فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

تولید اجتماعی فضای شهری؛ مورد مطالعه، پارک نوبهار کرمانشاه

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
مهسا عزتی 1
سیاوش قلی‌پور 2
همایون مرادخانی 2
1 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2 استادیار جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
10.22035/jicr.2020.2375.2842
چکیده
این مقاله به بررسی سازوکار تولید اجتماعی پارک نوبهار در کلانشهر کرمانشاه می‌پردازد. رویکرد نظری مقاله مبتنی بر آراء هانری لوفور در باب «تولید فضا» است. روش مطالعه اتنوگرافی است و برای گردآوری داده‌‌ها از روش‌های مشاهده، مصاحبه، بررسی اسناد و نقشه‌های ذهنی استفاده شده است. یافته‌های پژوهش عبارت‌اند از: الف) پارک نوبهار در اواخر دهه 40 هجری شمسی در روند شهرک‌سازی‌های گسترده ساخته شده است. ب) نحوۀ مواجهۀ مردم با این فضای عمومی متأثر از معانی ذهنی است و گروه‌های سنی هر کدام به فراخور شرایط خویش از آن بهره می‌برند. نوجوانان و جوانان در بازتولید معانی داغ‌خورده و سالمندان در تولید معانی مثبت نقش دارند. حضور پررنگ نوجوانان و جوانان قدرت نام‌گذاری آنها را بیشتر کرده است. ج) کنشگران زندگی روزمره به مرور زمان معانی مختلفی را بدان نسبت داده‌اند. این معانی دوگانه بوده و همزمان خوب/بد، آرامش‌بخش/تهدیدزا هستند. روی‌هم‌رفته، معانی منفی برجستگی بیشتری دارند و به‌مثابۀ یک مکان برچسب‌خورده در فضای ذهنی شهر شناخته شده است.
کلیدواژه‌ها
تولید فضا
زندگی روزمره
برچسب‌خوردن
عمل فضایی
نقشههای ذهنی
کرمانشاه

موضوعات

اجلالی، پرویز؛ و انجم‌شعاع، ریحانه (1391). زندگی روزمره در پارک‌های شهری: مطالعه مقایسه‌ای پارک‌های تهران و کرمان. مجله جامعه‌شناسی ایران، 13(3)، 111-148.
آشوری، کسری؛ و ایراندوست، کیومرث (1397). تحلیل فرایند تولید فضای غیر رسمی در شهر سنندج. مجله جغرافیا و توسعه فضای شهری، 5(1)، 242-211.
امیر فخریان، مصطفی؛ و خاکپور، براتعلی (1391). بررسی و تحلیل نقش کارکردهای اجتماعی پارک‌های شهری؛ نمونه مطالعاتی مناطق یک و شش شهرداری مشهد. فضای جغرافیایی، 12(40)، 211-190.
امیریان، سهراب (1378) بررسی و تحلیل پراکندگی فضایی و عملکرد پارک‌های شهر کرمانشاه )پایان نامه کارشناسی ارشد(، دانشکده ادبیات، دانشگاه تهران.
ربانی، رسول؛ نظری، جواد؛ و مختاری، مرضیه (1390). تبیین جامعه شناختی کارکرد پارک‌های شهریِ؛ مطالعه موردی پارک‌های شهر اصفهان. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، 3(10)، 134-111.
سلطان‌زاده، حسین (1382). از باغ تا پارک. نامهٔ انسان‌شناسی، 1(4)، 113-91.
سلطانی، محمدعلی (1371). جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان. تهران: سها.
شمس، صادق (1381). از آسمان تا ریسمان. کرمانشاه: انتشارات کرمانشاه.
صفایی‌پور، مسعود؛ و حبیبیان، بهاره (1393). بررسی تأثیر عوامل محیطی بر شکل‌گیری انواع اجتماعات فراغتی در پارک‌های شهری مطالعه موردی: پارک‌های شهر اهواز. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، 5(20)،  44-23.
فرناندو، نیشا (1395). فضاهای باز ، ترجمۀ نرگس خالصی مقدم، در مطالعات شهری: نظریه و عمل (به ویراستاری نعمت‌الله فاضلی). تهران: نشر شهر.
قلی‌پور، سیاوش (1391). تولید اجتماعی فضای شهری: مطالعه تجربی شهر کرمانشاه (رسالهٔ دکتری جامعه‌شناسی)، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
قلی‌پور، سیاوش (1396). سازماندهی فضایی شهر کرمانشاه در دوره پهلوی اول. پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران، 7(1)، 71-51.
قلی‌پور، سیاوش (1397). تکه‌پارگی، مونوریل و حیات شهری. پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران، 8(1)، 141-119.
قلی‌پور، سیاوش؛ کریمی، جلیل؛ و صادقی، گلاویژ (1397). شکل‌گیری فضاهای مسکونی در کرمانشاه 1395-1375. پژوهشنامه مددکاری اجتماعی، 2(10)، 106-73.
لینچ، کوین (1385). سیمای شهر (چاپ هفتم؛ مترجم: دکتر منوچهر مزینی). تهران: انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
مارچسیون، جولیان (1392). مردم‌نگاری: طراحی، هدایت و ارائه‌ تحقیق (مترجم: سیدقاسم حسنی). تهران: نشر جامعه‌شناسان.
مارشال، کاترین؛ و راسمن، کرچمن (1381). روش‌های تحقیق کیفی (مترجم: علی پارساییان  و سیدمحمد اعرابی). تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
محمدی، جمال؛ و محمودی، جهانگیر (1397). تجربه جوانی و تولید فضای اجتماعی: مردم‌نگاری انتقادی پرسه‌زنی جوانان در فضاهای شهری. فصلنامه پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر، 7(12)، 69-45.

Brewer, J. (2005). Ethnography. Open University Press.

Brix, J. (2006). Encyclopedia of Ethnography(Vol 2). Sage Publication.

Carp, J. (2008). “Ground-Truthing” representations of social space. Journal of Planning Education and Research, 28(2), 129–142. doi:10.1177/0739456x08324685

Clark, J. & Clark, B. (1966). Kermanshah: An Iranian provincial city. Kermanshah, Iran: Razi University.

Fetterman, D. (2010). Ethnography. London: Sage.

Floor, W. (2018). Kermanshah: city and province 1800-1945. Washington DC: Mage Publication.

Gotdinner, M. (1985). The social production of space. Austin: University Of Texas

Hammersly, M. & Atkinsom, P. (2007). Ethnography: principle in practice, London: Tavistok.

Lefebvre, H. (1991). The production of space. Oxford, Blackwell.

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 13 شهریور 1398
  • تاریخ بازنگری 07 آذر 1398
  • تاریخ پذیرش 22 اسفند 1398