فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران

«باید ریسک کنی»؛ ادراک زنان از ترس و راهبردهای رویارویی با آن در سفرهای تک‌جنسیتی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
ندا رضوی زاده 1
سمیه ورشوی 2
1 گروه جامعه شناسی گردشگری، پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی مشهد، ایران
2 گروه جامعه شناسی، پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی مشهد، ایران
10.22035/jicr.2021.439
چکیده
بیش از دو دهه است که پژوهشگران گردشگری به موضوع جنسیت توجه نشان داده‌اند و به‌تدریج مسئلۀ نابرابری، محدودیت‌ها، و ادراک زنان از محدودیت، ترس، خطر، تهدید، و امنیت، وارد حوزۀ مطالعات اجتماعی و گردشگری شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ترس‌های زنان در سفر و راهبرد‌های رویارویی آنان با این ترس‌ها انجام شده است. رویکرد کیفی با اتکا به 19 مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساخت‌یافته اتخاذ شد. مشارکت‌کنندگان، زنان متعلق به پایگاه اجتماعی‌ـ‌اقتصادی متوسط ساکن شهر مشهد بودند. یافته‌ها در چارچوب سه نوع ترس (ساختاری، اجتماعی، و شخصی) و سه نوع شیوۀ رویارویی با این ترس‌ها مقوله‌بندی شد. در این طبقه‌بندی، منظور از ترس‌ها یا راهبردهای «ساختاری»، منابع ترس یا راهبرد‌های مواجهه‌ای است که به ساختار اجتماعی، کالبدی، و طبیعی مقصد گردشگری مربوط می‌شود. کاربرد صفت «اجتماعی» برای ترس‌ها و راهبردها، ناظر به اموری است که در فرایند کنش متقابل رخ می‌دهد. ترس‌ها و راهبرد‌های «شخصی» نیز به اموری مربوط است که بیشتر در محدودۀ انتخاب‌ها، ترجیحات، قابلیت‌ها، و ابتکارات شخصی و شناختی می‌گنجد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه زنان به‌سبب شرایط ذهنی خود، شرایط عینی محیط‌های گردشگری، و برساخت اجتماعی ترس در زنان، ترس‌هایی را تجربه می‌کنند، اما در برابر آن، انواع مقاومت فعالانه یا انفعالی را درپیش می‌گیرند و از آن به‌عنوان ابزاری برای توانمندسازی خود بهره می‌گیرند. اگرچه این تجربه‌ها به‌لحاظ کیفیت و عمق با تجربه‌های زنان کشورهای توسعه‌یافته متفاوت است، اما با وجود تمهیدات محافظه‌کارانه‌تر، مسیر مشابهی را می‌پیماید.
کلیدواژه‌ها
گردشگری تک‌جنسیتی
گردشگری زنان
امنیت زنان
جغرافیای ترس
چشم خیره
اسوندسن، لارس (1395). فلسفه ترس (مترجم: خشایار دیهیمی). تهران: نشر گمان.
پوراحمد، احمد؛ آروین، محمود؛ و رحیم‌پور، نگار (1396). ارزیابی احساس امنیت زنان در فضاهای شهری؛ مطالعه موردی: منطقه یک شهر اهواز. مطالعات شهری، 6(23)، 53-68.
رضوی‌زاده، ندا؛ و برادران‌کاشانی، زهرا (1397). ادراک زنان از گردشگری تک‌جنسیتی، کارکردها، چالش­ها و راهبردهای مواجهه در خانواده. زن در توسعه و سیاست، 2(16)، 318-295. doi: 10.22059/JWDP.2018.248060.1007331
روجک، کریس (1395). نظریه فراغت، اصول و تجربه­ها (مترجم: عباس مخبر). تهران: نشر تیسا.
