فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

تحصیل در آن سوی مرزها: مردم نگاری‌ تردید دانشجویان ایرانی در آلمان

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه انسان‌شناسی دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری انسان‌شناسی دانشگاه گوتینگن آلمان
چکیده
این پژوهش مردم‌نگارانه، تجربۀ زیستۀ دانشجویان ایرانی از مهاجرت تحصیلی‌شان به آلمان را مورد بررسی قرار داده و بر آن است که معانی ذهنی کنشگران را با توجه به پرسش‌های پژوهش فهم کند. برای رسیدن به این هدف از مشاهده، مشاهدۀ مشارکتی، مصاحبۀ عمیق و مصاحبۀ گروهی بهره گرفته شده است. می‌توان گفت دانشجویی که برای ادامۀ تحصیل به کشور دیگری مهاجرت می‌کند، خود را در فرهنگ جدیدی ـ‌فرهنگ عام و فرهنگ علمی کشور مقصد‌ـ می‌یابد. او روند تغییراتی را که از زمان برای خروج از کشور آغاز و به کنش نهایی حاصل از انتخاب میان ماندن و بازگشت ختم می‌شود، تجربه می‌کند. این تغییرات به شکل مرحله‌ای در زندگی دانشجویان رخ می‌دهند که می‌توان گفت هر تجربۀ دانشجو در این سفر، مرحله‌ای از تغییر است و هر تغییر، حسی را درون او برانگیخته یا تقویت می‌کند. در پایان مشخص شد کنش نهایی مشارکت‌کنندگان این پژوهش با تردید و دودلی همراه است. از این رو، تردید، اساس این مردم‌نگاری چندمکانه قرار گرفت. این تردید فارغ از انتخاب دانشجویان، همواره همراهشان بود که میزان آن به مدت اقامت و میزان هماهنگ شدن آنها با جامعۀ میزبان بستگی دارد و یادآور مفاهیمی‌ست که در نظریۀ پسااستعماری از آنها با عناوین آستانگی، بینابینیت، فضای سوم و پیوندخوردگی یاد می‌شود. با دنبال کردن دانشجویان و پیمودن مسیری که هر دانشجو برای تحصیل در آلمان می‌پیماید، تلاش شده به چرایی این حس تردید پاسخ داده شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابراهیم­آبادی، حسین (1379). مهاجرت نخبگان. تهران: دفتر مطالعات و برنامه­ریزی فرهنگی و اجتماعی.
باستانی، محمد (1382). آشنایان غریب: نمونه‌ای از زندگی نسل دوم ایرانیان مهاجر در اروپا. تهران: مؤسسۀ پژوهشی نگاه معاصر.
جعفری معطر، فریدون (1387). مهاجرت نخبگان: بررسی زمینه­های مؤثر بر گرایش دانش­آموزان نخبه به مهاجرت از کشور. تهران: مؤسسۀ تحقیقات و توسعۀ علوم انسانی.
رجبی، مسعود (1380). بررسی میزان و عوامل گرایش به مهاجرت از کشور؛ مطالعۀ نظری همراه با تحقیقی در بین دانشجویان فنی دانشگاه تهران. پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، رشته پژوهشگری علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
رحمانی، جبار و شعربافچی­زاده، زهرا (1391). هویت به‌مثابة فرایندی سیال و ناتمام: لایه­های هویتی ایرانی‌های بهوپال در هند. تحقیقات فرهنگی ایران، 5 (2)، 135-115.
سجودی، فرزان (1388). ارتباطات بینافرهنگی: ترجمه و تأثیر آن در فرایندهای جذب و طرد. تحقیقات فرهنگی ایران، 2 (5)، 134-124.
شریفی، منصور (1376). بررسی گرایش اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های تهران به مهاجرت از کشور. پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، رشتة پژوهشگری علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
صالحی، فروزنده (1371). مروری بر پدیدۀ فرار مغزها و علل و عوامل مترتب بر آن. پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، رشتة پژوهشگری علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
عبداللهیان، حمید (1387). مسأله و حلّ مسأله در ارتباطات بینافرهنگی: معرفت­شناسی زبان و ارتباط مؤثر. تحقیقات فرهنگی ایران، 1(4)، 55-21.
عسگری، حسین و دیگران (1376). فرار مغزها؛ انتقال معکوس تکنولوژی. (مترجم: مجید محمدی). تهران: قطره.
فاضلی، نعمت‌الله (1387). فرهنگ و دانشگاه: منظرهای انسان­شناسی و مطالعات فرهنگی. تهران: ثالث.
فاضلی، نعمت‌الله (1390). مردم­نگاری سفر: توصیفی انسان­شناختی از فرهنگ و جامعۀ امروز غرب. تهران: آراسته.
