نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه یزد

2 عضو هیأت علمی گروه جامعه شناسی دانشگاه یزد

3 دانشجو

چکیده

در این مقاله تلاش شده است هیأت‌های یزدی بر اساس جهت‌گیری کلی آنها و محتوای نوحه‌های‌شان گونه‌شناسی شوند. هیأت‌ها با ورود به عصر جدید دچار تغییرات زیادی شده‌اند که در دو جزء فرم عزاداری و محتوای عزاداری نمود پیدا کرده است. این پژوهش در چارچوب تفسیری قرار می‌گیرد و روش تحقیق عمدتاً مبتنی بر نظریهٔ زمینه‌ای است. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از تجربه زیستهٔ محققان، تحلیل محتوای نوحه‌های هیأتها و مصاحبه‌ نیمه‌ساختارمند با 22 نفر از مطلعان کلیدی هیأت‌های یزدی از میان سرپرستان، شاعران، نوحه‌خوانان و فعالان هیأت‌ها صورت گرفته ‌است. نتایج پژوهش‌ نشان می‌دهد هیأت‌های یزدی را می‌توان در سه گونهٔ «بازاندیش»، «هویت‌اندیش» و «مکتب‌اندیش» جای داد. ویژگی‌های گونهٔ بازاندیش «نگاه زمانمند به تاریخ عاشورا»، «تاکید بر مفاهیم عام انسانی» و «نگاه انتقادی به جوامع اسلامی معاصر»، «منتقد گفتمان نظام جمهوری اسلامی ایران» است. ویژگی گونهٔ هویت‌اندیش «نگاه غیرزمانمند به تاریخ عاشورا»، «نگاه سوگوارانه و تسلی‌بخش»، «تأکید بر هویت شیعی» و «مقید به مرزهای هویت شیعی نظام جمهوری اسلامی ایران» است. ویژگی گونهٔ مکتب‌اندیش «نگاه زمانمند به تاریخ عاشورا»، «نگاه مکتبی به جامعه»، «تاکید بر جنبه جهادی شیعه» و «مقید به مرزهای گفتمانی نظام جمهوری اسلامی ایران» است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات