هیئت‌های مذهبی یکی از عناصر هویتی اساسی مذهب تشیع و یکی از «شاخص‌ترین وجه شیعهٔ زیست‌شده» محسوب می‌شود که با ورود جوامع شیعی به عصر جدید، دچار تغییرات زیادی شده‌اند و این سبب ظهور گونه های مختلف هیئت‌ها، هم در فرم عزاداری‌ها و هم در محتوای آن، در سال‌های اخیر شده است. در این مقاله تلاش شده است هیئت‌های مذهبی شهر یزد بر اساس جهت‌گیری کلی و محتوای نوحه‌های آن گونه‌شناسی شوند. این مقاله در چارچوب تفسیری قرار می‌گیرد و روش تحقیق عمدتاً مبتنی بر نظریهٔ زمینه‌ای است. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از تجربه زیستهٔ محققان، تحلیل محتوای نوحه‌های هیئت‌ها و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 22نفر از مطّلعان کلیدی هیئت‌های یزدی از میان سرپرستان، شاعران، نوحه‌خوانان و فعالان هیئت‌ها صورت گرفته است. نتایج نشان می‌دهد هیئت‌های یزدی را می‌توان در سه گونهٔ «بازاندیش»، «هویت‌اندیش» و «مکتب‌اندیش» جای داد. ویژگی‌های گونهٔ بازاندیش «نگاه زمانمند به واقعة عاشورا»، «تأکید بر مفاهیم عام انسانی»، «نگاه انتقادی به جوامع اسلامی معاصر» و «منتقد گفتمان نظام جمهوری اسلامی ایران» است. ویژگی گونهٔ هویت‌اندیش «نگاه غیرزمانمند به واقعة عاشورا»، «نگاه سوگوارانه و تسلّی‌بخش»، «تأکید بر هویت شیعی» و «مقیّد به مرزهای هویت شیعی نظام جمهوری اسلامی ایران» است. ویژگی گونهٔ مکتب‌اندیش «نگاه زمانمند به واقعة عاشورا»، «نگاه مکتبی به جامعه»، «تأکید بر جنبه جهادی شیعه» و «مقید به مرزهای گفتمانی نظام جمهوری اسلامی ایران» است.
مرشدی، ابوالفضل، حاجی زاده میمندی، مسعود و مشعلچی، مرتضی. (1399). گونه‌شناسی هیئت‌های مذهبی معاصر در شهر یزد. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 13(3)، 131-155. https://doi.org/10.22035/jicr.2020.2528.2958
MLA
مرشدی، ابوالفضل, ، حاجی زاده میمندی، مسعود, و مشعلچی، مرتضی. "گونه‌شناسی هیئت‌های مذهبی معاصر در شهر یزد", فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, 13, 3, 1399, 131-155. doi: 10.22035/jicr.2020.2528.2958
HARVARD
مرشدی ابوالفضل, حاجی زاده میمندی مسعود, مشعلچی مرتضی. (1399). 'گونه‌شناسی هیئت‌های مذهبی معاصر در شهر یزد', فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, 13(3), pp. 131-155. doi: 10.22035/jicr.2020.2528.2958
CHICAGO
ابوالفضل مرشدی, مسعود حاجی زاده میمندی و مرتضی مشعلچی, "گونه‌شناسی هیئت‌های مذهبی معاصر در شهر یزد," فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, 13 3 (1399): 131-155, doi: 10.22035/jicr.2020.2528.2958
VANCOUVER
مرشدی ابوالفضل, حاجی زاده میمندی مسعود, مشعلچی مرتضی. گونه‌شناسی هیئت‌های مذهبی معاصر در شهر یزد. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران. 1399;13(3):131-155. doi: 10.22035/jicr.2020.2528.2958