فرهمندفر، مسعود و نجومیان، امیرعلی (1392). پیوندخوردگی هویت در نظریۀ پسااستعماری: مطالعۀ موردی فیلم پیانیست اثر رومن پلانسکی. نامۀ هنرهای نمایشی و موسیقی، نسخۀ 3، 73-63.
مطیع، ناهید (1378). مقایسۀ­ نقش نخبگان در فرایند نوسازی ایران و ژاپن. تهران: شرکت سهامی انتشار.
نفیسی، نهال (1390). مردم­نگاری و نیم قرن تغییر و تحول در فرهنگ حرفه­ای انسان­شناسی. پژوهش‌های انسان­شناسی ایران، 1 (1)، 78-61.
وقوفی، حسن (1380). فرار مغزها (بررسی مهاجرت نخبگان از زوایای گوناگون). تهران: مؤسسۀ فرهنگی و انتشاراتی زاهد.
هال، استیوئرت (1391). معنا، فرهنگ و زندگی اجتماعی. (مترجم: احمد گل‌محمدی). تهران: نشر نی.
Bafekr, S.; & Leman, J. (1999). Highly-qualified Iranian immigrants in Germany: The role of ethnicity and culture. Journal of Ethnic and Migration Studies, 25 (1), 95-112.
Bhabha, H. (1994). The location of culture. New York: Routledge.
Bohnacker, A. (2001). Verknüpfungsprozesse: Biographische fremdheitserfahrung und gesundheit-dargestellt am beispiel iranischer frauen im exil. Frankfurt A. M.: IKO-Verl. für Interkulturelle Kommunikation.
Braakman, M. (2005). Roots and routes: Questions of home, belonging and return in an Afghan diaspora. Leiden: Leiden University Press.
Fassin, D. (2001). The biopolitics of otherness: Undocumented foreigners and racial discrimination in French public debate. Anthropology Today, 17 (1), 3-7.
Fassin, D. (2007). Humanitarianism: A nongovernmental government. Nongovernmental Politics, edited by Michel Feher. New York: Zone Books.
Finley, E. P. (2012). Fields of combat: Understanding post-traumatic stress disorder among veterans of Iraq and Afghanistan (the culture and politics of health care work). London: Cornell University Press.
Geertz, C. (1973). Thick description: Toward an interpretive theory of culturs, the interpretation of cultures. New York: Basic Books, Inc., Puhlishers.
Göktürk, D.; Gramling, D.; & Kaes, A. (eds.) (2007). Germany in transit: Nation and migration. Los Angeles: University of California Press.
Hess, S. (2009). Globalisierte hausarbeit: Au-pair als migrationsstrategie von frauen aus osteuropa. Heidelberg: VS Verlag für Sozialwissenschaften.
Hess, S.; Binder, J.; & Moser, J. (2009). No Integration?! Kulturwissenschaftliche Beiträge zur Integrationsdebatte in Europa. Bielefeld: Transcript Verlag.
Martinez, M. D.; Craig, S. C.; & Kane, J. G. (2005). Pros and cons: Ambivalence and public opinion, in ambivalence and the structure of political opinion, Craig, Stephen C. and Michael D. Martinez (eds). New York: Palgrave Macmillan.
Mason, C.; & Rawlings-Sanaei, F. (2014). Academic migration, discipline knowledge and pedagogical practice, voices from the Asia-Pacific. New York: Springer.
Naficy, H. (1993). The making of exile cultures: Iranian television in Los Angeles. University of Minnesota Press.
Naghdi, A. (2010). Iranian diaspora: With focus on Iranian immigrants in Sweden. Asian Social Science, 11 (6), 197-208.
Ngo, B. (2010). Unresolved identities: Discourse, ambivalence, and urban immigrant students. New York: State University of New York Press.
Reis, H. T.; & Sprecher, S. (2009). Encyclopedia of human relationships. California: SAGE Publications.
Ryang, S. (2008). Writing selves in diaspora: Ethnography of autobiographics of Korean women in Japan and the United States. New York: Lexington Books.
Saladin, P. (Hg.) (2009). Diversität und chancengleichheit: Grundlagen für erfolgreiches handeln im mikrokosmos der gesundheitsinstitutionen. Bern: Bundesamt für Gesundheit in Zusammenarbeit mit H+ die Spitäler.
Sheller, M.; & Urry, J. (2006). The new mobilities paradigm. Environment and Planning. A (38), 207-226.
Solibakke, K. I. (2012). Muslim migration to Germany: A Response to Thilo Sarrazin, Deutschland schafft sich ab. Migration and religion christian transatlantic missions, islamic migration to Germany, becker-cantarino, Barbara (eds). Amsterdam, New York: Rodopi.
Strakowski, S.M. (2014). Bipolar disorder. New York: Oxford University Press.
Ticktin, M. (2011). Casualties of care: Immigration and the politics of humanitarianism in France. London: University of California Press.
Van Houte, M.; & Davids, T. (2014). Moving back or moving forward? return migration, development and peace-building. New Diversities. 16 (2), 71-87.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.