کیفیت زندگی خوابگاهی دانشجویان دختر دانشگاه‌های دولتی ایران

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 استادیار جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

خوابگاه دانشجویی به‌عنوان فضایی اجتماعی و فرهنگی، نقش مهمی در رضایت دانشجویان از دانشگاه و آموزش عالی ازیک‌سو و عملکرد آموزشی آن‌ها ازسوی‌دیگر دارد. به همین سبب، درک شرایط زندگی خوابگاهی و تدبیر برای بهبود آن ضروری به‌نظر می‌رسد. مقالۀ حاضر ضمن مفهوم‌سازی کیفیت زندگی خوابگاهی، با استفاده از روش پیمایش و فن پرسش‌نامه، به بررسی کیفیت زندگی خوابگاهی 2500 نفر از دانشجویان خوابگاهی دختر در 10 منطقۀ دانشگاهی و 22 دانشگاه کشور پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در بُعد رفاهی، دانشجویان از امکانات رفاهی اتاق، ساختمان و خوابگاه، امکانات فرهنگی در خوابگاه، و امکانات رفاهی کالبدی خوابگاه ناراضی بوده‌اند. در بُعد فرهنگی، ازیک‌سو دانشجویان از فعالیت‌ها و برنامه‌های فرهنگی در خوابگاه ناراضی بوده‌اند و ازسوی‌دیگر، از وقت فراغت آنان به‌گونه‌ای مطلوب استفاده نمی‌شود. در بُعد اجتماعی، جنس آسیب‌های اجتماعی برای دختران، بیشتر مربوط به امر جنسی و از نوع روابط دوستی بود (رابطۀ دوستی، رابطۀ جنسی، و پارتی). شایع‌ترین مواد دخانی مصرفی بین دانشجویان، ابتدا قلیان و سپس سیگار، مشروبات الکلی، مواد مخدر، و پیپ بود. بسیاری از دانشجویان از دامنۀ زمانی رفت‌وآمد در خوابگاه، ناراضی بودند و روی‌هم‌رفته، رضایت دانشجویان از کیفیتِ ذهنی زندگی خوابگاهی، چه در شکل شهودی و چه در شکل منطقی آن، پایین بود. نتایج به‌دست‌آمده، نشان‌دهنده پایین بودن کیفیت زندگی عینی در سطح خوابگاه‌های دانشجویی دختران است که به‌نوبۀ خود، بر کیفیت ذهنی آن‌ها نیز تأثیر گذاشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


پیامنی، شهلا (1380). بررسی مشکلات اقامت در خوابگاه از دیدگاه دانشجویان مقیم خوابگاه‌های مجردی دانشجویی دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران (سال 1375). مجله طب و تزکیه، 43، 24-20.

خادم‌الحسینی، احمد؛ منصوریان، حسین؛ و ستاری، محمدحسین (1389). سنجش کیفیت ذهنی زندگی در نواحی شهری (مطالعه موردی: شهر نورآباد، استان لرستان). فصلنامه جفرافیا و مطالعات محیطی، 1(3)، 60-45.

خوارزمی، شهیندخت (1388). کیفیت زندگی و شاخص خوشبختی. تهران: شرکت روابط عمومی و تبلیغاتی هفت تبلیغ.

رستمی، آرین؛ و صالحی، مسعود (۱۳۸۷). کیفیت زندگی و مفهوم آن. سمینار کیفیت زندگی، دانشکده پرستاری، دانشگاه تربیت مدرس.

رضایی‌آدریانی، مرتضی؛ آزادی، آرمان؛ احمدی، فضل‌الله؛ و واحدیان‌عظیمی، امیر (1386). مقایسه میزان افسردگی، اضطراب، استرس و کیفیت زندگی دانشجویان پسر و دختر مقیم خوابگاه‌های دانشجویی. فصلنامه پژوهش پرستاری ایران، 2(5و4-5)، 38-31.

زاهدی‌اصل، محمد؛ و فرخی، جواد (1386). بررسی رابطه میزان سرمایه اجتماعی با کیفیت زندگی سرپرستان خانوارهای ساکن تهران. فصلنامه علوم اجتماعی، 17(49)، 29-1. doi: 10.22054/qjss.2010.6803

شجاع‌نوری، فروغ‌الصباح؛ و شکری، فرزانه (1392). شناسایی و طبقه‌بندی مشکلات و آسیب‌های زندگی دانشجویان دختر غیر بومی: مطالعه کیفی. مجله مهندسی فرهنگی، 8(77)، 168-145.

شکرالهی، حمیدرضا (1392). تأثیر خوابگاههای دانشجویی بر بزهکاری دانشجویان (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه پیام نور مرکز تهران، تهران، ایران.

علی‌آبادی، محمد؛ بهزادبهبهانی، آرزو؛ و پورنادری، حسین (1389). بررسی شاخص‌‌های روان‌شناسی محیط در طراحی خوابگاه‌های دانشجویی. مجله روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 1(2)، 12-1.

عنبری، موسی (1389). بررسی تحولات کیفیت زندگی در ایران (1365 تا 1385). فصلنامه توسعه روستایی، 2(1)، 181-149.

غفاری، غلام‌رضا؛ و امیدی، رضا (1388). کیفیت زندگی شاخص توسعه اجتماعی. تهران: انتشارات شیرازه.

