نگرش و قضاوت‌های اخلاقی ایرانیان در مورد مفهوم فرهنگی «زرنگی»

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار، آموزش زبان انگلیسی، گروه زبان انگلیسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سپیدان، سپیدان، ایران.

چکیده

هدف این پژوهش، بررسی این مسئله است که نگرش و قضاوت‌های اخلاقی ایرانیان در مورد مفهوم فرهنگی «زرنگی» چیست. واژه فرهنگی زرنگی، دارای تضاد معنایی است و ازیک‌سو به‌معنای زیرکی و از سوی دیگر به‌معنای حیله و تزویر به‌کار می‌رود. این پژوهش با استفاده از اطلاعات جمع‌آوری‌شده از ۲۰۰ وبلاگ شخصی و با به‌کارگیری روش تحلیل محتوایی، نگرش ایرانیان به مفهوم فرهنگی زرنگی را بررسی کرده است. همچنین، پژوهشگر از آزمون تکمیلی مباحثه‌ای استفاده کرده است تا دریابد که ایرانیان تا چه اندازه در ارزش‌گذاری رفتارهایی که با برچسب زرنگی قابل‌توصیف هستند، از قضاوت‌های اخلاقی مطلق استفاده می‌کنند. شرکت‌کنندگان در پژوهش، ٣٣ نفر از دانشجویان مقطع کارشناسی در دانشگاه جهرم و ۲۰ نفر از استادان رشته‌های علوم انسانی در دانشگاه‌های شیراز و اصفهان بودند. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که اگرچه واژه «زرنگی» مفهومی دوپهلو دارد، اما اکثر شرکت‌کنندگان در این پژوهش، به مفهوم منفی این واژه توجه بیشتری داشته‌اند. علاوه‌بر این، هنگامی‌که از مصاحبه‌شوندگان خواسته شد که در مورد نمونه‌های رفتاری که می‌توانست با برچسب زرنگی توصیف شود، قضاوت کنند، بسیاری از آن‌ها مفاهیم غیرمبهم و مطلق را بر مفاهیم مبهم و نسبی ترجیح دادند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


احمدی، بابک (۱۳۷۳). مدرنیته و اندیشه انتقادی. تهران: نشر مرکز.

بارکر، کریس (۱۳۹۱). مطالعات فرهنگی: نظریه و عملکرد (مترجم: مهدی فرجی، و نفیسه حمیدی). تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.

دائرة‌المعارف طهور (1394). مُبلِغ. برگفته از http://tahoor.com/fa/article/view/111825

دهخدا، علی اکبر (۱۳۴۵). لغت نامة دهخدا. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

راثی، زینب (1394، 14 فروردین). زرنگ کسی است که [ پست گوگل پلاس]. برگرفته از https://plus.google.com/101679667443221734478

سروش، عبدالکریم (1381،1 اسفند). نقد اخلاقی قدرت. مجله بازتاب اندیشه. 36، 24-15. برگفته از http://www.ensani.ir/fa/content/92388/default.aspx

شهریار، (1394، 14 فروردین). زرنگ کیست و زرنگی چیست؟ [ پست وبلاگی]. دریافت شده از http://www.zerangkie.blogfa.com/post-12.aspx

ضیایی پرور، حمید (1394، 14 فروردین). خبرنگار [ پست وبلاگی]. برگرفته از http://www.reporter.ir/archives/85/9/004785.php

طاهری، کرامت‌اله (1394، 14 فروردین). زرنگ کیست و زرنگی چیست؟ [ پست وبلاگی]. برگرفته از  http://dilom.blogfa.com/post-1050.aspx

کتابخوانی، (1394، 14 فروردین). دنیای کتاب. [پست شبکه اجتماعی هم میهن].  برگرفته از   https://hammihan.com/group/ketabkhani&page=139

مرعشی، حسین (1394، 14 فروردین). قهوه خانه. برگرفته از http://www.marashi.ir/%20TeaShop.aspx

میل، جان استیوارت (۱۳۸۸). فایده‌گرایی (مترجم: مرتضی مردیها). تهران: نشر نی.

میلسپو، آرتور (۱۳۵۶). مأموریت آمریکایی‌ها در ایران (مترجم: حسین ابوترابیان). تهران: زریاب.

Amir-Moezzi, M. A. (1999). The divine guide in early Shi'ism: The sources of esotericism in Islam (D. Streight, Trans.). Albany: Sunny Press. doi: 10.1017/S1356186300007318

Apresjan, J. (2000). Systematic lexicography (K. Windle, Trans.).  London: Oxford University Press.

Barr, S. (2004). Iran: Cultural values, self images and negociation behavior. Herzliya Papers, Institute for Policy and Strategy, the Lauder School of Government, Diplomacy and Strategy IDC.

Bateson, C., Clinton, J., Kassarjian, J., Safavi, H., & Soraya, M. (1977). Safāy-i bātin: A study of the interrelations of a set of Iranian ideal character types. In C. Brown, & N. Itzkowitz, (Eds.). Psychological Dimensions of Near Eastern Studies (pp. 257-274), Princeton, N.J.: Darwin Press.

