بررسی نقش سرمایه اجتماعی در پایبندی به فرهنگ شهروندی در بین شهروندان شهر کرمانشاه

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اسلام‌آباد غرب، کرمانشاه، ایران

چکیده

فرهنگ شهروندی مجموعه‌ای از ارزش‌ها و هنجارها است که بیانگر ‌سبک زندگی و شکل‌دهندۀ تعاملات انسانی در بافت نوین زندگی جمعی، و روی‌هم‌رفته، قابلیت‌های اکتسابی، هستند و توجه به آن در جامعۀ جدید، اهمیت فراوانی دارد. با توجه به اهمیت موضوع فرهنگ شهروندی، پژوهش حاضر با استفاده از روش میدانی، تکنیک پیمایش، ابزار تحقیق پرسش‌نامه و استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و Smart PLS، در پی بررسی نقش سرمایه اجتماعی در پایبندی به فرهنگ شهروندی است. جامعه آماری پژوهش حاضر شهر کرمانشاه است که تعداد 384 نفر از شهروندان بالای 18 سال این شهر با استفاده از فرمول کوکران به‌عنوان حجم نمونه، بررسی شده‌اند. نتایج تحقیق حاکی از این است که بین میزان کل سرمایه اجتماعی (34 درصد=P)، و ابعاد آن، یعنی اعتماد اجتماعی (39 درصد=P)، حمایت اجتماعی (30 درصد=P)، تعامل اجتماعی (35درصد=P)، انسجام اجتماعی (32 درصد=P) و آگاهی اجتماعی (23 درصد=P) ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد؛ بنابراین، تمام فرضیه‌های پژوهش تأیید می‌شوند. همچنین، نتایج حاصل از الگوی معادله ساختاری (Smart PLS) نیز نشان می‌دهند که متغیر سرمایه اجتماعی، روی‌هم‌رفته 53 درصد از واریانس متغیر پایبندی به فرهنگ شهروندی را تبیین می‌کند؛ با درنظر داشتن مقادیر مربوط‌ به حجم اثر، شاخص ضریب تعیین این مقدار، در حد متوسط 28 درصد برآورد می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ارمه،گی (1376). فرهنگدموکراسی(مترجم:مرتضیثاقب‌فر).تهران: انتشاراتققنوس. (تاریخ اصل اثر 1991)

افشارکهن، جواد؛ و ناجی‌مهر، فاطمه (1393). بررسی تأثیر ابعاد ساختاری و شناختی سرمایه اجتماعی بر احساس شهروندی (مطالعه موردی: ساکنان 18 سال به بالای شهر مشهد). مطالعات جامعه‌شناختی شهری، 4(10)، 52-29.

پاتنام، روبرت (1380). دموکراسی و سنت‌های مدنی‌: (تجربه ایتالیا و درس‌هایی برای کشورهای در حال گذار) (مترجم: محمدتقی دلفروز). تهران: انتشارات روزنامه سلام. (تاریخ اصل اثر 1993)

پورعزت، علی‌اصغر؛ قلی‌پور، آرین؛ و باغستانی برزکی، حوریه (1388). رابطهآگاهیشهروندانازحقوقشهروندیبا پاسخگوییوشفافیتسازمان‌ها. فصلنامه رفاهاجتماعی، 10(38)، 40-7.

تاجبخش، کیان (1384). سرمایه اجتماعی (اعتماد، دموکراسی و توسعه). تهران: نشر شیرازه.

حسام، فرحناز (1381). هویتشهروندی.اندیشهوپژوهش،5(51)، 14–11.

حقیقتیان، منصور؛ و حیدرخانی، هابیل (1393). بررسی رابطه ابعاد سرمایه اجتماعی و دیدگاه شهروندان نسبت به توسعه شهری (نمونه مورد مطالعه: شهر کرمانشاه). مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، 5(20)، 88-67.

ذکایی، محمدسعید (1381). آموزش شهروندی. مجله رشد آموزش علوم اجتماعی، 19(3)، 29-22.

رستگارخالد، امیر؛ و عظیمی، هاجر (1391). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی با شهروندی دموکراتیک مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه تهران. علوم اجتماعی (دانشگاه علامه طباطبایی)، 59، 132-89.

سلمانی، محمد؛ تقی‌پور، فریده؛ رمضان‌زاده، مهدی؛ و جلیلی‌پروانه، زهرا (1389). بررسی ابعاد سرمایه اجتماعی در توسعه روستایی (مطالعه موردی: روستاهای باغستان و برون ـ‌شهرستان فردوس). فصلنامه علوم اجتماعی دانشگاه آزاد شوشتر، 4(11)، 40-19.

شادی‌طلب، ژاله؛ و حجتی‌کرمانی، فرشته (1387). فقر و سرمایه‌ی اجتماعی در جامعه‌ی روستایی. فصلنامه رفاه اجتماعی، 7(28)، 56-35.

شارع‌پور، محمود؛ و حسینی‌راد، علی (1387). بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و مشارکت ورزشی (مطالعه موردی: دانشجویان 29-15 ساله شهر بابل). نشریه حرکت، 37، 163-131.

