فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

بررسی تطبیقی سیر تاریخی نمود جنسیت در کتاب‌های درسی فارسی، انگلیسی، و فرانسه در ایران در یک بازه 70 ساله (1391-1316) با رویکرد میان‌رشته‌ای

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
مسعود اله یاری 1
سعید کتابی 2
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، آموزش زبان انگلیسی، گروه انگلیسی دانشکده زبان و ادبیات خارجی، دانشگاه اصفهان، ایران.
2 دانشیار، زبانشناسی کاربردی، گروه زبان انگلیسی دانشکده زبان و ادبیات خارجی، دانشگاه اصفهان، ایران
10.22631/jicr.2018.1442.2157
چکیده
یکی از مسائل مهم فرهنگی در جوامع، موضوع جنسیت است که نمود آن و نگرش در مورد آن در فرهنگ‌ها و جوامع مختلف، شباهت‌ها و تفاوت‌های بنیادینی دارد. بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های بین‌فرهنگی می‌تواند به شناخت بهتر فرهنگ‌ها کمک کند. نهادهای آموزشی در جوامع نیز به‌عنوان ارکان تأثیرگذار در فرهنگ، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم، از این مسئله تأثیر می‌پذیرند. در این‌میان، کتاب‌های درسی به‌عنوان یکی از ابزارهای مهم در پی‌ریزی چارچوب فکری دانش‌آموزان شناخته می‌شوند. هدف مقالۀ حاضر، بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های نمود جنسیت در کتاب‌های درسی فارسی، انگلیسی، و فرانسه در ایران در طول یک دوره زمانی هفتادساله (1391-1316) است. کتاب‌های بررسی‌شده در این پژوهش، 9 جلد کتاب درسی اول دبیرستان شامل کتاب‌های فارسی سال‌های 1319، 1363، و 1391، کتاب‌های فرانسه مربوط به سال‌های 1316، 1367، و 1391، و کتاب‌های انگلیسی سال‌های 1319، 1360، و 1391 است. استفاده از روش‌های تحلیل محتوای کیفی و فراوانی‌سنجی در این پژوهش، نشانگر شباهت‌ها و تفاوت‌هایی است که به‌نظر می‌رسد تاکنون کمتر به‌چشم آمده است. علاوه‌بر این، در کتاب‌های درسی انگلیسی و فرانسه مورد استفاده در ایران، شواهدی دالّ بر وجود شباهت‌ها و تفاوت‌هایی در زمینه جنسیتی شدن محتوای کتاب‌های درسی انگلیسی و فرانسه وجود دارد. یافته‌های پژوهش حاضر می‌تواند مسیر کسب بینش بهتر درباره ارتباط میان‌فرهنگی بین ایران، فرانسه، و انگلیس را هموار کند.
کلیدواژه‌ها
نمود جنسیت
بررسی تطبیقی
فرهنگ
کتاب‌های درسی زبان
تاج مزینانی، علی اکبر؛ و حامد، مهدیه (1393). بررسی تحول فرهنگ جنسیتی در کتب درسی (مطالعه‌ای تطبیقی پیرامون کتاب‌های فارسی اول ابتدایی سالهای 1357، 1362 و 1382). علوم اجتماعی، 21(64)، 104-73.
حسینی فاطمی، آذر؛ و حیدریان، زهرا (1389). نمود جنسیّت در کتاب‌های درسی زبان انگلیسی دوره دبیرستان و پیش‌دانشگاهی تحلیل واژگان و محتوا با رویکردی معیار - مدار. مطالعات زبان و ترجمه، 42(2)، 92-77. doi: 10.22067/lts.v42i2.19078
رودگر، نرجس (1386). فمینیسم: تاریخچه، نظریات،گرایش‌ها، نقد. تهران: نشر دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
زیبایی‌نژاد، محمدرضا (1388). هویت و نقش‌های جنسیتی. تهران: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
کلانتری، عبدالحسین؛ و فقیه ایمانی، فاطمه (1392). فراتحلیل پژوهش‌های انجام شده درباره «نابرابری جنسیتی». زن در فرهنگ و هنر، 5(1)، 142-125.doi: 10.22059/jwica.2013.30355
Baghdadi, M., & Rezaei, A. (2015). Gender representation in English and Arabic Foreign Language textbooks in Iran: A comparative approach. Journal of International Women's Studies, 16(3), 16-32.
Bahman, M., & Rahimi, A. (2010). Gender representation in EFL materials: An analysis of English textbooks of Iranian high schools. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 9, 273-277.