Beeman, W. O. (1976). What is (Iranian) national character? A sociolinguistic approach. Iranian Studies, 9(1), 22-48. doi: 10.1080/00210867608701506

Beeman, W. O. (1986). Language, status, and power in Iran. Bloomington: Indiana University Press.

Campbell, A. (2006). Iran's nuclear deception: Taqiyya and kitman (part one). National Observer, 67, 8-25. Retrieved from http://www.nationalobserver.net/2006_summer_campbell.htm

Clarke, L. (2005). The rise and decline of Taqiyya in twelver Shi'ism. In L. Tod, (Ed.). Reason and Inspiration in Islam: Theology, Philosophy and Mysticism in Muslim Thought. Essays in honour of Hermann Landolt (pp. 34-63), London: IB Tauris/Institute of Ismaili Studies. doi: 10.1163/157006009x458519

Dupree, L. (1979). Further notes on Taqiyya: Afganestan. Journal of American Oriental Society, 99(4), 680-682. doi: 10.2307/601454

Edgar, A., & Sedgwick, P. (2007). Cultural theory: The key concepts. New Yok: Routledge.

Fazlur Rahman, M.  (1968). Islam. Chicago: University of Chicago Press.

Fischer, M. (2009). Iran and boomeranging cartoon wars: Can public spheres at risk ally with public spheres yet to be achieved?. Cultural Politics, 5(1), 27-62. doi: 10.2752/175174309X388464

Golato, A. (2003). Studying compliment responses: A comparison of DCTs and recordings of naturally occurring talk. Applied Linguistics, 24(1), 90-121. doi: 10.1093/applin/24.1.90

Hass, W. (1946). Iran. New York: Columbia Press.

Jonsen, A., & Toulmin, S. (1990). The abuse of casuistry: A history of moral reasoning. Berkeley: University of California Press.

Kohlberg, E. (1975). Some Imǎmi Shia views on Taqiyya. Journal of American Oriental Studies, 95(3), 395-402. doi: 10.2307/599351

Kramsch, C. (2004). Language, thought, and culture. In A. Davis, & C. Elder, (Eds.).  The Handbook of Applied Linguistics (pp.235-261). Oxford: Blackwell. doi: 10.1002/9780470757000.ch9

Lorenzo-Dus, N. (2001). Compliment responses among British and Spanish university students: A contrastive study. Journal of Pragmatics, 33(1), 107-127. doi: 10.1016/S0378-2166(99)00127-7

Malcolm, I., & Sharifian, F. (2002). Aspects of aboriginal English oral discourse: An application of cultural schema theory. Discourse Studies, 4(2), 169-181. doi: 10.1016/j.pragma.2010.05.006

Millspaugh, A. C. (1946). [Review of the book Iran by W. Hass]. The American Historical Review, 41(4), 712-713. doi: 10.1086/ahr/51.4.712

Moyne, J., & Beeman, W. O. (1988). Language, status, and power in Iran. Language, 64(2), 402-404. doi: 10.2307/415442

Neuendorf, K. A. (2002). The content analysis guidebook.  London: Sage pub.

Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. Thousand Oaks, CA: Sage.

Sachedina, A. (2010). Prudential concealment in Shi’ite Islam: A strategy of survival or a principle?. Common Knowledge, 16(2), 233-246. doi: 10.1215/0961754X-2009-089

Sharifian, F. (2003). On cultural conceptualizations. Journal of Cognition and Culture, 3(3), 187-207. doi: 10.1163/156853703322336625

Sharifian, F. (2008). Cultural schemas in L1 and L2 compliment responses: A study of Persian-speaking learners of English. Journal of Politeness Research, 4(1), 55-80. doi: 10.1515/pr.2008.003

Sharifian, F. (2011). Cultural conceptualisations and language: Theoretical framework and applications (Vol. 1). Amsterdam: John Benjamins Publishing.

Sözer, H. (2014). Managing invisibility: Dissimulation and identity maintenance among Alevi Bulgarian Turks. Boston: Brill.

Sultana, N. (2003). Sociocultural and psychological frames of reference in developing Second language reading skills in Pakistan (Unpublished PhD dissertation). National University of Modern Languages, Islamabad, Pakistan.

Wierzbicka, A. (1986). Does language reflect culture? Evidence from Australian English. Language in Society, 15(03), 349-374. doi: 10.1017/s0047404500011805

Wierzbicka, A. (1997). Understanding cultures through their key words: English, Russian, Polish, German, and Japanese. New York: Oxford University Press. doi: 10.1525/jlin.2000.10.2.279

Wierzbicka, A. (2002). Russian cultural scripts: The theory of cultural scripts and its applications. Ethos: The Journal of the Society for Psychological Anthropology, 30)4 (, 401-432.

Wierzbicka, A. (2006). English: Meaning and culture. New York: Oxford University Press. doi: 10.1177/0075424209332966

 

چگونه به این مقاله استناد کنیم:

محمدعلی آیت‌اللهی (1396). نگرش و قضاوت‌های اخلاقی ایرانیان در مورد مفهوم فرهنگی «زرنگی»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 10(4)، 21-1. doi: 10.22631/JICR.2018.1132.1925