شاه‌طالبی، بدری؛ قلی‌زاده، آذر؛ و شریفی، سعید (1389). تدوین مؤلفه‌های فرهنگ شهروندی در حیطه‌های هویت ملی جهانی برای دانش‌آموزان دوره راهنمایی تحصیلی. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحدگرمسار، 4(2)، 96-73.

شیانی، ملیحه (1381). تحلیلیجامعه‌شناختیاز وضعیتشهروندیدرلرستان. مجلهانجمن جامعه‌شناسیایران، 4(3)، 80-60.

شیانی، ملیحه؛ و داودوندی، طاهره (1389). تحلیلی بر میزان آگاهی از حقوق شهروندی در میان دانشجویان. فصلنامه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 2(5)، 60-35.

فاطمی‌نیا، سیاوش (1386). فرهنگ شهروندی: محصول و محمل حاکمیت خوب، سازمان کارا و شهروند فعال. فصلنامه رفاه اجتماعی، 7(26)، 58-35.

فرجی، امین (1389). تحلیلی بر مفهوم کیفیت زندگی شهری. مجموعه مقالات دومین همایش علمی سراسری دانشجویی جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

قنبری، نوذر؛ حیدرخانی، هابیل؛ و رستمی، مسلم (1395). بررسی رابطه بین هویت ملی و دینی با پایبندی به فرهنگ شهروندی در شهر کرمانشاه. مطالعات جامعه‌شناختی شهری (مطالعات شهری)، 6(19)، 197-169.

گنجی، محمد؛ نیازی، محسن؛ و اسلامی برزکی، زهرا (1394). نقش سرمایه‏‌ی اجتماعی و فرهنگی در میزان احساس شهروندی. مطالعات جامعه‌شناختی شهری، 6(17)، 56-29.

ماجدی، سیدمسعود؛ و لهسایی‌زاده، عبدالعلی (1385). بررسی رابطه بین متغیرهای زمینه‌ای، سرمایه اجتماعی و رضایت از کیفیت زندگی: مطالعه موردی در روستاهای استان فارس. فصلنامه روستا و توسعه، 9(4)، 135-91.

محسنی‌تبریزی، علیرضا؛ و آقامحسنی، مریم (1389). بررسی نقش سرمایه اجتماعی در توسعه شهری؛ مورد پژوهی: شهر محلات. مدیریت شهری، 8(26)، 162-147.

مهدوی، سیدمحمدصادق؛ و عاشوری، علی (1393). بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی موثر بر ارتقاء فرهنگ شهروندی (مورد مطالعه: شهر بوشهر). مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 6(4)، 36-23.

هاشمیان‌فر، سیدعلی؛ و عجمی، شهرزاد (1391). بررسی فرهنگ شهروندی ساکنان بافت حاشیه‌ای شهر اصفهان. مطالعات جامعه‌شناختی شهری (مطالعات شهری)، 2(3)، 229-209.

هاشمیان‌فر، سیدعلی؛ و گنجی، محمد (1388). تحلیلیبرفرهنگشهروندیدرشهراصفهان. جامعه‌شناسی کاربردی، 20(1)، 44-25.

هزارجریبی، جعفر؛ و امانیان، ابوالفضل (1390). آگاهیزنانازحقوقشهروندیوعواملموثربرآن. مجلهمطالعاتوپژوهش‌هایشهریومنطقه‌ای، 3(9)، 18-1.

همتی، رضا؛ و احمدی، وکیل (1393). تحلیل جامعه‌شناختی از وضعیت فرهنگ شهروندی و عوامل تبیین‌کننده آن (مورد مطالعه: شهر ایوان). برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 5(18)، 183-139.

 

Adam, F., & Roncevic, B. (2003). Social capital: Recent debates and research trends. Social Science Information, 11(42), 155-183.

Bourdieu, P. (1980). Le capital social: Notes provisoires. Actes de la Recherche en Sciences Sociales, 3, 2-3.

Grix, J. (2001). Social capital as a concept in the social sciences: The current state of the debate. Democratization, 8(3), 189-210.

Janoski, T. (1998). Citizenship and Civil Society: A framework of rights and obligations in liberal, traditional, and social democratic regimes. New York: Mac Graw Hill.

Lee, W. O. (1999). Qualities of citizenship for the new century: Perception of Asian educational leaders. Paper Presented at The Fifth UNESCOACEID, International Conference on Reforming Learning, Curriculum.

Park, Ch. M., &Shin,D. Ch. (2003). Social capital and democraticcitizenship:   The case of South Korea.Working Paper Series, 12, 1-40.

Portes, A. (1998). Social capital: Its origins and application in the modern sociology. Annual Review of Sociology, 24, 1-24.

Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. New York: Simon & Schuster.

Sisaman, M. (2000). Two concepts of social capital: Bourdieu vs. Putnam. Paper Presented at ISTR Fourth International Conference, Ireland: Dublin.

Woolcock, M. (2001). The place of social capital in understanding social and economic outcome. Canadian Journal of Policy Researches, 2(1), 11-17.