کریم‌پورفرد، مهرداد (1386). طراحی خوابگاه دانشجویی در منطقه 22 تهران (پایان‌نامه کارشناسی). دانشگاه تهران، تهران، ایران.

مثنوی، عطاالله؛ سام‌آرام، عزت‌الله؛ حسینی، سیداحمد؛ آقابخشی، حبیب‌الله؛ فروغان، مهشید؛ صدرالسادات، سیدجلال؛ و رهگذر، مهدی (1384). نگرش دانشجویان خوابگاهی دانشگاه علوم پزشکی ایران در مورد رفتارهای انحرافی در خوابگاه‌ها – تهران 1384. مجله توانبخشی، 6(4)، 25-21.

Ajayi, M., Nwosu, A., & Ajani, Y. (2015). Students satisfaction with hostel facilities in Federal universities of technology, Akure Nigeria. European Scientific Journal, 11(34), 402-415.

Asir Ajmal, A. I. (2015). A qualitative study investigating the impact of hostel life. International Journal of Emergency Mental Health and Human Resilience, 17(2), 511-515. doi: 10.4172/1522-4821.1000204

Bashir, S. H. et al. (2012). Students’ perception on the service quality of Malaysian Universities’ Hostel Accommodation. International Journal of Business and Social Sciences, 3(15), 213-222.

Botha, F., et al. (2015). Determinants of students satisfaction with campus residence life at a South Africa University. Springer International Publishing Switzerland, Series 57, 17-35.

Clement, I. O., et al. (2013). Post occupancy evaluation of privatized students hostel case study of Federal university of technology, Akure. International Journal of Computer Science and Information Technology & Security, 3(3), 237-246.

Das, D. (2008). Urban quality of life: A case study of Guwahati. Soc Indicators Research, 88, 297-310. doi: 10.1007/s11205-007-9191-6

Farquhar, M. (1995). Definitions of quality of life: A taxonomy. Journal of Advanced Nursing, 22(3), 502-508. doi: 10.1046/j.1365-2648.1995.22030502.x

Ferriss, A. L. (2004). The quality of life concept in sociology. The American Sociologist, 35(3), 37-51. doi: 10.1007/s12108-004-1016-3

Keith, K. D. (2001). International quality of life: Current conceptual, measurement, and implementation issues. In: Glidden, Laraine Masters (ed.). International Review of Research in Mental Retardation 24, San Diego: Academic Press.

Keith, K. D., & Schalock, R. L. (2000). Cross-cultural perspectives on quality of life: Trends and themes. In: K. D. Keith, & R. L. Schalock, (eds.), Cross-Cultural Perspectives on Quality of Life (pp. 363-380), Washington DC: American Association on Mental Retardation.

Khozaei, F., Ayub, N., Hassan, A. S., & Khozaei, Z. (2010). The factors predicting students satisfaction with university hostels, case study, university Sains Malaysia. Asian Culture and History, 2(2), 148-158. doi: 10.5539/ach.v2n2p148

Khozaei, F., Ayub, N., Hassan, A. S., & Khozaei, Z. (2010). Undergraduate students satisfaction with hostel and sense of attachment to place: Case study of university Sains Malaysia. American Journal of Engineering and Applied Sciences, 3(3), 516-520. doi:  10.3844/ajeassp.2010.516.520

Khozaei, F., Hassan, A. S., & Razak, N. A. (2011). Development and validation of the student accommodation preferences instrument (SAPI). Journal of Building Appraisal, 6(3-4), 299-313. doi: 10.1057/jba.2011.7

Mansoor, U. L., & Hussain Ali, M.A.M. (2015). Impact of hostel students satisfaction on their academic performance performance in Sri Lnkan universities. International Symposium, SEUSL, Available on http://ir.lib.seu.ac.lk/handle/123456789/1318

Mohd Suki, N., & Chowdhury Iftekhar, A. (2015). Students attitude and satisfaction living in sustainable on-campus hostels. Malaysia Journal of Business and Economics, 2(1), 35-47.

Nabilou, B., & Khani, M. (2015). Quality of dormitory services in Urmia University of Medical Sciences: Female students perceptions. Journal of Educational and Management Studies, 5(4), 233-239.

Nimako G. S., & Bondinuba, F. K. (2013). An empirical evaluation of student accommodation quality in higher education. European Journal of Business and Social Sciences, 1(12), 164-177.

Radder, L., & Han, X. (2011). Service quality of on-campus student housing: A South African experience. International Business & Economics Research Journal (IBER), 8(11), 107-120. doi: 10.19030/iber.v8i11.3190

Sanni-Anibire, M. O., & Hassanain, M. A. (2016). Quality assessment of student housing facilities through post-occupancy evaluation. Architectural Engineering and Design Management, 12(5), 367-380. doi: 10.1080/17452007.2016.1176553

Scottish Executive (2005). Quality of life and well-being: Measuring the benefits of culture and sport: Literature review and thinkpiece. Social Research, Available on: http://dera.ioe.ac.uk/7276/1/0021350.pdf

Who Qol Group (1993). Measuring quality of life: The development of the world health organization quality of life instrument. Geneva: World Health Organization, Available on: https://www.who.int/mental_health/media/68.pdf