Bemani, M., & Jahangard, A. (2014). Attitude analysis of teachers: The case of Iranian newly-developed EFL textbooks for Junior high schools. International Journal of Language Learning and Applied Linguistics World, 7(1), 198-215.
Brown, H. D. (2000). Principles of language learning and teaching. US: Pearson.
Byram, M. (1997). Teaching and assessing intercultural communicative competence. Clevedon: Multilingual Matters.
Hall, M. (2014). Gender representation in current EFL textbooks in Iranian secondary schools. Journal of Language Teaching and Research, 5(2), 253-261.
Hamdan, S. (2010). English-language textbooks reflect gender bias: A case study in Jordan. Advances in Gender and Education, 2(2), 22-26. https://www.researchgate.net/publication/205606759_English_Language_Textbooks_Reflect_Gender_Bias_A_Case_study_in_Jordan
Jiang, P. (1999). The relationship between culture and language. ELT Journal, 54(4), 328-334. doi: 10.1093/elt/54.4.328
Kramsch, C. (1995). The cultural component of language teaching. Language, Culture and Curriculum, 8(2), 83-92. doi: 10.1080/07908319509525192
 Lee, J. F. (2014). Gender representation in Hong Kong primary school ELT textbooks–a comparative study. Gender and Education, 26(4), 356-376.
Liu, S., & Laohawiriyanon, C. (2012). Cultural content in EFL listening and speaking textbooks for Chinese university students. International Journal of English Language Education, 1(1), 68-93.
 Mahmood, M. A., Asghar, Z. M., & Hussain, Z. (2012). Cultural representation in ESL textbooks in Pakistan: A case study of “Step Ahead 1”. Journal of Education and Practice, 3(9), 35-42.
Otlowski, M. (2003). Ethnic diversity and gender bias in EFL textbooks. Asian EFL Journal, 5(2), 1-15.
Porreca, K. L. (1984). Sexism in current ESL textbooks. TESOL Quarterly, 18(4), 705-724. doi: 10.2307/3586584
Riazi, A. M. (2003). What textbook evaluation schemes tell us? A study of the textbook evaluation schemes of three decades. In W. A. Renanda, (Ed.), Methodology and Materials Design in Language Teaching (pp. 52-68), Singapore: SEAMEO Regional Center.
Roohani, A., & Molana, E. (2013). An investigation into cultural representation in interchange textbooks. Issues in Language Teaching, 2(2), 113-136.
Tahan, A. A. (2015). An investigation of gender representation in EFL textbooks used at public schools in the UAE. Downloaded from: http://bspace.buid.ac.ae/handle/1234/725
Tahririan, M. H., & Sadri, E. (2013). Analysis of images in Iranian high school EFL course books. Iranian Journal of Applied Linguistics, 16(2), 137-160.
Taki, S., & Shahbazi, A. (2012). Gender representation in ELT materials: A critical discourse analysis of top notch. Journal of Language, Culture, and Translation, 1(1), 105-118.
Thompson, J. (1990). Ideology and modern culture: Critical social theory in the era of mass communication. Standard, CA: Stanford University Press.
 
 
چگونه به این مقاله استناد کنیم:
اله‌یاری، مسعود: و کتابی، سعید (1396). بررسی تطبیقی سیر تاریخی نمود جنسیت در کتاب­های درسی فارسی، انگلیسی و فرانسه در ایران در یک بازه 70ساله (1391-1316) با رویکرد میان رشته­ای. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 10(4)، 150-119.   doi: 10.22631/jicr.2018.1442.2157
URL: http://jicr.ir/article_353.html
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 29 فروردین 1396
  • تاریخ بازنگری 25 اسفند 1396
  • تاریخ پذیرش 13 آذر 1396