Gender, culture, and college students’ views about work and family. Journal of Social Issues, 68 (4), 814-837.

Kaufman, G. (2000). Do gender role attitudes matter? Family formation and dissolution among traditional and egalitarian men and women. Journal of Family Issues21 (1), 128-144.

Khalid, R., & Frieze, I. H. (2004).Measuring perceptions of gender roles: The IAWS for Pakistanis and US immigrant populations. Sex Roles51 (5-6), 293-300.

Lindsey, L. L., & Christy, S. (2011). Gender roles: A sociological perspective. Pearson Prentice Hall.

Lucier-Greer, M., & Adler-Baeder, F. (2011). An examination of gender role attitude change patterns among continuously married, divorced, and remarried individuals. Journal of Divorce & Remarriage52 (4), 225-243.

Mason, K. O., & Lu, Y. H. (1988). Attitudes toward women's familial roles: Changes in the United States, 1977-1985. Gender & Society2 (1), 39-57.

Morgan, M. Y. (1987). The impact of religion on gender-role attitudes. Psychology of Women Quarterly11 (3), 301-310.

Read, J. N. G. (2003). The sources of gender role attitudes among Christian and Muslim Arab-American women. Sociology of Religion64 (2), 207-222.

Ridgeway, C. L. (1997). Interaction and the conservation of gender inequality: Considering employment. American Sociological Review, 218-235.

Smith, C. J., Noll, J. A., & Bryant, J. B. (1999). The effect of social context on gender self-concept. Sex Roles, 40 (5-6), 499-512.

Spence, J. T., & Helmreich, R. (1972). The attitudes toward women scale: An objective instrument to measure the attitudes toward the rights and roles of women in contemporary society. JSAS: Catalog of Selected Documents in Psychology, 2, 66–67.

Suzuki, A. (1991). Egalitarian sex role attitudes: Scale development and comparison of American and Japanese women. Sex Roles24 (5-6), 245-259.

Thornton, A., & Young‐DeMarco, L. (2001). Four decades of trends in attitudes toward family issues in the United States: The 1960s through the 1990s. Journal of Marriage and Family, 63 (4), 1009-1037.

Zeyneloglu, S.,  &Terzioglu, F. (2011). Development and psychometric prosperities gender roles attitude scale. Journal of Education, 40: 409-420

Breaking through the glass ceiling: Women in management. Report for discussion at the tripartite meeting on breaking through the glass ceiling: Women in management. International Labor Office. Geneva, 1997. ISBN 92-2-110642-X.