سراج­زاده، سیدحسین؛ جواهری، فاطمه؛ و رحمتی، الهام (1394). پوشش زنان و احساس امنیت در فضاهای عمومی. مطالعات اجتماعی ایران، 9(2)، 15-135.  doi: 20.1001.1.20083653.1394.9.2.6.1
 سفیری، خدیجه؛ و مدیری، فاطمه (1389). تفاوت‌های جنسیتی در اوقات فراغت. تحلیل اجتماعی نظم و نابرابری اجتماعی، 1، 169– 147.
صادقی­فسایی، سهیلا؛ و میرحسینی، زهرا (1388). بررسی جامعه­شناختی عوامل مؤثر بر ترس از جرم در میان زنان شهر تهران. نامه علوم اجتماعی، 17(36)، 152-125.
عشایری، طاها؛ عباسی، الهام؛ نطقی، علیرضا؛ آخوندزاده­آرانی، محدثه؛ و نوری، رمضانعلی (1396). عوامل مؤثر بر ترس زنان از جرم در فضای شهری. پژوهش­های دانش انتظامی، 74، 149-125.
فروغ­زاده، سیمین؛ و رضوی­زاده، ندا (1393). گونه‌شناسی گردشگران شهری: کاربست مـدل نهـادی کوهـن (مطالعه موردی: شهر مشهد). برنامه­ریزی و توسعه گردشگری،  3(9)، 191-170.
محمدپور، احمد (1389). ضد روش: منطق و طرح در روش­شناسی کیفی (جلد 1). تهران: جامعه­شناسان.
محمدی، جمال؛ و مرادی­پادوک، مریم (1392). بررسی احساس امنیت زنان در مناطق مختلف شهری نمونه موردی مناطق 5 و 13 اصفهان. مطالعات جامعه­شناختی شهری (مطالعات شهری). 3(9)، 172-155.
مرکز آمار ایران (1397). چکیده نتایج طرح آمارگیری نیروی کار پاییز ٩٧. برگرفته از https://www.amar.org.ir/Portals/0/News/1397/2_niroeyekar3-97.pdf
مرکز آمار ایران  (1394). چکیده نتایج طرح آمارگیری گذران وقت  نقاط شهری تابستان 1394. برگرفته از https://www.amar.org.ir/Portals/0/Files/abstract/1394/ch_ytagvdnsh_94-2.pdf
هریس، دیوید (۱۳۹۳). مفاهیم کلیدی در مطالعات فراغت (مترجم: محمدسعید ذکائی و سنا چاوشیان). تهران: نشر تیسا.
Brown, L., & Osman, H. (2017). The female tourist experience in Egypt as an Islamic destination. Annals of Tourism Research, 63, 12-22. doi: 10.1016/j.annals.2016.12.005
Chang, S.Y. (2009). Australians' holiday decisions in China: A study combining novelty-seeking and risk-perception behaviors. Journal of China Tourism Research, 5(4), 364-387. doi: 10.1080/19388160903382533
Cheong, S. M., & Miller, M. L. (2000). Power and tourism: A Foucauldian observation. Annals of Tourism Research, 27(2), 371-390. doi: 10.1016/S0160-7383(99)00065-1
Cheong, S.M., & Miller, M.L. (2000). Power and Tourism, A Foucauldian Observation. Annals of Tourism Research, 2(27), 371–390.          
Chiang, C. Y., & Jogaratnam, G. (2006). Why do women travel solo for purposes of leisure?. Journal of Vacation Marketing, 12(1), 59-70. doi: 10.1016/S0160-7383(99)00065-1
Crawford, D.W., & Godbey, G. (1987). Reconceptualizing barriers to family leisure. Leisure Sciences, 9, 119_27.  doi: 10.1080/01490408709512151
Doran, A. (2016). Empowerment and women in adventure tourism: a negotiated journey. Journal of Sport & Tourism, 20 (1), 57-80. doi: 10.1080/14775085.2016.1176594
Fendt, L. S., & Wilson, E. (2012). I just push through the barriers because I live for surfing’: how women negotiate their constraints to surf tourism. Annals of Leisure Research, 15(1), 4-18.  doi: 10.1080/11745398.2012.670960
Harris, C., & Wilson, E. R. I. C. A. (2007). Travelling beyond the boundaries of constraint: Women, travel and empowerment. Tourism and Gender: Embodiment, Sensuality and Experience, 235-250. doi. 10.1079/9781845932718.0235
Jackson, E.L., & Henderson, K. (1995). Gender-based analysis of leisure constraints. Leisure Sciences, 17(1), 31-51.  doi: 10.1080/01490409509513241
Jordan, F., & Aitchison, C. (2008). Tourism and the sexualisation of the gaze: Solo female tourists’ experiences of gendered power, surveillance and embodiment. Leisure Studies, 27(3), 329-349. doi: 10.1080/02614360802125080
Jordan, F., & Gibson, H. (2005). We're not stupid... But we'll not stay home either: Experiences of solo women travelers. Tourism Review International, 9(2), 195-211. doi: 10.3727/154427205774791663
Junek, O., Binney, W., & Winn, S. (2006). All-female travel: What do women really want?. Turizam: Međunarodni Znanstveno-Stručni Časopis, 54(1), 53-62.
Khan, S. (2011). Gendered leisure: are women more constrained in travel for leisure?. Tourismos, 6(1), pp. 105-121.
Kozak, M., Crotts, J. C., & Law, R. (2007). The impact of the perception of risk on international travelers. International Journal of Tourism Research, 9(4), 233-242. doi: 10.1002/jtr.607
McNamara, K. E., & Prideaux, B. (2010). A typology of solo independent women travelers. International Journal of Tourism Research, 12(3), 253-264. doi: 10.1002/jtr.751
Pritchard, A., & Morgan, N. J. (2000). Constructing tourism landscapes-gender, sexuality and space. Tourism Geographies, 2(2), 115-139. doi: 10.1080/14616680050027851
Seow, D., & Brown, L. (2018). The solo female Asian tourist. Current Issues in Tourism, 21(10), 1187-1206.  doi: 10.1080/13683500.2017.1423283
Sönmez, S. F., & Graefe, A. R. (1998). Determining future travel behavior from past travel experience and perceptions of risk and safety. Journal of Travel Research, 37(2), 171-177. doi: 10.1177/004728759803700209
Urry, J. (2005). The Tourist Gaze. Second Edition, London: SAGE Publication.
Valaja, E. (2018). Solo Female Travellers' Risk Perceptions and Risk Reduction Strategies – As Expressed in Online Travel Blog Narratives (Unpublished master dissertation). Lund University.
Valentine, G. (1989). The geography of women’s fear. Area, 21(4), 385-390.
Valentine, G. (1992). Images of danger: Women’s sources of information about the spatial distribution of male violence. Area. 24, 22–29.
Wilson, E. (2005). A relative escape? The impact of constraints on woman who travel solo. Tourism Review International, (9), 155-175. doi: 10.3727/154427205774791672
Wilson, E., & Harris, C. (2006). Meaningful travel: Women, independent travel and the search for self and meaning, Tourism, 2 (54), 161-172. Retrieved from https://hrcak.srce.hr/161466
Wilson, E., & Little, D. E. (2005). A “relative escape”? The impact of constraints on women who travel solo. Tourism Review International, 9(2), 155-175. doi: 10.3727/154427205774791672
Wilson, E., & Little, D. E. (2008). The solo female travel experience: Exploring the ‘geography of women's fear’. Current Issues in Tourism, 11(2), 167-186. doi: 10.2167/cit342.0
Yang, E. C. L., & Khoo-Lattimore, C., & Arcodia, C. (2017). A systematic literature review of risk and gender research in tourism. Tourism Management, (58), 89-100. doi: 10.1016/j.tourman.2016.10.011
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 16 شهریور 1398
  • تاریخ بازنگری 15 مهر 1399
  • تاریخ پذیرش 30 اسفند 1399